Παρακείμενος, υπερσυντέλικος και συντελεσμένος μέλλοντας
Έχω γράψει, είχα γράψει, θα έχω γράψει: τρεις χρόνοι που δείχνουν ότι μια πράξη έχει ολοκληρωθεί σε σχέση με το τώρα, το παρελθόν ή το μέλλον.
Ένας μηχανισμός, τρεις στιγμές
Το βοηθητικό «έχω» δείχνει τον χρόνο, ενώ η άκλιτη μορφή της μετοχής δίνει τη σημασία της πράξης: «έχω γράψει» = ολοκλήρωση ως τώρα, «είχα γράψει» = ολοκλήρωση πριν από άλλο παρελθοντικό γεγονός, «θα έχω γράψει» = ολοκλήρωση πριν από μελλοντικό σημείο. Η μετοχή μένει στον συνοπτικό τύπο, αλλά αλλάζει ανάμεσα σε ενεργητική και παθητική φωνή: γράψει / γραφτεί.
- Έχω γράψει το γράμμα.Έχω γράψει το γράμμα.
- Είχα γράψει το γράμμα πριν φύγει.Είχα γράψει το γράμμα πριν φύγει.
- Μέχρι αύριο θα έχω γράψει το γράμμα.Μέχρι αύριο θα έχω γράψει το γράμμα.
| ενεργητική | παθητική | |
|---|---|---|
| παρακείμενος | έχω γράψει | έχω γραφτεί |
| υπερσυντέλικος | είχα γράψει | είχα γραφτεί |
| συντελεσμένος μέλλοντας | θα έχω γράψει | θα έχω γραφτεί |
Η παθητική: έχω + παθητική μετοχή
Στην παθητική φωνή χρησιμοποιούμε το «έχω» και την παθητική μετοχή του συνοπτικού θέματος: γράφτηκα → «έχω γραφτεί», ετοιμάστηκα → «έχω ετοιμαστεί», αγαπήθηκα → «έχω αγαπηθεί». Λέμε «Το σπίτι έχει χτιστεί» και «Όταν έφτασα, η δουλειά είχε ήδη τελειώσει».
- Το σπίτι έχει χτιστεί.Το σπίτι έχει χτιστεί.
- Έχω ετοιμαστεί για το ταξίδι.Έχω ετοιμαστεί για το ταξίδι.
- Όταν έφτασα, η δουλειά είχε ήδη τελειώσει.Όταν έφτασα, η δουλειά είχε ήδη τελειώσει.
Ο συντελεσμένος μέλλοντας, ο ξεχασμένος
Χρησιμοποιείται συχνά για πράξη που θα έχει ολοκληρωθεί πριν από μια μελλοντική προθεσμία: «Μέχρι το Σάββατο θα έχω τελειώσει την εργασία», «Ως τον Ιούνιο θα έχουν χτιστεί τα νέα γραφεία». Συχνά συνοδεύεται από «μέχρι», «ως» ή άλλη χρονική ένδειξη, αλλά η σημασία εξαρτάται από το πλαίσιο.
- Μέχρι το Σάββατο θα έχω τελειώσει την εργασία.Μέχρι το Σάββατο θα έχω τελειώσει την εργασία.
- Ως τον Ιούνιο θα έχουν χτιστεί τα νέα γραφεία.Ως τον Ιούνιο θα έχουν χτιστεί τα νέα γραφεία.
- Σε δύο μέρες θα έχουμε πάρει την απάντηση.Σε δύο μέρες θα έχουμε πάρει την απάντηση.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς σχηματίζονται οι συντελικοί χρόνοι στα ελληνικά;
Με το «έχω» που κρατάει τον χρόνο και έναν άκλιτο τύπο σε -ει που κρατάει τη σημασία: ενεστώτας «Έχω γράψει το γράμμα», παρελθόν «Είχα γράψει το γράμμα πριν φύγει», μέλλοντας «Μέχρι αύριο θα έχω γράψει το γράμμα». Το δεύτερο μέρος ΔΕΝ αλλάζει ποτέ.
Πώς σχηματίζεται η παθητική φωνή στους συντελικούς χρόνους;
Με το «έχω» και έναν άκλιτο τύπο σε -θεί, από τον παθητικό αόριστο: «γράφτηκα → έχω γραφτεί», «ετοιμάστηκα → έχω ετοιμαστεί», «αγαπήθηκα → έχω αγαπηθεί». «Το σπίτι έχει χτιστεί», «Όταν έφτασα, η δουλειά είχε ήδη τελειώσει».
Σε τι χρησιμεύει ο συντελεσμένος μέλλοντας στα ελληνικά;
Είναι σπάνιος αλλά αναντικατάστατος για προθεσμίες: απαντά πάντα στο «μέχρι πότε;». «Μέχρι το Σάββατο θα έχω τελειώσει την εργασία», «Ως τον Ιούνιο θα έχουν χτιστεί τα νέα γραφεία», «Σε δύο μέρες θα έχουμε πάρει την απάντηση».