Numrat në greqisht janë të rregullt, sapo të njihni disa elemente bazë: njëshet nga 0 deri në 10, disa dhjetëshe dhe qindëshet. Ky udhëzues jua jep të gjitha me një transliterim të thjeshtë, pastaj tregon si ndërtohet çdo numër, cilët numra ndryshojnë sipas gjinisë dhe si i përdorin grekët numrat për çmimet, numrat e telefonit dhe orën. Në transliterim theksi shënon rrokjen e theksuar; d shqiptohet si dh shqip te "dhe", th si th shqip te "thikë", ndërsa ch si një "h" e fortë, e fryrë nga fyti, si te gjermanishtja ach, "x" lexohet "ks" dhe "y" si "j" shqip.
| Numri | Greqisht | Shqiptimi | Numri | Greqisht | Shqiptimi |
|---|---|---|---|---|---|
| 0 | μηδέν | midén | 11 | έντεκα | éndeka |
| 1 | ένα | éna | 12 | δώδεκα | dódeka |
| 2 | δύο | dío | 13 | δεκατρία | dekatría |
| 3 | τρία | tría | 14 | δεκατέσσερα | dekatéssera |
| 4 | τέσσερα | téssera | 15 | δεκαπέντε | dekapénde |
| 5 | πέντε | pénde | 16 | δεκαέξι / δεκάξι | dekaéxi / dekáxi |
| 6 | έξι | éxi | 17 | δεκαεπτά / δεκαεφτά | dekaeptá / dekaeftá |
| 7 | επτά / εφτά | eptá / eftá | 18 | δεκαοκτώ / δεκαοχτώ | dekaoktó / dekaochtó |
| 8 | οκτώ / οχτώ | októ / ochtó | 19 | δεκαεννέα / δεκαεννιά | dekaennéa / dekaenniá |
| 9 | εννέα / εννιά | ennéa / enniá | 20 | είκοσι | íkosi |
| 10 | δέκα | déka |
Kur jepen dy forma, të dyja janë të sakta: εφτά, οχτώ dhe εννιά janë format e përditshme të folura, ndërsa επτά, οκτώ dhe εννέα janë pak më zyrtare dhe të zakonshme në shkrim. Vini re se 11 dhe 12 janë fjalë më vete, ndërsa 13 deri në 19 janë thjesht "dhjetë-tre", "dhjetë-katër" e kështu me radhë.
Dhjetëshet, qindëshet dhe mijëshet në greqisht
| Numri | Greqisht | Shqiptimi |
|---|---|---|
| 30 | τριάντα | triánda |
| 40 | σαράντα | saránda |
| 50 | πενήντα | penínda |
| 60 | εξήντα | exínda |
| 70 | εβδομήντα | evdomínda |
| 80 | ογδόντα | ogdónda |
| 90 | ενενήντα | enenínda |
| 100 | εκατό | ekató |
| 200 | διακόσια | diakósia |
| 300 | τριακόσια | triakósia |
| 400 | τετρακόσια | tetrakósia |
| 500 | πεντακόσια | pendakósia |
| 1.000 | χίλια | chília |
| 2.000 | δύο χιλιάδες | dío chiliádes |
| 1.000.000 | ένα εκατομμύριο | éna ekatomírio |
Qindëshet e tjera ndjekin të njëjtin model: εξακόσια (600), επτακόσια ose εφτακόσια (700), οκτακόσια ose οχτακόσια (800), εννιακόσια (900). Dhjetëshet nga 30 deri në 90 mbarojnë të gjitha me -ντα, që shqiptohet -nda, prandaj njihen lehtë kur i dëgjoni.
Si ndërtohen numrat grekë nga 21 deri në 99 e më tej
Greqishtja i ndërton numrat njësoj si shqipja, me dhjetëshen përpara dhe njëshen pas, por pa "e" midis tyre.
- 21 = είκοσι ένα (íkosi éna), 35 = τριάντα πέντε (triánda pénde), 99 = ενενήντα εννιά (enenínda enniá).
- 100 më vete është εκατό, por para një numri tjetër bëhet εκατόν: 150 = εκατόν πενήντα, 101 = εκατόν ένα.
- Fillimisht vijnë qindëshet, pastaj dhjetëshet, pastaj njëshet: 365 = τριακόσια εξήντα πέντε.
- Mijëshet: 1.000 është χίλια, por nga 2.000 e lart numërohet me χιλιάδες ("mijëra"): 2026 = δύο χιλιάδες είκοσι έξι, 1.500 = χίλια πεντακόσια.
Ashtu si në shqip, greqishtja përdor presjen për dhjetoret dhe pikën për mijëshet: 3,50 do të thotë tre e gjysmë, dhe 1.000 do të thotë një mijë.
Gjinia: një, tre dhe katër ndryshojnë
Kur numëroni (një, dy, tre...), përdorni format asnjanëse të tabelave më sipër. Por para një emri, numrat 1, 3 dhe 4 përshtaten me gjininë e tij. Të gjithë numrat e tjerë deri në 199 (përfshirë 2 dhe 11) nuk ndryshojnë kurrë.
| Numri | Mashkullore | Femërore | Asnjanëse |
|---|---|---|---|
| 1 | ένας καφές | μία (μια) μπίρα | ένα νερό |
| 3 | τρεις καφέδες | τρεις μπίρες | τρία νερά |
| 4 | τέσσερις φίλοι | τέσσερις φίλες | τέσσερα παιδιά |
I njëjti rregull vlen edhe brenda numrave më të mëdhenj: είκοσι μία γυναίκες (21 gra), δεκατρείς μαθητές (13 nxënës), τριάντα τέσσερις άντρες (34 burra). "Një" ndryshon edhe sipas rasës: në kallëzore bëhet έναν, prandaj porositni έναν καφέ, παρακαλώ ("një kafe, ju lutem"). Edhe qindëshet nga 200 e lart dhe fjala χίλια përshtaten: διακόσιοι άντρες, διακόσιες γυναίκες, διακόσια παιδιά. Meqë χιλιάδα është femërore, thuhet τρεις χιλιάδες dhe τέσσερις χιλιάδες.
Numrat rreshtorë në greqisht: i pari, i dyti, i treti
Numrat rreshtorë sillen si mbiemra të zakonshëm, me mbaresa mashkullore, femërore dhe asnjanëse (-ος, -η, -ο):
- I 1-ri πρώτος (prótos), i 2-ti δεύτερος (défteros), i 3-ti τρίτος (trítos), i 4-ti τέταρτος (tétartos), i 5-ti πέμπτος (pémptos)
- i 6-ti έκτος, i 7-ti έβδομος, i 8-ti όγδοος, i 9-ti ένατος, i 10-ti δέκατος
- i 20-ti εικοστός, i 100-ti εκατοστός
Shembuj: ο πρώτος όροφος (kati i parë), η δεύτερη μέρα (dita e dytë), το τρίτο σπίτι (shtëpia e tretë). Për datat greqishtja përdor numrat e zakonshëm, përveç ditës së parë të muajit: η πρώτη Μαΐου (1 maji), por στις είκοσι πέντε Μαρτίου (më 25 mars).
Numrat grekë me shkronja
Grekët e lashtë i shkruanin numrat me shkronja, të shënuara me një vijë të vogël të quajtur κεραία: αʹ = 1, βʹ = 2, γʹ = 3, δʹ = 4, εʹ = 5, ιʹ = 10, κʹ = 20, ρʹ = 100. Tri shkronja që u zhdukën nga alfabeti mbijetuan për 6, 90 dhe 900. Ky sistem shihet edhe sot, por vetëm si numër rreshtor: kapituj dhe vëllime (Τόμος Αʹ, vëllimi i parë), klasa shkollore (Αʹ Γυμνασίου, viti i parë i shkollës së mesme të ulët), mbretër ose papë. Gjashta sot shkruhet zakonisht ΣΤʹ. Për vetë shkronjat, shihni udhëzuesin tonë për alfabetin grek.
Përdorimi i numrave grekë: çmimet, numrat e telefonit dhe ora
Çmimet
Pyesni Πόσο κάνει; (póso káni?, sa kushton?). Fjala ευρώ nuk ndryshon kurrë: ένα ευρώ, δύο ευρώ, είκοσι ευρώ. Meqë është asnjanëse, përdoren format asnjanëse: τρία ευρώ, τέσσερα ευρώ. Centët quhen λεπτά, por shumica thonë thjesht dy numrat: 3,50 € është τρία πενήντα ose, e plotë, τρία ευρώ και πενήντα λεπτά.
Numrat e telefonit
Numrat grekë të telefonit kanë dhjetë shifra: celularët fillojnë me 69, telefonat fiks të Athinës me 210. Shpesh lexohen në grupe, për shembull 210 si διακόσια δέκα, por leximi shifër pas shifre (δύο, ένα, μηδέν) kuptohet gjithmonë. Për të pyetur: Ποιο είναι το τηλέφωνό σου; (cili është numri yt i telefonit?).
Ora
Orët janë femërore, sepse përshtaten me η ώρα: Τι ώρα είναι; (ti óra íne?) — Είναι μία (është ora një), είναι τρεις, είναι τέσσερις. Shtoni και τέταρτο (e një çerek), και μισή (e gjysmë) ose παρά τέταρτο (pa një çerek): τρεις και μισή = 3:30, πέντε παρά τέταρτο = 4:45. "Në orën" është στις: στις οχτώ (në orën tetë), por στη μία (në orën një). Shënimi gramatikor për ditët dhe orën e shpjegon këtë në detaje.
Mosha
Πόσων χρονών είσαι; (sa vjeç je?) — Είμαι είκοσι πέντε χρονών (jam 25 vjeç).
Ushtroni numrat grekë
- Lexoni shënimin gramatikor për numrat për të gjitha format në një vend.
- Stërvitni veshin me dëgjimin e numrave dhe dëgjimin e orës.
- Ushtroni gjininë me τρεις apo τρία?, pastaj shkruani numra te shkrimi i numrave dhe i orëve.
- Mësoni të përdorni paratë me euro, centë dhe kusur.
Pyetje të shpeshta
Si numërohet deri në dhjetë në greqisht?
ένα, δύο, τρία, τέσσερα, πέντε, έξι, εφτά, οχτώ, εννιά, δέκα (éna, dío, tría, téssera, pénde, éxi, eftá, ochtó, enniá, déka).
Pse ka dy fjalë për shtatë, tetë dhe nëntë?
επτά, οκτώ dhe εννέα janë format më të vjetra dhe më zyrtare; εφτά, οχτώ dhe εννιά janë ato të përditshme të folura. Të dyja janë të sakta dhe kuptohen kudo.
Thuhet τρία apo τρεις?
τρία shkon me emrat asnjanës dhe përdoret për numërim; τρεις shkon me emrat mashkullorë dhe femërorë: τρία παιδιά, por τρεις φίλοι dhe τρεις ώρες.
Si thuhet 100 në greqisht?
εκατό kur qëndron vetëm (εκατό ευρώ), εκατόν kur pason një numër tjetër (εκατόν είκοσι, 120).
Numrat janë pjesë e mësimeve të para të kursit tonë falas të greqishtes A1, me audio dhe korrigjim të menjëhershëm.