Skąd pochodzą greckie słowa
Trzy tysiące lat historii w słownictwie: słowa odziedziczone, zapożyczenia z tureckiego, włoskiego i francuskiego — oraz greckie słowa, które wróciły z zagranicy.
Wyrazy odziedziczone i zapożyczenia
Część podstawowego słownictwa kontynuuje wyrazy ze starszych etapów greki: «νερό» pochodzi od «νηρόν». «Σπίτι» przez «ὁσπίτιον» sięga ostatecznie łacińskiego hospitium. Kontakty językowe w różnych epokach przyniosły ponadto zapożyczenia z łaciny, weneckiego i włoskiego, tureckiego, francuskiego i angielskiego.
- Ήπιαμε καφέ και φάγαμε μπακλαβά στην αυλή.Piliśmy kawę i jedliśmy baklawę na podwórzu.
- Άνοιξε την πόρτα και ανέβηκε τη σκάλα.Otworzyła drzwi i weszła po schodach.
- Το ασανσέρ χάλασε πάλι, οπότε ανεβήκαμε με τα πόδια.Winda znów się zepsuła, więc weszliśmy po schodach.
- Στο τραπέζι υπήρχε μόνο ψωμί, νερό και λίγο τυρί.Na stole były tylko chleb, woda i trochę sera.
| προέλευση | παραδείγματα |
|---|---|
| τουρκικά | ο καφές, το τσέπη → η τσέπη, ο μπακλαβάς, το κέφι |
| ιταλικά / βενετικά | η πόρτα, το μπάνιο, η σκάλα, ο καναπές |
| γαλλικά | το ασανσέρ, η γκαρσονιέρα, το κραγιόν |
| αγγλικά | το κομπιούτερ, το σάντουιτς, το πάρκινγκ |
Wyrazy, które wróciły okrężną drogą
«Αντιδάνειο» to słowo greckiego pochodzenia, które przeszło do innego języka, a potem wróciło ze zmienioną formą lub znaczeniem. Przykłady to «καναπές» (przez języki europejskie, ostatecznie greckiego pochodzenia) oraz «σενάριο» (przez łacińskie scaenarium, od «σκηνή»). Odwrotnie, słowa takie jak «τηλέφωνο», «δημοκρατία» i «φιλοσοφία» są używane na świecie jako zapożyczenia z greki.
- Κάθισε στον καναπέ και άνοιξε την τηλεόραση.Usiadł na kanapie i włączył telewizor.
- Το σενάριο της ταινίας γράφτηκε μέσα σε μία εβδομάδα.Scenariusz filmu napisano w ciągu tygodnia.
- Σε όποια γλώσσα και να μιλήσεις, το τηλέφωνο παραμένει «τηλέφωνο».W wielu językach słowo „telefon” wywodzi się z greckiego «τηλέφωνο».
Dlaczego ma to znaczenie na poziomie C1
Pochodzenie słowa może powiedzieć coś o jego historii lub stylu, ale samo nie przesądza o obecnym rejestrze. «Κέφι» i «μεράκι» są swobodne, a «ιατρός» jest bardziej oficjalne niż codzienne «γιατρός». Takie pary pomagają dobrać odpowiedni styl.
- Απόψε η παρέα έχει πολύ κέφι.Dziś wieczorem towarzystwo jest w świetnym humorze.
- Το έφτιαξε με μεράκι, όχι στα γρήγορα.Zrobił to z sercem, a nie w pośpiechu.
- Ο θεράπων ιατρός υπέγραψε τη γνωμάτευση.Lekarz prowadzący podpisał opinię medyczną.
- Πάμε στον γιατρό το απόγευμα.Po południu idziemy do lekarza.
Twoja kolej
Wybierz poprawną formę.
Najczęstsze pytania
Z jakich języków nowogrecki zapożyczył słowa?
Obok słów odziedziczonych ze starszych etapów greki słownictwo zawiera warstwy zapożyczeń: z łaciny («σπίτι» ostatecznie pochodzi od hospitium), weneckiego i włoskiego, tureckiego («μπακλαβάς», «κέφι»), francuskiego («ασανσέρ») oraz angielskiego.
Czym są «αντιδάνεια», czyli słowa, które powróciły przez inny język?
To słowa greckiego pochodzenia, które przeszły do innego języka i wróciły w zmienionej postaci lub znaczeniu. Przykłady to «καναπές» (przez języki europejskie, ostatecznie od «κωνώπιον») i «σενάριο» (przez łacińskie scaenarium, od «σκηνή»). Z kolei słowa takie jak «τηλέφωνο» i «δημοκρατία» rozprzestrzeniły się na świecie z greki.
Dlaczego pochodzenie słowa ma znaczenie na poziomie C1?
Pochodzenie może podpowiadać historię i sposób użycia słowa, choć samo nie przesądza o jego dzisiejszym rejestrze. «Κέφι» i «μεράκι» to słowa swobodne, a «ιατρός» jest bardziej oficjalne niż codzienne «γιατρός». Znajomość takich par pomaga dobrać odpowiedni styl.