Konjunktiv sa „να”
Izrazite želju, cilj ili obavezu pomoću να + glagol: θέλω να, πρέπει να, μπορώ να.
„να” + promenljiv glagol umesto infinitiva
Tamo gde mnogi jezici koriste infinitiv, savremeni grčki obično koristi „να” uz promenljiv glagol: „Θέλω να μάθω”. Nastavak drugog glagola pokazuje njegov sopstveni subjekat, koji može biti isti kao kod prvog („θέλω εγώ να μάθω εγώ”) ili različit („θέλω εγώ να έρθεις εσύ”). U složenim vremenima postoji i nepromenljiv oblik, kao u „έχω γράψει”, ali on nije slobodan infinitiv.
- Θέλω να μάθω ελληνικά.Želim da naučim grčki.
- Θέλει να μάθει ελληνικά.On želi da uči: oba glagola su u trećem licu.
Jednom ili više puta?
Posle „να” često se bira između trajne i svršene osnove. Svršeni oblik prikazuje radnju kao jednu celinu: „Θέλω να σε δω” (Želim da te vidim). Trajni oblik označava neprekidnu, ponavljanu ili opštu radnju: „Θέλω να σε βλέπω συχνά” (Želim da te viđam često). Razlika nije samo u trajanju: „Θέλω να μείνω έναν χρόνο” koristi svršeni oblik jer se boravak posmatra kao omeđena celina.
- Θέλω να σε δω.Želim da te vidim jednom.
- Θέλω να σε βλέπω.Želim da te viđam redovno.
| μία φορά | συνέχεια | ρήμα |
|---|---|---|
| να γράψω | να γράφω | γράφω |
| να φάω | να τρώω | τρώω |
| να πάω | να πηγαίνω | πηγαίνω |
| να δω | να βλέπω | βλέπω |
Šta uvodi „να”?
Mnogi glagoli, bezlični izrazi i veznici kombinuju se sa „να”. Njihovo značenje utiče i na izbor glagolskog vida: „θέλω να φύγω”, „μπορώ να κολυμπήσω”, „αρχίζω να διαβάζω”, „προσπαθώ να καταλάβω”, „πρέπει να φύγουμε”. „για να” izražava cilj, a „πριν (να)” vremenski odnos. „ας” stoji neposredno uz isti glagolski oblik, bez „να”: „Ας φύγουμε”.
- Πρέπει να φύγουμε τώρα.Moramo sada da krenemo.
- Ήρθα για να σε δω.Došao sam da te vidim.
- Ας φύγουμε νωρίς.Krenimo rano.
| ρήματα | εκφράσεις | σύνδεσμοι / μόρια |
|---|---|---|
| θέλω να | πρέπει να | για να |
| μπορώ να | είναι καλό να | πριν (να) |
| αρχίζω να | χρειάζεται να | ας + ρήμα (χωρίς να) |
Negacija: „να μην”
Negacija konjunktiva je „μη(ν)”, a ne „δεν”: „Θέλω να μην αργήσεις”. Redosled je „να” + „μην” + nenaglašena zamenica + glagol: „Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις”. Završno „ν” u „μην” prati opšta pravopisna pravila za završno „ν”.
- Θέλω να μην αργήσεις.Želim da ne zakasniš.
- Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις.Pokušaj da to ne zaboraviš.
Česta pitanja
Zašto savremeni grčki nema slobodan infinitiv?
Stari infinitiv uglavnom je nestao tokom razvoja jezika. Umesto njega obično se koristi „να” uz promenljiv glagol: „Θέλω να μάθω ελληνικά” (Želim da naučim grčki). Drugi glagol ima svoje lice: „Θέλω να μάθω” (želim da ja naučim), ali moguće je i „Θέλω να μάθεις” (želim da ti naučiš).
Kako se odriče rečenica sa „να”?
Pomoću „μην”, a ne „δεν”: „Θέλω να μην αργήσεις” (Želim da ne zakasniš), „Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις” (Pokušaj da to ne zaboraviš). „μην” stoji posle „να”, a pre glagola.
Posle kojih grčkih reči dolazi „να”?
Vredi učiti cele spojeve: „θέλω να”, „πρέπει να”, „μπορώ να”, „ξέρω να”, „για να”: „Πρέπει να φύγουμε τώρα” (Moramo sada da krenemo), „Ήρθα για να σε δω” (Došao sam da te vidim). „ας” ide uz isti glagolski oblik, ali bez „να”: „Ας φύγουμε”.