Ονοματικοποίηση: το ότι, το να

Το ότι

Το ουδέτερο άρθρο μετατρέπει μια ολόκληρη ειδική πρόταση σε ονοματική μονάδα: «Το ότι άργησες δεν με πειράζει». Η μονάδα αυτή μπορεί να λειτουργεί ως υποκείμενο, αντικείμενο ή συμπλήρωμα πρόθεσης: «Ενοχλήθηκε από το ότι δεν απαντήσαμε». Το «ότι» παρουσιάζει το περιεχόμενο ως γεγονός ή διαπίστωση· η αναλυτικότερη μορφή «το γεγονός ότι» είναι χρήσιμη όταν χρειάζεται έμφαση, αλλά η υπερβολική επανάληψή της βαραίνει το κείμενο.

• Άργησες, αλλά δεν πειράζει. → Το ότι άργησες δεν με πειράζει.Άργησες, αλλά δεν πειράζει. → Το ότι άργησες δεν με πειράζει.
• Χάσαμε, αλλά δεν φταις εσύ. → Δεν φταις εσύ για το ότι χάσαμε.Χάσαμε, αλλά δεν φταις εσύ. → Δεν φταις εσύ για το ότι χάσαμε.
• Ήρθες. → Το γεγονός ότι ήρθες σημαίνει πολλά για μένα.Ήρθες. → Το γεγονός ότι ήρθες σημαίνει πολλά για μένα.

Το να

Το «το να + ρήμα» παρουσιάζει μια ενέργεια ως δραστηριότητα, συνήθεια ή ενδεχόμενο: «Το να διαβάζεις καθημερινά βοηθά», «Απόλαυσα το να μη βιάζομαι». Σε αντίθεση με το «το ότι», δεν επιβεβαιώνει αναγκαστικά ένα γεγονός. Σύγκρινε: «Με ενόχλησε το ότι έφυγε» (= η αναχώρηση συνέβη) και «Με φοβίζει το να φύγει» (= το ενδεχόμενο ή η πράξη). Σε λιτό ύφος το άρθρο συχνά παραλείπεται όταν δεν χρειάζεται να τονιστεί η δραστηριότητα.

• Διαβάζεις καθημερινά. → Το να διαβάζεις καθημερινά είναι η μισή δουλειά.Διαβάζεις καθημερινά. → Το να διαβάζεις καθημερινά είναι η μισή δουλειά.
• Δεν βιάζομαι το πρωί. → Απόλαυσα το να μη βιάζομαι το πρωί.Δεν βιάζομαι το πρωί. → Απόλαυσα το να μη βιάζομαι το πρωί.
• Το ότι ταξιδεύει συνέχεια το ξέρουν όλοι· το να ταξιδεύεις συνέχεια όμως κουράζει.Το ότι ταξιδεύει συνέχεια το ξέρουν όλοι· το να ταξιδεύεις συνέχεια όμως κουράζει.

Η ανάβαση στην αφαίρεση

Ο διοικητικός και επιστημονικός λόγος συχνά μετατρέπει ρήματα και προτάσεις σε αφηρημένα ουσιαστικά: «οι τιμές αυξήθηκαν» → «η αύξηση των τιμών». Έτσι συμπυκνώνει πληροφορίες και δημιουργεί όρους που μπορούν να προσδιοριστούν: «η απότομη αύξηση των τιμών του Ιουνίου». Όμως η ονοματικοποίηση μπορεί να αποκρύψει τον φορέα της ενέργειας ή να παράγει περιττή γραφειοκρατική πυκνότητα: «πραγματοποιήθηκε η υλοποίηση» αντί «ο δήμος υλοποίησε». Επιλέγουμε ρηματική σύνταξη όταν προέχουν η σαφήνεια και η ευθύνη· ονοματική όταν χρειάζεται ταξινόμηση, συνοχή ή πυκνός τίτλος.

• Επειδή αυξήθηκαν οι τιμές, μειώθηκε η κατανάλωση.Προφορικό επίπεδο: δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση.
• Το ότι αυξήθηκαν οι τιμές μείωσε την κατανάλωση.Ενδιάμεσο επίπεδο: η πρόταση γίνεται ονοματική φράση με «το ότι».
• Λόγω της αύξησης των τιμών, μειώθηκε η κατανάλωση.Πυκνό γραπτό επίπεδο: αφηρημένο ουσιαστικό «η αύξηση».

Σειρά σου

Διάλεξε τον σωστό τύπο.