Ευχές για κάθε περίσταση: Χριστούγεννα, γενέθλια, Πάσχα

Η πιο χρήσιμη ελληνική ευχή είναι το Χρόνια πολλά! (chrónia pollá), που το λέμε σε γενέθλια, ονομαστικές γιορτές, Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά και Πάσχα· οι περισσότερες άλλες ευχές ξεκινούν με καλό, καλή ή καλά. Ανταλλάσσουμε ευχές συνέχεια, για μια νέα εβδομάδα, έναν νέο μήνα, ένα γεύμα ή ένα ταξίδι, και η συνηθισμένη απάντηση είναι ευχαριστώ (efcharistó) ή επίσης (epísis). Στη μεταγραφή που ακολουθεί ο τόνος δείχνει την τονισμένη συλλαβή, το ch αποδίδει το χ και το d το δ.

Το καλός συμφωνεί με το ουσιαστικό που ακολουθεί: καλή χρονιά (θηλυκό), καλό ταξίδι (ουδέτερο), καλά Χριστούγεννα (ουδέτερο πληθυντικού), καλές γιορτές (θηλυκό πληθυντικού), καλό μήνα (αρσενικό, σε αιτιατική). Οι ευχές μπαίνουν σε αιτιατική γιατί εννοείται ένα «σου εύχομαι».

Καλά Χριστούγεννα και καλή χρονιά

Το ευτυχισμένο το νέο έτος είναι χαρακτηριστικό των καρτών και των επαγγελματικών email· στην κουβέντα λέμε καλή χρονιά, συχνά όλες τις πρώτες μέρες του Ιανουαρίου.

Τα έθιμα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς με λίγα λόγια

• Τα κάλαντα (ta kálanda): τα τραγουδούν τα παιδιά από πόρτα σε πόρτα τα πρωινά της παραμονής των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων, συχνά με ένα τρίγωνο. Ρωτούν Να τα πούμε; (na ta púme?) και παίρνουν λίγα χρήματα ή γλυκά.
• Η βασιλόπιτα (vasilópita): η πρωτοχρονιάτικη πίτα, που πήρε το όνομά της από τον Άγιο Βασίλειο, τον οποίο γιορτάζουμε την 1η Ιανουαρίου. Μέσα κρύβεται ένα νόμισμα, το φλουρί (to flurí). Την κόβουμε τα μεσάνυχτα ή ανήμερα της Πρωτοχρονιάς, κι όποιος βρει το φλουρί λένε πως θα είναι τυχερός όλη τη χρονιά.
• Τα χαρακτηριστικά γλυκά των Χριστουγέννων είναι τα μελομακάρονα (melomakárona), με μέλι, και οι κουραμπιέδες (kurabiédes), με βούτυρο και άχνη ζάχαρη.

Γενέθλια και ονομαστικές γιορτές

Πολλοί από εμάς γιορτάζουμε τη γιορτή μας (ονομαστική γιορτή), τη μνήμη του αγίου του οποίου φέρουμε το όνομα, όσο και τα γενέθλιά μας. Το τραγούδι των γενεθλίων ξεκινά Να ζήσεις, Μαρία, και χρόνια πολλά, με το όνομα του εορτάζοντα στη μέση. Ημερομηνίες και έθιμα θα βρείτε στο ελληνικά ονόματα και η σημασία τους.

Καλό Πάσχα

Η μεγαλύτερη γιορτή της χρονιάς μας είναι το Πάσχα (to Páscha). Ακολουθεί το ορθόδοξο εορτολόγιο, γι' αυτό συχνά πέφτει σε άλλη Κυριακή από το Πάσχα των δυτικών Ευρωπαίων.

Τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου ανάβουμε τις λαμπάδες στην εκκλησία και ανταλλάσσουμε το Χριστός ανέστη. Ο χαιρετισμός αυτός ακούγεται για εβδομάδες μετά. Την Κυριακή του Πάσχα οι οικογένειες τσουγκρίζουν κόκκινα αυγά και ψήνουν αρνί.

Πώς τσουγκρίζουμε τα ποτήρια

Όταν λέμε γεια μας, τσουγκρίζουμε τα ποτήρια και κοιταζόμαστε στα μάτια.

Καλή τύχη, περαστικά και συγχαρητήρια

Γάμοι και νέα μωρά

Το Και στα δικά σου (ke sta diká su) είναι η ζεστή απάντηση σε καλεσμένο που δεν έχει ακόμη παντρευτεί ή κάνει παιδιά: να έρθει σύντομα και η δική του σειρά.

Συλλυπητήρια

Τα λέμε χαμηλόφωνα, συχνά με μια χειραψία ή μια αγκαλιά. Ένα απλό συλλυπητήρια ταιριάζει πάντα.

Οι καθημερινές ευχές που λέμε συνέχεια

Το καλώς σε βρήκα (kalós se vríka) είναι η παραδοσιακή απάντηση στο καλωσόρισμα. Για το γεια, το ευχαριστώ και το αντίο, δείτε χαιρετισμοί και φράσεις ευγένειας.

Συχνές ερωτήσεις

Τι απαντάμε στο «Καλά Χριστούγεννα»;

Καλά Χριστούγεννα (kalá christúyenna) ξανά, ή απλώς επίσης.

Τι ευχόμαστε στα γενέθλια;

Χρόνια πολλά (chrónia pollá). Για περισσότερη ζεστασιά προσθέτουμε να τα εκατοστήσεις.

Τι απαντάμε στο «Χριστός ανέστη»;

Αληθώς ανέστη (alithós anésti).

Από πού βγαίνει το «Περαστικά»;

Από το περνάω: να περάσει γρήγορα η αρρώστια.

Πώς κάνουμε πρόποση;

Με ένα γεια μας (yia mas) ή ένα στην υγειά μας (stin iyiá mas).

Αυτές τις ευχές τις μαθαίνει πιο εύκολα όποιος διαβάζει και προφέρει ήδη ελληνικά: το δωρεάν μάθημα ελληνικών A1 έχει ήχο και άμεση διόρθωση. Για κάτι πιο προσωπικό, διαβάστε πώς λέμε σ' αγαπώ.