Η στίξη
Το ερωτηματικό που γράφεται «;» και η άνω τελεία «·»: η ελληνική στίξη έχει τους δικούς της κανόνες.
Τα σημάδια-έκπληξη
Το ελληνικό ερωτηματικό έχει τη μορφή «;»: Τι κάνεις; Η άνω τελεία «·» χωρίζει μέρη μιας περιόδου που συνδέονται νοηματικά πιο στενά από δύο ανεξάρτητες προτάσεις. Τα γωνιώδη εισαγωγικά «…» είναι ο παραδοσιακός κύριος τύπος στα ελληνικά και γράφονται χωρίς εσωτερικά κενά· σε σύγχρονα κείμενα συναντώνται επίσης τα “…” ή "…", ανάλογα με την εκδοτική πρακτική.
- Τι ώρα είναι;Τι ώρα είναι;
- Δεν ήρθε· ήταν άρρωστος.Δεν ήρθε· ήταν άρρωστος.
- Είπε: «Έρχομαι αμέσως.»Είπε: «Έρχομαι αμέσως.»
| σημείο | όνομα | χρήση |
|---|---|---|
| ; | ερωτηματικό | Τι ώρα είναι; |
| · | άνω τελεία | Δεν ήρθε· ήταν άρρωστος. |
| «» | εισαγωγικά | Είπε: «Έρχομαι αμέσως.» |
| — | παύλα διαλόγου | — Καλημέρα! — Καλημέρα σας! |
| ! | θαυμαστικό | Τι ωραία! |
Το κόμμα: πού μπαίνει — και πού όχι
Το κόμμα χωρίζει στοιχεία απαρίθμησης (ψωμί, τυρί, ελιές), απομονώνει την κλητική (Γιώργο, έλα!) και μπαίνει συνήθως πριν από το αλλά. Δεν χωρίζουμε με κόμμα το ρήμα από μια αναγκαία συμπληρωματική πρόταση: Νομίζω ότι έχεις δίκιο· Θέλω να φύγω. Ούτε χωρίζουμε μια περιοριστική αναφορική πρόταση: Ο φίλος που ήρθε είναι ο Νίκος. Μπορεί όμως να υπάρχει κόμμα πριν από που όταν η πληροφορία είναι παρενθετική: Ο Νίκος, που μόλις ήρθε, είναι φίλος μου. Άρα ο κανόνας εξαρτάται από τη λειτουργία, όχι μόνο από τη λέξη που ακολουθεί.
- Αγόρασα ψωμί, τυρί και ελιές.Αγόρασα ψωμί, τυρί και ελιές.
- Γιώργο, έλα εδώ!Γιώργο, έλα εδώ!
- Νομίζω ότι έχεις δίκιο.Νομίζω ότι έχεις δίκιο.
- Ο Νίκος, που μόλις ήρθε, είναι φίλος μου.Ο Νίκος, που μόλις ήρθε, είναι φίλος μου.
Συνηθισμένες συντομογραφίες
Οι συντομογραφίες εμφανίζονται συχνά σε οδηγίες, σχολικά κείμενα, ανακοινώσεις και ηλεκτρονικά μηνύματα. Διαβάζονται συνήθως ως ολόκληρες λέξεις: το π.χ. ως «παραδείγματος χάρη» και το δηλ. ως «δηλαδή».
- Φέρε φρούτα, π.χ. μήλα ή αχλάδια.Φέρε φρούτα, π.χ. μήλα ή αχλάδια.
- Αγόρασε γάλα, ψωμί κ.λπ.Αγόρασε γάλα, ψωμί κ.λπ.
- Θα έρθω στις 6 μ.μ.Θα έρθω στις 6 μ.μ.
| συντομογραφία | σημαίνει |
|---|---|
| π.χ. | παραδείγματος χάρη |
| κ.λπ. / κτλ. | και λοιπά |
| δηλ. | δηλαδή |
| βλ. | βλέπε |
| σελ. | σελίδα |
| κ.ά. | και άλλα |
| μ.μ. / π.μ. | μετά / πριν από το μεσημέρι |
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί το ελληνικό ερωτηματικό γράφεται «;»;
Είναι απλώς το σημείο που κράτησαν τα ελληνικά για την ερώτηση: «Τι ώρα είναι;». Τη δουλειά του semicolon την κάνει η άνω τελεία: «Δεν ήρθε· ήταν άρρωστος». Τα εισαγωγικά είναι «…», χωρίς εσωτερικά κενά.
Βάζουμε κόμμα πριν από το «ότι» και το «που»;
Όχι: «Νομίζω ότι έχεις δίκιο», «Ο φίλος που ήρθε» — χωρίς κόμμα, ακριβώς αντίθετα από τα γερμανικά. Το κόμμα χωρίζει απαριθμήσεις («ψωμί, τυρί, ελιές»), την κλητική («Γιώργο, έλα!») και μπαίνει πριν από το «αλλά».
Τι σημαίνουν οι συντομογραφίες «π.χ.», «κ.λπ.» και «μ.μ.»;
«π.χ.» = «παραδείγματος χάριν»: «Φέρε φρούτα, π.χ. μήλα». «κ.λπ.» = «και λοιπά»: «Αγόρασε γάλα, ψωμί κ.λπ.». «μ.μ.» = «μετά μεσημβρίας»: «Θα έρθω στις 6 μ.μ.».