Aspekt czasownika: θα γράφω czy θα γράψω?
Bardzo grecki wybór: każdy czasownik ma dwa tematy, a po θα lub να trzeba wybrać między czynnością trwającą a jednorazową.
Dwa tematy, dwa spojrzenia
Temat niedokonany («γραφ-») ukazuje czynność od środka, jako proces lub powtórzenie. Temat dokonany («γραψ-») przedstawia ją jako jedną całość, bez skupiania się na jej trwaniu. To rozróżnienie występuje w przyszłości, trybie łączącym i rozkazującym. „Dokonany” nie musi oznaczać „chwilowy”: «Θέλω να μείνω εδώ έναν μήνα» ujmuje miesięczny pobyt jako zamkniętą całość.
- Κάθε βράδυ έγραφα στο ημερολόγιό μου.Codziennie wieczorem pisałem w dzienniku.
- Χθες έγραψα τρία γράμματα.Wczoraj napisałem trzy listy.
- Θέλω να μείνω εδώ έναν μήνα.Chcę tu zostać na miesiąc.
Po «θα»
«θα γράψω» przedstawia czynność jako całość: «Αύριο θα γράψω το μήνυμα» (Jutro napiszę wiadomość). «θα γράφω» przedstawia ją jako trwającą lub powtarzaną: «Κάθε μέρα θα σου γράφω» (Będę do ciebie pisać codziennie). O wyborze decyduje kontekst, nie sam czas trwania czynności.
- Αύριο θα γράψω το μήνυμα.Jutro napiszę wiadomość.
- Κάθε μέρα θα σου γράφω.Będę do ciebie pisać codziennie.
- Θα διαβάσω το βιβλίο μέσα σε μια βδομάδα.Przeczytam książkę w tydzień.
| συνοπτικό (γράψ-) | μη συνοπτικό (γράφ-) |
|---|---|
| θα γράψω αύριο | θα γράφω κάθε μέρα |
| να γράψεις το όνομά σου | να γράφεις πιο συχνά |
| Γράψε το εδώ! | Γράφε μου συχνά! |
Po «να» i w trybie rozkazującym
To samo rozróżnienie działa po «να»: «Θέλω να γράψω ένα βιβλίο» (jedna konkretna książka) wobec «Μου αρέσει να γράφω» (pisanie w ogóle lub regularnie). W trybie rozkazującym: «Γράψε την απάντηση!» (dokończ tę czynność) wobec «Γράφε μου συχνά!» (pisz do mnie regularnie). Niektóre czasowniki lub konteksty wyraźnie preferują jeden aspekt, dlatego warto uczyć się całych zdań, a nie tylko par form.
- Θέλω να γράψω ένα βιβλίο.Chcę napisać książkę.
- Μου αρέσει να γράφω.Lubię pisać.
- Γράψε την απάντηση εδώ!Napisz odpowiedź tutaj!
- Γράφε μου συχνά!Pisz do mnie często!
Mapa ośmiu podstawowych czasów
Tabela porządkuje osiem podstawowych czasów według dwóch osi: czasu (przeszłość, teraźniejszość, przyszłość) i sposobu przedstawienia czynności (niedokonany, dokonany, uprzednio zakończony). To użyteczna mapa czasów, nie całego systemu czasownika: tryby, znaczenia modalne i formy nieosobowe wymagają osobnego opisu. Formy bierne pokazują te same różnice czasu i aspektu.
- Έγραφα όταν χτύπησε το τηλέφωνο.Pisałem/pisałam, kiedy zadzwonił telefon.
- Έγραψα το γράμμα και το έστειλα.Napisałem list i go wysłałem.
- Μέχρι τη Δευτέρα θα έχω γράψει την έκθεση.Do poniedziałku napiszę sprawozdanie.
| χρόνος | χρονική βαθμίδα | ποιόν ενέργειας | παράδειγμα |
|---|---|---|---|
| ενεστώτας | παρόν | εξακολουθητικό | γράφω / γράφομαι |
| παρατατικός | παρελθόν | εξακολουθητικό | έγραφα / γραφόμουν |
| εξακολουθητικός μέλλοντας | μέλλον | εξακολουθητικό | θα γράφω / θα γράφομαι |
| αόριστος | παρελθόν | συνοπτικό | έγραψα / γράφτηκα |
| συνοπτικός μέλλοντας | μέλλον | συνοπτικό | θα γράψω / θα γραφτώ |
| παρακείμενος | παρόν | συντελεσμένο | έχω γράψει / έχω γραφτεί |
| υπερσυντέλικος | παρελθόν | συντελεσμένο | είχα γράψει / είχα γραφτεί |
| συντελεσμένος μέλλοντας | μέλλον | συντελεσμένο | θα έχω γράψει / θα έχω γραφτεί |
Teraz twoja kolej
Wybierz poprawną formę.
Najczęstsze pytania
Czym jest aspekt («ποιόν ενέργειας») w grece?
To wybór między dwoma tematami czasownika: temat niedokonany («γραφ-») przedstawia czynność jako trwającą lub powtarzaną, a dokonany («γραψ-») jako całość. Porównaj «Κάθε βράδυ έγραφα» (Pisałem co wieczór) z «Χθες έγραψα τρία γράμματα» (Wczoraj napisałem trzy listy).
Czy mówi się «θέλω να γράψω» czy «θέλω να γράφω»?
Obie formy są poprawne, ale znaczą co innego: «Θέλω να γράψω ένα βιβλίο» dotyczy jednego konkretnego projektu, a «Μου αρέσει να γράφω» pisania w ogóle. Po «να» wybór tematu zmienia znaczenie.
Czy aspekt zmienia też grecki tryb rozkazujący?
Tak: «Γράψε την απάντηση!» prosi o wykonanie jednej czynności teraz, a «Γράφε μου!» o regularne pisanie. Aspekt występuje więc także w przyszłości, trybie łączącym i rozkazującym.