Glagolski vid: θα γράφω ili θα γράψω?
Tipično grčki izbor: svaki glagol ima dve osnove, a posle θα ili να birate između trajne i jednokratne radnje.
Dve osnove, dva pogleda
Trajna osnova („γραφ-”) prikazuje radnju iznutra, kao tok ili ponavljanje. Svršena osnova („γραψ-”) prikazuje je kao jednu celinu, bez naglaska na njenom trajanju. Ta razlika postoji u futuru, konjunktivu i imperativu. „Svršeno” ne mora značiti „trenutno”: „Θέλω να μείνω εδώ έναν μήνα” posmatra mesec boravka kao omeđenu celinu.
- Κάθε βράδυ έγραφα στο ημερολόγιό μου.Svake večeri sam pisao u dnevniku.
- Χθες έγραψα τρία γράμματα.Juče sam napisao tri pisma.
- Θέλω να μείνω εδώ έναν μήνα.Želim da ostanem ovde mesec dana.
Posle „θα”
„θα γράψω” prikazuje radnju kao celinu: „Αύριο θα γράψω το μήνυμα” (Sutra ću napisati poruku). „θα γράφω” prikazuje je kao trajnu ili ponavljanu: „Κάθε μέρα θα σου γράφω” (Pisaću ti svakog dana). Kontekst je presudan: oblik se ne bira samo po dužini trajanja radnje.
- Αύριο θα γράψω το μήνυμα.Sutra ću napisati poruku.
- Κάθε μέρα θα σου γράφω.Pisaću ti svakog dana.
- Θα διαβάσω το βιβλίο μέσα σε μια βδομάδα.Pročitaću knjigu za nedelju dana.
| συνοπτικό (γράψ-) | μη συνοπτικό (γράφ-) |
|---|---|
| θα γράψω αύριο | θα γράφω κάθε μέρα |
| να γράψεις το όνομά σου | να γράφεις πιο συχνά |
| Γράψε το εδώ! | Γράφε μου συχνά! |
Posle „να” i u imperativu
Ista razlika važi posle „να”: „Θέλω να γράψω ένα βιβλίο” (jedan konkretan projekat) naspram „Μου αρέσει να γράφω” (pisanje uopšte ili redovno). U imperativu: „Γράψε την απάντηση!” (završi tu radnju) naspram „Γράφε μου συχνά!” (piši mi redovno). Neki glagoli ili konteksti izrazito više koriste jedan vid, zato uči cele rečenice, a ne samo parove oblika.
- Θέλω να γράψω ένα βιβλίο.Želim da napišem knjigu.
- Μου αρέσει να γράφω.Volim da pišem.
- Γράψε την απάντηση εδώ!Napiši odgovor ovde!
- Γράφε μου συχνά!Piši mi često!
Pregled osam osnovnih vremena
Tabela prikazuje osam osnovnih vremena po dve ose: vremenu (prošlost, sadašnjost, budućnost) i načinu prikazivanja radnje (trajna, svršena, završena pre druge tačke). To je korisna mapa vremena, a ne celog glagolskog sistema: načini, modalna značenja i nelični oblici traže dodatno objašnjenje. Pasivni oblici prate iste razlike u vremenu i vidu.
- Έγραφα όταν χτύπησε το τηλέφωνο.Pisao/pisala sam kada je zazvonio telefon.
- Έγραψα το γράμμα και το έστειλα.Napisao sam pismo i poslao ga.
- Μέχρι τη Δευτέρα θα έχω γράψει την έκθεση.Do ponedeljka ću napisati izveštaj.
| χρόνος | χρονική βαθμίδα | ποιόν ενέργειας | παράδειγμα |
|---|---|---|---|
| ενεστώτας | παρόν | εξακολουθητικό | γράφω / γράφομαι |
| παρατατικός | παρελθόν | εξακολουθητικό | έγραφα / γραφόμουν |
| εξακολουθητικός μέλλοντας | μέλλον | εξακολουθητικό | θα γράφω / θα γράφομαι |
| αόριστος | παρελθόν | συνοπτικό | έγραψα / γράφτηκα |
| συνοπτικός μέλλοντας | μέλλον | συνοπτικό | θα γράψω / θα γραφτώ |
| παρακείμενος | παρόν | συντελεσμένο | έχω γράψει / έχω γραφτεί |
| υπερσυντέλικος | παρελθόν | συντελεσμένο | είχα γράψει / είχα γραφτεί |
| συντελεσμένος μέλλοντας | μέλλον | συντελεσμένο | θα έχω γράψει / θα έχω γραφτεί |
Sada ti
Izaberi pravilan oblik.
Česta pitanja
Šta je glagolski vid („ποιόν ενέργειας”) u grčkom?
To izbor između dve glagolske osnove: trajna osnova („γραφ-”) prikazuje radnju kao trajnu ili ponavljanu, a svršena („γραψ-”) kao celinu. Uporedi „Κάθε βράδυ έγραφα” (Pisao sam svake večeri) i „Χθες έγραψα τρία γράμματα” (Juče sam napisao tri pisma).
Da li se kaže „θέλω να γράψω” ili „θέλω να γράφω”?
Oba oblika postoje, ali znače različito: „Θέλω να γράψω ένα βιβλίο” odnosi se na jedan konkretan projekat, a „Μου αρέσει να γράφω” na pisanje uopšte. Posle „να” izbor osnove menja značenje.
Da li glagolski vid menja i grčki imperativ?
Da: „Γράψε την απάντηση!” traži da se sada završi jedna radnja, a „Γράφε μου!” da mi redovno pišeš. Glagolski vid važan je i u futuru, konjunktivu i imperativu.