Waar Griekse woorden vandaan komen
Drieduizend jaar geschiedenis in de woordenschat: geërfde woorden, leenwoorden uit het Turks, Italiaans en Frans — en Griekse woorden die vanuit het buitenland terugkeerden.
Geërfde woorden en leenwoorden
Een deel van de basiswoordenschat zet woorden uit oudere fasen van het Grieks voort: «νερό» gaat terug op «νηρόν». «Σπίτι» kwam via «ὁσπίτιον» uiteindelijk uit het Latijnse hospitium. Daarnaast brachten taalcontacten in verschillende perioden leenwoorden uit het Latijn, Venetiaans en Italiaans, Turks, Frans en Engels.
- Ήπιαμε καφέ και φάγαμε μπακλαβά στην αυλή.We dronken koffie en aten baklava op de binnenplaats.
- Άνοιξε την πόρτα και ανέβηκε τη σκάλα.Ze deed de deur open en liep de trap op.
- Το ασανσέρ χάλασε πάλι, οπότε ανεβήκαμε με τα πόδια.De lift was weer kapot, dus gingen we te voet naar boven.
- Στο τραπέζι υπήρχε μόνο ψωμί, νερό και λίγο τυρί.Op tafel lagen alleen brood, water en een beetje kaas.
| προέλευση | παραδείγματα |
|---|---|
| τουρκικά | ο καφές, το τσέπη → η τσέπη, ο μπακλαβάς, το κέφι |
| ιταλικά / βενετικά | η πόρτα, το μπάνιο, η σκάλα, ο καναπές |
| γαλλικά | το ασανσέρ, η γκαρσονιέρα, το κραγιόν |
| αγγλικά | το κομπιούτερ, το σάντουιτς, το πάρκινγκ |
Woorden die via een omweg terugkeerden
Een «αντιδάνειο» is een woord van Griekse oorsprong dat in een andere taal terechtkwam en later in gewijzigde vorm of betekenis terugkeerde. Voorbeelden zijn «καναπές» (via Europese talen, met een verre Griekse oorsprong) en «σενάριο» (via het Latijnse scaenarium, uit «σκηνή»). Omgekeerd worden woorden als «τηλέφωνο», «δημοκρατία» en «φιλοσοφία» internationaal gebruikt als Griekse leenwoorden.
- Κάθισε στον καναπέ και άνοιξε την τηλεόραση.Hij ging op de bank zitten en zette de televisie aan.
- Το σενάριο της ταινίας γράφτηκε μέσα σε μία εβδομάδα.Het scenario van de film is in één week geschreven.
- Σε όποια γλώσσα και να μιλήσεις, το τηλέφωνο παραμένει «τηλέφωνο».In veel talen gaat het woord voor telefoon terug op het Griekse «τηλέφωνο».
Waarom dit op C1-niveau relevant is
De herkomst kan iets vertellen over de geschiedenis of stijl van een woord, maar voorspelt niet op zichzelf het huidige register. «Κέφι» en «μεράκι» zijn informele woorden, terwijl «ιατρός» formeler is dan het alledaagse «γιατρός». Zulke paren helpen je een passende stijl te kiezen.
- Απόψε η παρέα έχει πολύ κέφι.Vanavond is iedereen in de groep goedgehumeurd.
- Το έφτιαξε με μεράκι, όχι στα γρήγορα.Hij maakte het met liefde en aandacht, niet haastig.
- Ο θεράπων ιατρός υπέγραψε τη γνωμάτευση.De behandelend arts ondertekende het medisch oordeel.
- Πάμε στον γιατρό το απόγευμα.Vanmiddag gaan we naar de dokter.
Nu jij
Kies de juiste vorm.
Veelgestelde vragen
Uit welke talen heeft het Nieuwgrieks leenwoorden overgenomen?
Naast woorden uit oudere fasen van het Grieks kent de woordenschat verschillende lagen leenwoorden: uit het Latijn («σπίτι» gaat uiteindelijk terug op hospitium), het Venetiaans en Italiaans, het Turks («μπακλαβάς», «κέφι»), het Frans («ασανσέρ») en het Engels.
Wat zijn «αντιδάνεια», woorden die via een andere taal terugkeren?
Het zijn woorden van Griekse oorsprong die via een andere taal in gewijzigde vorm of betekenis terugkeerden. Voorbeelden zijn «καναπές» (via Europese talen, uiteindelijk uit «κωνώπιον») en «σενάριο» (via het Latijnse scaenarium, uit «σκηνή»). Omgekeerd zijn woorden als «τηλέφωνο» en «δημοκρατία» vanuit het Grieks internationaal verspreid.
Waarom is de herkomst van een woord belangrijk op C1-niveau?
De herkomst kan aanwijzingen geven over geschiedenis en gebruik, al bepaalt ze niet vanzelf het huidige register. «Κέφι» en «μεράκι» zijn vertrouwelijke woorden, terwijl «ιατρός» formeler is dan het alledaagse «γιατρός». Zulke paren kennen helpt je de juiste toon te kiezen.