Tryb łączący z „να”
Wyrażaj życzenie, cel lub obowiązek za pomocą να + czasownik: θέλω να, πρέπει να, μπορώ να.
«να» + odmieniony czasownik zamiast bezokolicznika
Tam, gdzie wiele języków używa bezokolicznika, współczesny grecki zwykle stosuje «να» z odmienionym czasownikiem: «Θέλω να μάθω». Końcówka drugiego czasownika wskazuje jego własny podmiot, który może być taki sam jak podmiot pierwszego («θέλω εγώ να μάθω εγώ») albo inny («θέλω εγώ να έρθεις εσύ»). W czasach złożonych istnieje też forma nieodmienna, np. «έχω γράψει», lecz nie działa ona jak swobodny bezokolicznik.
- Θέλω να μάθω ελληνικά.Chcę nauczyć się greckiego.
- Θέλει να μάθει ελληνικά.On chce się uczyć: oba czasowniki są w trzeciej osobie.
Jednorazowo czy wielokrotnie?
Po «να» często wybiera się między tematem niedokonanym a dokonanym. Forma dokonana przedstawia czynność jako całość: «Θέλω να σε δω» (Chcę cię zobaczyć). Forma niedokonana oznacza czynność ciągłą, powtarzaną lub ogólną: «Θέλω να σε βλέπω συχνά» (Chcę cię często widywać). Nie chodzi po prostu o krótki lub długi czas: «Θέλω να μείνω έναν χρόνο» używa formy dokonanej, bo pobyt jest ujmowany jako zamknięta całość.
- Θέλω να σε δω.Chcę cię zobaczyć jeden raz.
- Θέλω να σε βλέπω.Chcę cię regularnie widywać.
| μία φορά | συνέχεια | ρήμα |
|---|---|---|
| να γράψω | να γράφω | γράφω |
| να φάω | να τρώω | τρώω |
| να πάω | να πηγαίνω | πηγαίνω |
| να δω | να βλέπω | βλέπω |
Co wprowadza «να»?
Wiele czasowników, wyrażeń bezosobowych i spójników łączy się z «να». Ich znaczenie wpływa także na wybór aspektu: «θέλω να φύγω», «μπορώ να κολυμπήσω», «αρχίζω να διαβάζω», «προσπαθώ να καταλάβω», «πρέπει να φύγουμε». «για να» wyraża cel, a «πριν (να)» relację czasową. «ας» łączy się bezpośrednio z tą samą formą czasownika, bez «να»: «Ας φύγουμε».
- Πρέπει να φύγουμε τώρα.Musimy teraz wyjść.
- Ήρθα για να σε δω.Przyszedłem, żeby cię zobaczyć.
- Ας φύγουμε νωρίς.Wyjdźmy wcześnie.
| ρήματα | εκφράσεις | σύνδεσμοι / μόρια |
|---|---|---|
| θέλω να | πρέπει να | για να |
| μπορώ να | είναι καλό να | πριν (να) |
| αρχίζω να | χρειάζεται να | ας + ρήμα (χωρίς να) |
Przeczenie: «να μην»
Przeczenie trybu łączącego to «μη(ν)», nie «δεν»: «Θέλω να μην αργήσεις». Kolejność jest następująca: «να» + «μην» + zaimek nieakcentowany + czasownik: «Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις». Końcowe «ν» w «μην» podlega ogólnym zasadom pisowni końcowego «ν».
- Θέλω να μην αργήσεις.Chcę, żebyś się nie spóźnił.
- Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις.Postaraj się tego nie zapomnieć.
Najczęstsze pytania
Dlaczego współczesny grecki nie ma swobodnie używanego bezokolicznika?
Dawny bezokolicznik w dużej mierze zanikł w historii języka. Zamiast niego używa się zwykle «να» z odmienionym czasownikiem: «Θέλω να μάθω ελληνικά» (Chcę nauczyć się greckiego). Drugi czasownik ma własną osobę: «Θέλω να μάθω» (chcę sam się nauczyć), ale możliwe jest też «Θέλω να μάθεις» (chcę, żebyś ty się nauczył).
Jak zaprzeczyć zdaniu z «να»?
Za pomocą «μην», a nie «δεν»: «Θέλω να μην αργήσεις» (Chcę, żebyś się nie spóźnił), «Προσπάθησε να μην το ξεχάσεις» (Postaraj się tego nie zapomnieć). «μην» stoi po «να», przed czasownikiem.
Po jakich greckich słowach występuje «να»?
Warto uczyć się całych połączeń: «θέλω να», «πρέπει να», «μπορώ να», «ξέρω να», «για να»: «Πρέπει να φύγουμε τώρα» (Musimy teraz wyjść), «Ήρθα για να σε δω» (Przyszedłem, żeby cię zobaczyć). «ας» łączy się z tą samą formą czasownika, ale bez «να»: «Ας φύγουμε».