Życzenia po grecku: Boże Narodzenie, urodziny, Wielkanoc

Najbardziej przydatne greckie życzenie to Χρόνια πολλά! (chrónia pollá, „wielu lat”), które składa się na urodziny, imieniny, Boże Narodzenie, Nowy Rok i Wielkanoc; większość pozostałych życzeń zaczyna się od καλό, καλή lub καλά („dobry”, „dobra”, „dobre”). Grecy nieustannie składają sobie życzenia, na nowy tydzień, nowy miesiąc, posiłek czy podróż, a zwykła odpowiedź to ευχαριστώ (efcharistó, „dziękuję”) lub επίσης (epísis, „wzajemnie”). W poniższej transkrypcji akcent oznacza sylabę akcentowaną, ch wymawia się jak polskie ch w słowie „chleb”, a d jak angielskie th w „this”.

Καλός („dobry”) uzgadnia się z rzeczownikiem, który po nim następuje: καλή χρονιά (rodzaj żeński), καλό ταξίδι (nijaki), καλά Χριστούγεννα (nijaki, liczba mnoga), καλές γιορτές (żeński, liczba mnoga), καλό μήνα (męski, w bierniku). Życzenia stoją w bierniku, bo oznaczają „życzę ci dobrego…”, tak jak polskie „Wesołych Świąt!” stoi w dopełniaczu.

Wesołych Świąt i Szczęśliwego Nowego Roku po grecku

Ευτυχισμένο το νέο έτος to typowa formuła na kartkach i w służbowych e-mailach; w rozmowie Grecy mówią καλή χρονιά, często przez całe pierwsze dni stycznia.

Zwyczaje bożonarodzeniowe i noworoczne w skrócie

• Τα κάλαντα (ta kálanda): kolędy, które dzieci śpiewają, chodząc od drzwi do drzwi rano w Wigilię, w sylwestra i w wigilię Objawienia Pańskiego, często z metalowym trójkątem. Pytają Να τα πούμε; (na ta púme?, „zaśpiewać?”) i dostają trochę pieniędzy lub słodycze.
• Η βασιλόπιτα (vasilópita): ciasto noworoczne, nazwane od świętego Bazylego, którego święto przypada 1 stycznia. W środku ukryta jest moneta, το φλουρί (to flurí). Ciasto kroi się o północy albo w Nowy Rok, a kto znajdzie monetę, ten podobno będzie miał szczęście przez cały rok.
• Typowe świąteczne słodycze to μελομακάρονα (melomakárona, ciasteczka miodowe) i κουραμπιέδες (kurabiédes, maślane ciasteczka obsypane cukrem pudrem).

Wszystkiego najlepszego: urodziny i imieniny

Wielu Greków obchodzi imieniny (ονομαστική γιορτή), święto patrona, po którym nosi imię, równie hucznie jak urodziny. Grecka piosenka urodzinowa zaczyna się od słów Να ζήσεις, Μαρία, και χρόνια πολλά („Niech żyje Maria, i wielu lat”), z imieniem solenizanta w środku. Daty i zwyczaje wyjaśnia poradnik greckie imiona i ich znaczenie.

Wesołych Świąt Wielkanocnych po grecku

Wielkanoc, το Πάσχα (to Páscha), to największe święto greckiego roku. Wyznacza ją kalendarz prawosławny, dlatego często wypada w inną niedzielę niż Wielkanoc w Polsce i Europie Zachodniej.

O północy z Wielkiej Soboty na Niedzielę Wielkanocną ludzie zapalają w cerkwi świece i pozdrawiają się słowami Χριστός ανέστη. Tego pozdrowienia używa się jeszcze przez kilka tygodni. W Niedzielę Wielkanocną rodziny stukają się czerwonymi pisankami i pieką jagnięcinę.

Na zdrowie po grecku

Mówiąc γεια μας, Grecy stukają się kieliszkami i patrzą sobie w oczy.

Powodzenia, zdrowia i gratulacje

Śluby i narodziny dzieci

Και στα δικά σου (ke sta diká su, „i na twoich”) to serdeczna odpowiedź dla gościa, który nie ma jeszcze męża, żony ani dzieci: niech i twój ślub czy dziecko przyjdą szybko.

Kondolencje po grecku

Mówi się je cicho, często z uściskiem dłoni lub objęciem. Proste συλλυπητήρια zawsze jest na miejscu.

Codzienne życzenia, których Grecy używają bez przerwy

Καλώς σε βρήκα (kalós se vríka, „dobrze, że zastałem cię w zdrowiu”) to tradycyjna odpowiedź na powitanie. Same zwroty cześć, dziękuję i do widzenia znajdziesz w poradniku greckie powitania i zwroty grzecznościowe.

Najczęstsze pytania

Jak powiedzieć „Wesołych Świąt” po grecku?

Καλά Χριστούγεννα (kalá christújenna). Odpowiada się επίσης, „wzajemnie”.

Jak powiedzieć „Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin” po grecku?

Χρόνια πολλά (chrónia pollá), „wielu lat”. Jeszcze serdeczniej: dodaj να τα εκατοστήσεις, „obyś dożył stu lat”.

Co odpowiedzieć na „Χριστός ανέστη”?

Αληθώς ανέστη (alithós anésti), „prawdziwie zmartwychwstał”.

Co znaczy „Περαστικά”?

„Wracaj do zdrowia”. Słowo pochodzi od περνάω, „mijać”: niech choroba szybko minie.

Jak powiedzieć „na zdrowie” przy toaście po grecku?

Γεια μας (ja mas) lub στην υγειά μας (stin ijá mas), „za nasze zdrowie”.

Te życzenia łatwiej zapamiętać, gdy umiesz już czytać i wymawiać po grecku: zacznij nasz darmowy kurs greckiego A1, z nagraniami i natychmiastową korektą. Jeśli szukasz czegoś bardziej osobistego, przeczytaj, jak powiedzieć kocham cię po grecku.