Ενεργητικός και παθητικός αόριστος: έγραψα — γράφτηκα
Πώς σχηματίζονται πολλοί ενεργητικοί αόριστοι σε -σα και πώς διαφέρουν από τους παθητικούς τύπους σε -τηκα/-θηκα.
Ο πίνακας των συμφώνων
Σε πολλούς ενεργητικούς αορίστους το συνοπτικό θέμα περιέχει -σ-. Όταν πριν από αυτό υπάρχει ορισμένο σύμφωνο, προκύπτουν συστηματικές γραφικές και φωνολογικές αλλαγές: γράφω → έγραψα, ανοίγω → άνοιξα, αγοράζω → αγόρασα. Ο πίνακας βοηθά στα ρήματα που ακολουθούν αυτό το μοτίβο, αλλά δεν προβλέπει τους ανώμαλους αορίστους ούτε όλους τους σχηματισμούς της γλώσσας.
- Έγραψα το γράμμα χθες το βράδυ.Έγραψα το γράμμα χθες το βράδυ.
- Άνοιξα το παράθυρο γιατί έκανε ζέστη.Άνοιξα το παράθυρο γιατί έκανε ζέστη.
- Αγόρασα εισιτήρια για τη συναυλία.Αγόρασα εισιτήρια για τη συναυλία.
| θέμα σε | + σ → | παράδειγμα | παθητικός αόριστος |
|---|---|---|---|
| π, β, φ, πτ, φτ | ψ | γράφω → έγραψα | γράφτηκα |
| κ, γ, χ, χν, γγ | ξ | ανοίγω → άνοιξα | ανοίχτηκα |
| τ, δ, θ, ζ, σ | σ | αγοράζω → αγόρασα | αγοράστηκα |
| -ώνω | -ωσα | τελειώνω → τελείωσα | τελειώθηκα |
| -άω / -ώ | -ησα | αγαπάω → αγάπησα | αγαπήθηκα |
Η παθητική: -θηκα και οι παραλλαγές της
Ο παθητικός αόριστος έχει συχνά καταλήξεις -θηκα, -θηκες, -θηκε, -θήκαμε, -θήκατε, -θηκαν, αλλά το θέμα και το σύμφωνο προσαρμόζονται: γράφομαι → γράφτηκα, ανοίγομαι → ανοίχτηκα, αγοράζομαι → αγοράστηκα, αγαπιέμαι → αγαπήθηκα. Ο ενεργητικός αόριστος και ο παθητικός δεν χρησιμοποιούν υποχρεωτικά το ίδιο θέμα: έγραψα αλλά γράφτηκα. Υπάρχουν επίσης τύποι σε -στηκα, -χτηκα και άλλες μεταβολές, γι’ αυτό τα ζεύγη μαθαίνονται ως σύνολα.
- Το γράμμα γράφτηκε στα ελληνικά.Το γράμμα γράφτηκε στα ελληνικά.
- Ο φάκελος ανοίχτηκε προσεκτικά.Ο φάκελος ανοίχτηκε προσεκτικά.
- Τα εισιτήρια αγοράστηκαν από το ίντερνετ.Τα εισιτήρια αγοράστηκαν από το ίντερνετ.
- Αγαπήθηκε πολύ από τους μαθητές του.Αγαπήθηκε πολύ από τους μαθητές του.
Το ζευγάρι ενεργητική / παθητική στην πράξη
Η ίδια σκηνή μπορεί να παρουσιαστεί με δύο οπτικές: Ο Θεοδωράκης έγραψε αυτό το τραγούδι / Αυτό το τραγούδι γράφτηκε το 1960. Όταν θέλουμε να δηλώσουμε τον δράστη σε παθητική πρόταση, χρησιμοποιούμε συνήθως από + αιτιατική: Το γράμμα στάλθηκε από τη Μαρία. Η παθητική δεν κρύβει υποχρεωτικά τον δράστη· απλώς κάνει γραμματικό υποκείμενο το αποτέλεσμα ή το πρόσωπο που δέχεται την ενέργεια.
- Ο Θεοδωράκης έγραψε αυτό το τραγούδι.Ο Θεοδωράκης έγραψε αυτό το τραγούδι.
- Αυτό το τραγούδι γράφτηκε το 1960.Αυτό το τραγούδι γράφτηκε το 1960.
- Το γράμμα στάλθηκε από τη Μαρία.Το γράμμα στάλθηκε από τη Μαρία.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς σχηματίζεται ο αόριστος ενός ελληνικού ρήματος;
Το -σ- του αορίστου ενώνεται με το σύμφωνο του θέματος με προβλέψιμο τρόπο: «γράφω → έγραψα» (π, β, φ δίνουν ψ), «ανοίγω → άνοιξα» (κ, γ, χ δίνουν ξ), «αγοράζω → αγόρασα» (ζ, σ δίνουν σ). «Έγραψα το γράμμα χθες το βράδυ».
Πώς σχηματίζεται ο παθητικός αόριστος στα ελληνικά;
Πολλοί παθητικοί αόριστοι έχουν τύπους σε -θηκα, -θηκες, -θηκε, -θήκαμε, -θήκατε, -θηκαν, αλλά το θέμα μπορεί να αλλάζει: «γράφτηκα», «ανοίχτηκα», «αγαπήθηκα». Ο ενεργητικός και ο παθητικός αόριστος δεν έχουν υποχρεωτικά το ίδιο θέμα: «έγραψα» αλλά «γράφτηκα». Μάθε τους τύπους μαζί.
Πώς δηλώνεται το ποιητικό αίτιο σε μια παθητική πρόταση;
Με το «από» και αιτιατική: «Το γράμμα στάλθηκε από τη Μαρία». Η παθητική φωνή επιλέγει αυτό που έχει σημασία, δηλαδή το αποτέλεσμα και όχι τον δράστη: «Αυτό το τραγούδι γράφτηκε το 1960».