Voorzetsels met accusatief en genitief
Bijna elk voorzetsel in alledaags Grieks krijgt de accusatief. De weinige met de genitief veranderen dan vaak van betekenis — κατά is het perfecte voorbeeld.
De accusatief als gebruikelijke naamval
Veelgebruikte voorzetsels als «σε», «από», «για», «με», «ως», «προς», «χωρίς», «μέχρι» en «ίσαμε» staan met de accusatief: «σε έναν φίλο», «χωρίς τον Νίκο», «μέχρι το μεσημέρι». Maar voorzetsels en voorzetseluitdrukkingen als «λόγω», «μεταξύ» en «εναντίον» vragen de genitief.
- Θα μιλήσω σε έναν φίλο για το θέμα.Ik zal met een vriend over de kwestie praten.
- Δεν ξεκινάμε χωρίς τον Νίκο.We beginnen niet zonder Nikos.
- Θα σε περιμένω μέχρι το μεσημέρι.Ik wacht tot het middaguur op je.
- Το γραφείο θα παραμείνει κλειστό λόγω απεργίας.Het kantoor blijft gesloten wegens een staking.
De genitief en een andere betekenis
Sommige vormen veranderen van betekenis of functie met de naamval. «Κατά της πρότασης» betekent ‘tegen het voorstel’, terwijl «κατά τη διάρκεια» een tijdsaanduiding is (‘tijdens’). «Μετά το φαγητό» betekent ‘na het eten’; de vaste uitdrukking «μετά χαράς» betekent ‘met plezier’.
| πρόθεση | + αιτιατική | + γενική |
|---|---|---|
| κατά | κατά τη διάρκεια (χρόνος) | κατά της πρότασης (εναντίον) |
| μετά | μετά το φαγητό (χρόνος) | μετά χαράς (τρόπος, παγιωμένο) |
| παρά | παρά τις προσπάθειες (εναντίωση) | παρά του υπουργείου (από, επίσημο) |
| υπέρ | — | υπέρ της πρότασης (ευνοϊκά) |
| εναντίον | — | εναντίον του κατηγορουμένου |
| μεταξύ | — | μεταξύ των κρατών |
| λόγω | — | λόγω καιρού (αιτία) |
| εκτός | εκτός από τον Νίκο | εκτός ελέγχου (παγιωμένο) |
Hetzelfde onderwerp op andere niveaus
Veelgestelde vragen
Welke naamval volgt op veelgebruikte Griekse voorzetsels?
Veel gewone voorzetsels krijgen de accusatief, zoals «σε», «από», «για», «με», «ως», «προς», «χωρίς» en «μέχρι». Bijvoorbeeld: «Θα μιλήσω σε έναν φίλο για το θέμα» (ik zal met een vriend over de kwestie praten) en «Δεν ξεκινάμε χωρίς τον Νίκο» (we beginnen niet zonder Nikos). Er bestaan ook voorzetsels en vaste uitdrukkingen met de genitief.
Waarom verandert «κατά» van betekenis met de naamval?
«Κατά» kan met verschillende naamvallen een andere functie krijgen: «κατά της πρότασης» met genitief betekent ‘tegen het voorstel’, terwijl «κατά τη συζήτηση» met accusatief ‘tijdens de bespreking’ betekent. De naamval is hier dus belangrijk voor de betekenis, niet alleen voor de stijl.
Hoe kies je de naamval na een Grieks voorzetsel?
Leer het voorzetsel samen met zijn gebruik. De accusatief is gebruikelijk na veel alledaagse voorzetsels, maar de genitief komt voor na onder meer «λόγω» (vanwege), «μεταξύ» (tussen), «εναντίον» (tegen), «υπέρ» (ten gunste van) en «κατά» in de betekenis ‘tegen’. Kies dus niet blindelings de accusatief.