Αριθμητικά ΙΙ: ημερομηνίες, κλάσματα, πολλαπλάσια
Ημερομηνίες, έτη, κλάσματα, ποσοστά και ποσότητες για καθημερινές και σχολικές περιστάσεις.
Οι ημερομηνίες
Στις ημερομηνίες, η ημέρα εκφράζεται συνήθως με απόλυτο αριθμητικό: στις τρεις Ιουνίου, στις είκοσι πέντε Μαρτίου. Η πρώτη ημέρα του μήνα είναι εξαίρεση: την πρώτη Απριλίου. Το όνομα του μήνα βρίσκεται σε γενική: Μαΐου, Ιουνίου, Δεκεμβρίου. Το έτος διαβάζεται ως ένας ενιαίος αριθμός: το δύο χιλιάδες είκοσι έξι. Στη γραφή μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αριθμούς: στις 3 Ιουνίου, την 1η Απριλίου.
- Έχω ραντεβού στον γιατρό στις τρεις Ιουνίου.Έχω ραντεβού στον γιατρό στις τρεις Ιουνίου.
- Την πρώτη Απριλίου λέμε ψέματα για πλάκα.Την πρώτη Απριλίου λέμε ψέματα για πλάκα.
- Ο αδερφός μου γεννήθηκε το δύο χιλιάδες δέκα.Ο αδερφός μου γεννήθηκε το δύο χιλιάδες δέκα.
Κλάσματα και ποσοστά
Το μισός συμφωνεί με το ουσιαστικό: μισός χρόνος, μισή ώρα, μισό κιλό. Για «ένα και μισό» χρησιμοποιούμε ενάμισης, μιάμιση, ενάμισι: ενάμισης χρόνος, μιάμιση ώρα, ενάμισι κιλό. Από το δύο και πάνω ο τύπος είναι άκλιτος: δυόμισι ώρες. Στα κλάσματα ο παρονομαστής είναι ουδέτερο τακτικό: το ένα τρίτο, τα δύο πέμπτα, τα τρία τέταρτα. Τα ποσοστά λέγονται με τοις εκατό: είκοσι τοις εκατό.
- Θα πάρω μισό κιλό ντομάτες από τον μανάβη.Θα πάρω μισό κιλό ντομάτες από τον μανάβη.
- Το ταξίδι με το τρένο κρατάει δυόμισι ώρες.Το ταξίδι με το τρένο κρατάει δυόμισι ώρες.
- Τα δύο τρίτα των μαθητών πέρασαν τις εξετάσεις.Τα δύο τρίτα των μαθητών πέρασαν τις εξετάσεις.
- Το είκοσι τοις εκατό των εισιτηρίων πουλήθηκε την πρώτη μέρα.Το είκοσι τοις εκατό των εισιτηρίων πουλήθηκε την πρώτη μέρα.
διπλός ή διπλάσιος; — και οι χιλιάδες
Το διπλός δηλώνει συχνά δύο μέρη ή διπλή μορφή (διπλό κρεβάτι, διπλή πόρτα), ενώ το διπλάσιος δηλώνει ποσότητα δύο φορές μεγαλύτερη (διπλάσια τιμή). Αντίστοιχα: τριπλός / τριπλάσιος. Οι λέξεις δεκάδα, εκατοντάδα και χιλιάδα είναι θηλυκά ουσιαστικά: δεκάδες, εκατοντάδες, χιλιάδες τουρίστες. Γι’ αυτό λέμε δύο χιλιάδες, τρεις χιλιάδες, αλλά χίλιοι τουρίστες.
- Κλείσαμε ένα δωμάτιο με διπλό κρεβάτι.Κλείσαμε ένα δωμάτιο με διπλό κρεβάτι.
- Τον Αύγουστο το ξενοδοχείο έχει διπλάσια τιμή.Τον Αύγουστο το ξενοδοχείο έχει διπλάσια τιμή.
- Χιλιάδες τουρίστες ανεβαίνουν στην Ακρόπολη κάθε καλοκαίρι.Χιλιάδες τουρίστες ανεβαίνουν στην Ακρόπολη κάθε καλοκαίρι.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.