Πώς προσδιορίζουμε ένα ουσιαστικό: Νίκος, του σπιτιού, ο ψηλός άντρας
Παράθεση, γενική και επιθετικός προσδιορισμός: τρόποι να κάνουμε ένα ουσιαστικό πιο συγκεκριμένο.
Ίδια πτώση: η παράθεση
Το δεύτερο όνομα παίρνει την πτώση του πρώτου: ο φίλος μου ο Νίκος· στη γενική κλίνονται και τα δύο: του φίλου μου του Νίκου.
- Ο φίλος μου ο Νίκος μένει στη Θεσσαλονίκη.Ο φίλος μου ο Νίκος… (ονομαστική και στα δύο)
- Είδα χθες τον φίλο μου τον Νίκο.…τον φίλο μου τον Νίκο (αιτιατική και στα δύο)
- Το αυτοκίνητο του φίλου μου του Νίκου είναι κόκκινο.…του φίλου μου του Νίκου (γενική και στα δύο)
Άλλη πτώση: η γενική
Η γενική μπορεί να δηλώνει κτήση, σχέση, περιεχόμενο ή ιδιότητα: «το κλειδί του σπιτιού», «άνθρωπος μεγάλης καρδιάς». Σύγκρινε «ποτήρι κρασιού» (ποτήρι για κρασί) με «ποτήρι κρασί» (μια ποσότητα κρασιού).
- Έχασα το κλειδί του σπιτιού.Έχασα το κλειδί του σπιτιού. (γενική κτητική)
- Είναι άνθρωπος μεγάλης καρδιάς.Είναι άνθρωπος μεγάλης καρδιάς. (γενική της ιδιότητας)
- Βάλε στο τραπέζι τα ποτήρια του κρασιού.ποτήρια του κρασιού = ποτήρια για κρασί
- Ήπιαμε ένα ποτήρι κρασί.ένα ποτήρι κρασί = μια ποσότητα κρασιού (αιτιατική)
Ο επιθετικός προσδιορισμός
Το επίθετο μπορεί να μπει πριν από το ουσιαστικό, ανάμεσα στο άρθρο και στο όνομα: «ο ψηλός άντρας». Μπορεί επίσης να επαναληφθεί το άρθρο μετά το όνομα για έμφαση ή αντιδιαστολή: «ο άντρας ο ψηλός». Στην πρόταση «Ο άντρας είναι ψηλός» λειτουργεί ως κατηγορούμενο· η θέση και το άρθρο εξαρτώνται από τη δομή και το νόημα.
- Ο ψηλός άντρας περιμένει στην πόρτα.Ο ψηλός άντρας… (επίθετο ανάμεσα σε άρθρο και όνομα)
- Ο άντρας ο ψηλός, όχι ο κοντός.Ο άντρας ο ψηλός… (επανάληψη του άρθρου για αντιδιαστολή)
- Ο άντρας είναι ψηλός.Ο άντρας είναι ψηλός. (χωρίς άρθρο: κατηγορούμενο, ολόκληρη πρόταση)
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Το ίδιο θέμα σε άλλα επίπεδα
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι η παράθεση στα ελληνικά, όπως στο «ο φίλος μου ο Νίκος»;
Είναι ένα δεύτερο ουσιαστικό που επαναλαμβάνει το πρώτο ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΠΤΩΣΗ: «Ο φίλος μου ο Νίκος μένει στη Θεσσαλονίκη». Και τα δύο μέλη κλίνονται μαζί: «Είδα χθες τον φίλο μου τον Νίκο», «Το αυτοκίνητο του φίλου μου του Νίκου».
Τι διαφορά έχει το «ποτήρι κρασιού» από το «ποτήρι κρασί»;
Η γενική δηλώνει σε τι χρησιμεύει το αντικείμενο: «ποτήρι κρασιού» είναι το ποτήρι για κρασί. Η αιτιατική δηλώνει τι περιέχει: «ποτήρι κρασί» είναι ένα ποτήρι γεμάτο κρασί. Η γενική δηλώνει επίσης κτήση ή ιδιότητα: «το κλειδί του σπιτιού», «άνθρωπος μεγάλης καρδιάς».
Τι αλλάζει όταν επαναλαμβάνουμε το άρθρο, όπως στο «ο άντρας ο ψηλός»;
Ξεχωρίζει και δίνει έμφαση: «Ο άντρας ο ψηλός, όχι ο κοντός». Η ουδέτερη σειρά βάζει το επίθετο ανάμεσα στο άρθρο και στο ουσιαστικό: «ο ψηλός άντρας». Και χωρίς άρθρο μετά το ουσιαστικό το επίθετο γίνεται κατηγορούμενο: «Ο άντρας είναι ψηλός» είναι πρόταση, όχι ονοματική φράση.