Ο εαυτός μου, ο ίδιος, μόνος μου
Τρεις διαφορετικοί τρόποι να εκφράσουμε αυτοπάθεια, ταυτότητα ή έμφαση και ενέργεια χωρίς βοήθεια.
Ο εαυτός μου
Η φράση ο εαυτός μου λειτουργεί ως αυτοπαθής αντωνυμία. Η λέξη εαυτός είναι αρσενική και κλίνεται ανάλογα με τον ρόλο της: προσέχω τον εαυτό μου, μιλάω για τον εαυτό μου, έχω εμπιστοσύνη στον εαυτό μου. Ο κτητικός τύπος δείχνει σε ποιο πρόσωπο αναφέρεται: ο εαυτός σου, ο εαυτός της, οι εαυτοί μας. Με πολλά καθημερινά ρήματα αρκεί ο τύπος σε -μαι (πλένομαι, ντύνομαι), ενώ το ο εαυτός μου χρησιμοποιείται για σαφήνεια, αντίθεση ή μετά από πρόθεση.
- Βλέπω τον εαυτό μου στον καθρέφτη.Βλέπω τον εαυτό μου στον καθρέφτη.
- Μίλα στον εαυτό σου με καλοσύνη.Μίλα στον εαυτό σου με καλοσύνη.
- Έχω εμπιστοσύνη στον εαυτό μου.Έχω εμπιστοσύνη στον εαυτό μου.
Ο ίδιος
Στην επιθετική θέση, το ίδιος σημαίνει «ο ίδιος και όχι διαφορετικός»: το ίδιο λάθος, η ίδια τάξη, οι ίδιοι άνθρωποι. Με διπλό άρθρο ή δίπλα σε προσωπική αναφορά δίνει έμφαση στο πρόσωπο: ο ίδιος ο διευθυντής ή ο διευθυντής ο ίδιος (= αυτοπροσώπως). Ως ουσιαστικοποιημένο ουδέτερο, το ίδιο σημαίνει «το ίδιο πράγμα»: Κι εγώ σκέφτηκα το ίδιο. Το ίδιος κλίνεται και συμφωνεί με τη λέξη στην οποία αναφέρεται.
- Κάνεις πάντα το ίδιο λάθος.Κάνεις πάντα το ίδιο λάθος.
- Μίλησε ο ίδιος ο πρόεδρος.Μίλησε ο ίδιος ο πρόεδρος.
- — Πάω για ύπνο. — Κι εγώ το ίδιο.— Πάω για ύπνο. — Κι εγώ το ίδιο.
Μόνος μου
Το μόνος μου δηλώνει «χωρίς παρέα» ή «χωρίς βοήθεια». Το μόνος συμφωνεί με το πρόσωπο στο οποίο αναφέρεται και ο κτητικός τύπος δείχνει το πρόσωπο: Το έφτιαξα μόνος μου. Η Άννα ταξιδεύει μόνη της. Τα παιδιά ντύνονται μόνα τους. Μην το μπερδεύεις με το άκλιτο επίρρημα μόνο/μόνον (= απλώς): Θέλω μόνο νερό.
- Το έφτιαξα μόνος μου.Το έφτιαξα μόνος μου.
- Η Άννα ταξιδεύει μόνη της.Η Άννα ταξιδεύει μόνη της.
- Τα παιδιά ντύνονται μόνα τους.Τα παιδιά ντύνονται μόνα τους.
- Θέλω μόνο νερό.Θέλω μόνο νερό.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Το ίδιο θέμα σε άλλα επίπεδα
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «ο εαυτός μου», στο «ο ίδιος» και στο «μόνος μου»;
Το «ο εαυτός μου» είναι το αυτοπαθές αντικείμενο: «Βλέπω τον εαυτό μου στον καθρέφτη». Το «ο ίδιος» σημαίνει ο ίδιος πριν από το ουσιαστικό και αυτοπροσώπως μετά: «ο ίδιος ο πρόεδρος». Το «μόνος μου» σημαίνει χωρίς βοήθεια: «Το έφτιαξα μόνος μου».
Πώς λέμε «μόνος μου» για κάτι που το κάνω χωρίς βοήθεια;
Με το «μόνος μου», που συμφωνεί με το υποκείμενο: «Η Άννα ταξιδεύει μόνη της», «Τα παιδιά ντύνονται μόνα τους». Μην το μπερδεύεις με το «μόνο», που σημαίνει μονάχα.
Κλίνεται το «ο εαυτός μου»;
Ναι, είναι κανονικό αρσενικό ουσιαστικό: «Βλέπω τον εαυτό μου» (αιτιατική), «Μίλα στον εαυτό σου με καλοσύνη» (μετά από πρόθεση), «Έχω εμπιστοσύνη στον εαυτό μου». Συχνά αρκεί η παθητική φωνή («πλένομαι») και ο «εαυτός» μπαίνει για έμφαση.