Jezički registar: gramatika u kontekstu
Isto značenje može se izraziti na tri načina: neformalno, neutralno, formalno. Izbor pravog registra ključna je veština na C1.
Tri registra za istu poruku
Registar se vidi u izboru reči, gramatici i načinu obraćanja: «θα σου πω» je blisko i neformalno, dok «θα σας ενημέρωνα» odgovara formalnijoj situaciji.
- Θα σου πω αύριο τι γίνεται με τα λεφτά.Sutra ću ti reći šta je s tim novcem.
- Θα σε ενημερώσω αύριο για τα χρήματα.Sutra ću te obavestiti o novcu.
- Θα σας ενημερώσω αύριο σχετικά με το χρηματικό ποσό.Sutra ću Vas obavestiti u vezi s navedenim novčanim iznosom.
| οικείο | ουδέτερο | επίσημο |
|---|---|---|
| τα λεφτά | τα χρήματα | το χρηματικό ποσό |
| η δουλειά | η εργασία | η απασχόληση |
| παίρνω τηλέφωνο | τηλεφωνώ | επικοινωνώ τηλεφωνικώς |
| φεύγω | αναχωρώ | αποχωρώ |
| θέλω να… | θα ήθελα να… | θα επιθυμούσα να… |
Gramatika formalnog stila
U formalnom stilu češće se javljaju pasivne konstrukcije («θα εξεταστεί το αίτημα»), imenički izrazi («η λύση του προβλήματος»), participi («οι αιτούντες») i formalni predlozi («βάσει», «μέσω»). U neformalnom stilu prirodniji su deminutivi, uzvici i neposrednije formulacije. To su tendencije, a ne apsolutna pravila.
- Θα το κοιτάξουμε το αίτημά σου.Pogledaćemo tvoj zahtev.
- Το αίτημα θα εξεταστεί από την αρμόδια υπηρεσία.Zahtev će razmotriti nadležna služba.
- Οι αιτούντες ενημερώνονται μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.Podnosioci zahteva obaveštavaju se imejlom.
- Πάμε για ένα καφεδάκι;Hoćemo li na kaficu?
Stilska greška: mešanje registara
«Αξιότιμε κύριε, τα λεφτά που μου χρωστάτε…» („Poštovani gospodine, pare koje mi dugujete…”) spaja zvanično obraćanje s neformalnim rečima. Mešanje registara nije uvek greška, ali treba da bude namerno i primereno primaocu.
- Αξιότιμε κύριε, τα λεφτά που μου χρωστάτε…Poštovani gospodine, pare koje mi dugujete… (pomešani registri)
- Αξιότιμε κύριε, το οφειλόμενο ποσό παραμένει ανεξόφλητο.Poštovani gospodine, dugovani iznos još nije plaćen.
- Γιάννη, πότε θα μου δώσεις τα λεφτά που μου χρωστάς;Janise, kada ćeš mi vratiti novac koji mi duguješ?
Tvoj red
Izaberi pravilan oblik.
Česta pitanja
Šta jezički registar znači u grčkom, u praksi?
Istu poruku možemo izraziti neformalno, neutralno ili zvanično. Razlika se vidi u izboru reči, gramatici i tonu: «Θα σου πω αύριο τι γίνεται με τα λεφτά», «Θα σε ενημερώσω αύριο για τα χρήματα», «Θα σας ενημερώσω αύριο σχετικά με το χρηματικό ποσό».
Koja gramatička sredstva čine stil formalnijim?
Na primer pasiv («Το αίτημα θα εξεταστεί από την αρμόδια υπηρεσία» umesto «Θα το κοιτάξουμε»), imenički izrazi s genitivom («η λύση του προβλήματος»), participi («οι αιτούντες») i formalni predlozi («βάσει», «μέσω»). Deminutivi kao «καφεδάκι» pre pripadaju neformalnom tonu.
Koja je česta stilska greška na nivou C1?
Nenamerno mešanje registara. «Αξιότιμε κύριε, τα λεφτά που μου χρωστάτε…» spaja zvanično obraćanje s neformalnom rečju. U službenom pismu bolje odgovara, na primer, «το οφειλόμενο ποσό» („dugovani iznos”). Pre pisanja izaberi odgovarajući ton, a zatim proveri da li ga održavaš kroz ceo tekst.