De aanvoegende wijs met ‘να’
Wens, doel of verplichting uitdrukken met να + werkwoord: θέλω να, πρέπει να, μπορώ να.
«να» + vervoegd werkwoord in plaats van een infinitief
Waar veel talen een vrij gebruikte infinitief hebben, gebruikt het Nieuwgrieks meestal «να» met een vervoegd werkwoord: «Θέλω να μάθω». De uitgang van het tweede werkwoord toont het eigen onderwerp. Dat kan hetzelfde zijn als bij het eerste werkwoord («θέλω εγώ να μάθω εγώ») of anders («θέλω εγώ να έρθεις εσύ»). Er bestaat ook een onveranderlijke vorm in samengestelde tijden, zoals «έχω γράψει», maar die is geen vrij gebruikte infinitief en vervangt deze constructie niet.
- Θέλω να μάθω ελληνικά.Ik wil Grieks leren.
- Θέλει να μάθει ελληνικά.Hij wil leren: beide werkwoorden staan in de derde persoon.
Eenmalig of herhaald?
Na «να» kies je vaak tussen de duratieve en de samenvattende stam. De samenvattende vorm presenteert een handeling als één geheel: «Θέλω να σε δω» (Ik wil je zien). De duratieve vorm geeft een doorgaande, herhaalde of algemene activiteit aan: «Θέλω να σε βλέπω συχνά» (Ik wil je vaak zien). Het verschil is niet simpelweg kort tegenover lang: «Θέλω να μείνω έναν χρόνο» gebruikt de samenvattende vorm omdat het verblijf als een afgebakend geheel wordt gezien.
- Θέλω να σε δω.Ik wil je één keer zien.
- Θέλω να σε βλέπω.Ik wil je regelmatig zien.
| μία φορά | συνέχεια | ρήμα |
|---|---|---|
| να γράψω | να γράφω | γράφω |
| να φάω | να τρώω | τρώω |
| να πάω | να πηγαίνω | πηγαίνω |
| να δω | να βλέπω | βλέπω |
Wat leidt «να» in?
Veel werkwoorden, onpersoonlijke uitdrukkingen en voegwoorden combineren met «να». Hun betekenis beïnvloedt ook de keuze van de werkwoordsvorm: «θέλω να φύγω», «μπορώ να κολυμπήσω», «αρχίζω να διαβάζω», «προσπαθώ να καταλάβω», «πρέπει να φύγουμε». «για να» drukt een doel uit en «πριν (να)» een tijdsverhouding. «ας» staat direct voor dezelfde werkwoordsvorm, zonder «να»: «Ας φύγουμε».
- Πρέπει να φύγουμε τώρα.We moeten nu vertrekken.
- Ήρθα για να σε δω.Ik kwam om je te zien.
- Ας φύγουμε νωρίς.Laten we vroeg vertrekken.
| ρήματα | εκφράσεις | σύνδεσμοι / μόρια |
|---|---|---|
| θέλω να | πρέπει να | για να |
| μπορώ να | είναι καλό να | πριν (να) |
| αρχίζω να | χρειάζεται να | ας + ρήμα (χωρίς να) |
Ontkenning: «να μην»
De ontkenning van de aanvoegende wijs is «μη(ν)», niet «δεν»: «Θέλω να μην αργήσεις». De volgorde is «να» + «μην» + onbeklemtoond voornaamwoord + werkwoord: «Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις». De slot-«ν» van «μην» volgt de algemene spellingsregels voor de slot-«ν».
- Θέλω να μην αργήσεις.Ik wil dat je niet te laat komt.
- Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις.Probeer het niet te vergeten.
Veelgestelde vragen
Waarom heeft het Nieuwgrieks geen vrij gebruikte infinitief?
De oude infinitief verdween grotendeels in de loop van de taalgeschiedenis. In plaats daarvan gebruik je meestal «να» met een vervoegd werkwoord: «Θέλω να μάθω ελληνικά» (Ik wil Grieks leren). Het tweede werkwoord heeft een eigen persoon: «Θέλω να μάθω» (ik wil zelf leren), maar ook «Θέλω να μάθεις» (ik wil dat jij leert) is mogelijk.
Hoe maak je een zin met «να» ontkennend?
Met «μην», niet «δεν»: «Θέλω να μην αργήσεις» (Ik wil dat je niet te laat komt), «Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις» (Probeer het niet te vergeten). «μην» staat na «να» en vóór het werkwoord.
Na welke Griekse woorden volgt «να»?
Leer combinaties zoals «θέλω να», «πρέπει να», «μπορώ να», «ξέρω να» en «για να» als geheel: «Πρέπει να φύγουμε τώρα» (We moeten nu vertrekken), «Ήρθα για να σε δω» (Ik kwam om je te zien). «ας» combineert met dezelfde werkwoordsvorm, maar zonder «να»: «Ας φύγουμε».