Παρατατικός ενεργητικής και μεσοπαθητικής φωνής
Ο παρατατικός για συνήθειες και σκηνικό στο παρελθόν, σε ενεργητικούς και μεσοπαθητικούς τύπους.
Επανάληψη της ενεργητικής, πιο αναλυτικά
Στην ενεργητική φωνή χρησιμοποιούμε το θέμα του ενεστώτα και τις καταλήξεις -α, -ες, -ε, -αμε, -ατε, -αν: έγραφα, έγραφες… Η αύξηση έ- εμφανίζεται κυρίως όταν χρειάζεται για τον τόνο, ενώ στην καθημερινή ομιλία συχνά παραλείπεται σε ορισμένα ρήματα: έγραφα αλλά διαβάζαμε. Τα ρήματα σε -άω/-ώ σχηματίζουν συχνά τύπους σε -ούσα: μιλούσα, αγαπούσα, μπορούσα.
- Έγραφα γράμματα κάθε βδομάδα.Έγραφα γράμματα κάθε βδομάδα.
- Διαβάζαμε μέχρι αργά το βράδυ.Διαβάζαμε μέχρι αργά το βράδυ.
- Μιλούσε στο τηλέφωνο όταν χτύπησε η πόρτα.Μιλούσε στο τηλέφωνο όταν χτύπησε η πόρτα.
Η μεσοπαθητική: -όμουν, -όσουν, -όταν
Στη μεσοπαθητική φωνή οι καταλήξεις είναι -όμουν, -όσουν, -όταν, -όμασταν, -όσασταν, -ονταν: γραφόμουν, γραφόσουν, γραφόταν, γραφόμασταν, γραφόσασταν, γράφονταν. Με τον ίδιο σχηματισμό εμφανίζονται και πολλά αποθετικά ή μεσοπαθητικά ρήματα: ερχόμουν, καθόμουν, θυμόμουν, σκεφτόμουν.
- Ερχόμουν κάθε μέρα με τα πόδια.Ερχόμουν κάθε μέρα με τα πόδια.
- Καθόμασταν στην ίδια καφετέρια.Καθόμασταν στην ίδια καφετέρια.
- Σκεφτόμουν να σου τηλεφωνήσω.Σκεφτόμουν να σου τηλεφωνήσω.
- Τα ονόματα γράφονταν σε έναν κατάλογο.Τα ονόματα γράφονταν σε έναν κατάλογο.
| ενεργητική | παθητική | |
|---|---|---|
| εγώ | έγραφα | γραφόμουν |
| εσύ | έγραφες | γραφόσουν |
| αυτός | έγραφε | γραφόταν |
| εμείς | γράφαμε | γραφόμασταν |
| εσείς | γράφατε | γραφόσασταν |
| αυτοί | έγραφαν | γράφονταν |
Τρεις χρήσεις που επιστρέφουν διαρκώς
1) Σκηνικό: Έβρεχε και ο δρόμος ήταν άδειος. 2) Συνήθεια: Κάθε καλοκαίρι πηγαίναμε στο χωριό. 3) Ευγένεια: Ήθελα να σας ρωτήσω κάτι — ο παρατατικός απαλύνει το αίτημα.
- Έβρεχε και ο δρόμος ήταν άδειος.Έβρεχε και ο δρόμος ήταν άδειος.
- Κάθε καλοκαίρι πηγαίναμε στο χωριό.Κάθε καλοκαίρι πηγαίναμε στο χωριό.
- Ήθελα να σας ρωτήσω κάτι.Ήθελα να σας ρωτήσω κάτι.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς σχηματίζεται ο παθητικός παρατατικός στα ελληνικά;
Με ξεχωριστές καταλήξεις πάνω στο θέμα του ενεστώτα: «γραφόμουν», «γραφόσουν», «γραφόταν», «γραφόμασταν», «γραφόσασταν», «γράφονταν». Τα αποθετικά ακολουθούν το ίδιο μοτίβο: «ερχόμουν», «καθόμουν», «θυμόμουν», «σκεφτόμουν».
Πότε χρησιμοποιούμε τον παρατατικό στα ελληνικά;
Τρεις χρήσεις επανέρχονται συνεχώς: το σκηνικό («Έβρεχε και ο δρόμος ήταν άδειος»), η συνήθεια («Κάθε καλοκαίρι πηγαίναμε στο χωριό») και η ευγένεια («Ήθελα να σας ρωτήσω κάτι»), όπου ο παρατατικός απαλύνει το αίτημα.
Γιατί ο παρατατικός του «μιλάω» είναι «μιλούσα»;
Επειδή τα ρήματα σε -άω / -ώ παίρνουν -ούσα: «μιλούσα», «αγαπούσα», «μπορούσα». Τα κοινά ρήματα απλώς προσθέτουν -α, -ες, -ε, -αμε, -ατε, -αν στο θέμα του ενεστώτα, και η αύξηση έ- εμφανίζεται μόνο όταν τη ζητάει ο τόνος: «έγραφα» αλλά «διαβάζαμε».