Getallen II: datums, breuken, veelvouden
στις τρεις Μαΐου, το ένα τρίτο, διπλάσιος: getallen voor afspraken, recepten en percentages.
Datums
Bij datums wordt de dag doorgaans met een hoofdtelwoord aangegeven: «στις τρεις Ιουνίου», «στις είκοσι πέντε Μαρτίου». De eerste dag van de maand is een uitzondering: «την πρώτη Απριλίου». De maand staat in de genitief: «Μαΐου», «Ιουνίου», «Δεκεμβρίου». Het jaar lees je als één getal: «το δύο χιλιάδες είκοσι έξι». Schriftelijk kun je cijfers gebruiken: «στις 3 Ιουνίου», «την 1η Απριλίου».
- Έχω ραντεβού στον γιατρό στις τρεις Ιουνίου.Ik heb op 3 juni een afspraak bij de dokter.
- Την πρώτη Απριλίου λέμε ψέματα για πλάκα.Op 1 april vertellen we voor de grap leugentjes.
- Ο αδερφός μου γεννήθηκε το δύο χιλιάδες δέκα.Mijn broer is geboren in 2010.
Breuken en percentages
«μισός» komt overeen met het zelfstandig naamwoord: «μισός χρόνος», «μισή ώρα», «μισό κιλό». Voor ‘anderhalf’ gebruik je «ενάμισης, μιάμιση, ενάμισι»: «ενάμισης χρόνος», «μιάμιση ώρα», «ενάμισι κιλό». Vanaf twee is de vorm onveranderlijk: «δυόμισι ώρες». Bij breuken is de noemer een onzijdig rangtelwoord: «το ένα τρίτο», «τα δύο πέμπτα», «τα τρία τέταρτα». Percentages worden uitgedrukt met «τοις εκατό»: «είκοσι τοις εκατό».
- Θα πάρω μισό κιλό ντομάτες από τον μανάβη.Ik koop een halve kilo tomaten bij de groenteboer.
- Το ταξίδι με το τρένο κρατάει δυόμισι ώρες.De treinreis duurt tweeënhalf uur.
- Τα δύο τρίτα των μαθητών πέρασαν τις εξετάσεις.Twee derde van de leerlingen is geslaagd voor het examen.
- Το είκοσι τοις εκατό των εισιτηρίων πουλήθηκε την πρώτη μέρα.Twintig procent van de kaartjes werd op de eerste dag verkocht.
«διπλός» of «διπλάσιος»? En de duizenden
«διπλός» duidt vaak twee delen of een dubbele vorm aan («διπλό κρεβάτι», «διπλή πόρτα»), terwijl «διπλάσιος» een tweemaal zo grote hoeveelheid aanduidt («διπλάσια τιμή»). Hetzelfde geldt voor «τριπλός / τριπλάσιος». «δεκάδα», «εκατοντάδα» en «χιλιάδα» zijn vrouwelijke zelfstandige naamwoorden: «δεκάδες», «εκατοντάδες», «χιλιάδες τουρίστες». Daarom zeg je «δύο χιλιάδες», «τρεις χιλιάδες», maar «χίλιοι τουρίστες».
- Κλείσαμε ένα δωμάτιο με διπλό κρεβάτι.We hebben een kamer met een tweepersoonsbed geboekt.
- Τον Αύγουστο το ξενοδοχείο έχει διπλάσια τιμή.In augustus kost het hotel twee keer zoveel.
- Χιλιάδες τουρίστες ανεβαίνουν στην Ακρόπολη κάθε καλοκαίρι.Elke zomer beklimmen duizenden toeristen de Akropolis.
Nu jij
Kies de juiste vorm.
Veelgestelde vragen
Hoe zeg je een datum in het Grieks?
Gebruik een hoofdtelwoord met de maand in de genitief: «στις τρεις Ιουνίου» (op 3 juni). Alleen de eerste dag van de maand krijgt een rangtelwoord: «την πρώτη Απριλίου». Een jaartal lees je als één getal: «το δύο χιλιάδες δέκα».
Hoe zeg je ‘tweeënhalf uur’ in het Grieks?
«Δυόμισι ώρες». «μισός» komt overeen met het zelfstandig naamwoord: «μισό κιλό» (een halve kilo), «μισή ώρα» (een half uur). ‘Anderhalf’ heeft verschillende vormen per geslacht: «ενάμισης / μιάμιση / ενάμισι».
Wat is het verschil tussen «διπλός» en «διπλάσιος»?
«διπλός» beschrijft de vorm: «διπλό κρεβάτι» (tweepersoonsbed). «διπλάσιος» duidt een dubbele hoeveelheid aan: «διπλάσια τιμή» (twee keer zo hoge prijs). Hetzelfde onderscheid geldt voor «τριπλός» en «τριπλάσιος».