Η υποτακτική με «να»
Επιθυμία, σκοπός ή υποχρέωση με να + ρήμα· θέλω να, πρέπει να, μπορώ να.
να + προσωπικός τύπος αντί για ξενόγλωσσο απαρέμφατο
Εκεί όπου πολλές γλώσσες χρησιμοποιούν παραγωγικό απαρέμφατο, τα νέα ελληνικά χρησιμοποιούν συνήθως να + ρήμα σε προσωπικό τύπο: Θέλω να μάθω. Η κατάληξη του δεύτερου ρήματος δείχνει το δικό του υποκείμενο, το οποίο μπορεί να είναι ίδιο με του πρώτου ρήματος (θέλω εγώ να μάθω εγώ) ή διαφορετικό (θέλω εγώ να έρθεις εσύ). Υπάρχει ένας άκλιτος τύπος σε συντελεσμένους χρόνους, όπως έχω γράψει, αλλά δεν λειτουργεί ως ελεύθερο απαρέμφατο και δεν αντικαθιστά αυτή τη δομή.
- Θέλω να μάθω ελληνικά.θέλω + να + ρήμα
- Θέλει να μάθει ελληνικά.Και τα δύο ρήματα στο τρίτο πρόσωπο.
Μία φορά ή συνέχεια;
Μετά το να επιλέγουμε συχνά ανάμεσα σε εξακολουθητικό και συνοπτικό θέμα. Το συνοπτικό παρουσιάζει την πράξη ως ενιαίο γεγονός: Θέλω να σε δω. Το εξακολουθητικό την παρουσιάζει ως συνεχή, επαναλαμβανόμενη ή γενική δραστηριότητα: Θέλω να σε βλέπω συχνά. Η διαφορά δεν είναι απλώς «στιγμή ή διάρκεια»: Θέλω να μείνω έναν χρόνο χρησιμοποιεί συνοπτικό τύπο, επειδή βλέπει την οριοθετημένη παραμονή ως σύνολο.
- Θέλω να σε δω.μία φορά
- Θέλω να σε βλέπω.συνέχεια
| μία φορά | συνέχεια | ρήμα |
|---|---|---|
| να γράψω | να γράφω | γράφω |
| να φάω | να τρώω | τρώω |
| να πάω | να πηγαίνω | πηγαίνω |
| να δω | να βλέπω | βλέπω |
Τι φέρνει το να
Πολλά ρήματα, απρόσωπες εκφράσεις και σύνδεσμοι συνδυάζονται με να. Η σημασία τους επηρεάζει και την επιλογή της όψης: θέλω να φύγω, μπορώ να κολυμπήσω, αρχίζω να διαβάζω, προσπαθώ να καταλάβω, πρέπει να φύγουμε. Το για να δηλώνει σκοπό και το πριν (να) χρονική σχέση. Το ας συνδυάζεται απευθείας με τον ίδιο ρηματικό τύπο χωρίς να: Ας φύγουμε.
- Πρέπει να φύγουμε τώρα.απρόσωπη έκφραση + να
- Ήρθα για να σε δω.για να = σκοπός
- Ας φύγουμε νωρίς.ας + ρήμα, χωρίς να
| ρήματα | εκφράσεις | σύνδεσμοι / μόρια |
|---|---|---|
| θέλω να | πρέπει να | για να |
| μπορώ να | είναι καλό να | πριν (να) |
| αρχίζω να | χρειάζεται να | ας + ρήμα (χωρίς να) |
Άρνηση: να μην
Η άρνηση της υποτακτικής είναι μη(ν), όχι δεν: Θέλω να μην αργήσεις. Η σειρά είναι να + μην + αδύνατη αντωνυμία + ρήμα: Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις. Το τελικό ν του μην ακολουθεί τους γενικούς ορθογραφικούς κανόνες του τελικού ν.
- Θέλω να μην αργήσεις.άρνηση με μην
- Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις.σειρά: να + μην + αδύνατη αντωνυμία + ρήμα
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί τα ελληνικά δεν έχουν απαρέμφατο;
Το έχασε στην πορεία της ιστορίας του και το αντικαθιστά με «να» + κλιτό ρήμα: εκεί που άλλες γλώσσες λένε «θέλω μαθαίνειν», τα ελληνικά λένε «Θέλω να μάθω ελληνικά». Το δεύτερο ρήμα δείχνει το δικό του υποκείμενο, που μπορεί να είναι το ίδιο ή διαφορετικό: «Θέλω να μάθω», «Θέλω να μάθεις».
Πώς κάνουμε άρνηση σε πρόταση με «να»;
Ποτέ με «δεν», πάντα με «μην», που μπαίνει ανάμεσα στα δύο: «Θέλω να μην αργήσεις», «Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις». Είναι πολύ συχνό λάθος και ακούγεται αμέσως.
Ποιες λέξεις στα ελληνικά ακολουθούνται από «να»;
Ένα μικρό μπλοκ που μαθαίνεται μαζί: «θέλω να», «πρέπει να», «μπορώ να», «ξέρω να», «για να», «ας»: «Πρέπει να φύγουμε τώρα», «Ήρθα για να σε δω». Μόλις εμφανιστεί ένα, η συνέχεια είναι αυτόματη.