De nuttigste Griekse wens is Χρόνια πολλά! (chrónia pollá, "vele jaren"), die je zegt bij verjaardagen, naamdagen, Kerstmis, Nieuwjaar en Pasen; de meeste andere wensen beginnen met καλό, καλή of καλά ("goed"). Grieken wisselen voortdurend wensen uit, voor een nieuwe week, een nieuwe maand, een maaltijd of een reis, en het gebruikelijke antwoord is ευχαριστώ (efcharistó, "dank je") of επίσης (epísis, "insgelijks"). In de transcriptie hieronder geeft het accent de beklemtoonde lettergreep aan, ch klinkt als in lachen, en d als de Engelse th in "this".
Καλός ("goed") past zich aan het zelfstandig naamwoord dat volgt aan: καλή χρονιά (vrouwelijk), καλό ταξίδι (onzijdig), καλά Χριστούγεννα (onzijdig meervoud), καλές γιορτές (vrouwelijk meervoud), καλό μήνα (mannelijk, in de accusatief). Wensen staan in de accusatief omdat ze staan voor "ik wens je een goede…".
Vrolijk kerstfeest en gelukkig nieuwjaar in het Grieks
| Grieks | Uitspraak | Betekenis | Gebruikelijk antwoord |
|---|---|---|---|
| Καλά Χριστούγεννα! | kalá christúyenna! | Vrolijk kerstfeest! | Επίσης! / Καλά Χριστούγεννα! |
| Καλές γιορτές! | kalés yiortés! | Fijne feestdagen! | Επίσης! |
| Καλή χρονιά! | kalí chroniá! | Gelukkig nieuwjaar! | Επίσης! / Καλή χρονιά! |
| Ευτυχισμένο το νέο έτος! | eftichisméno to néo étos! | Gelukkig nieuwjaar! (formeel, geschreven) | Επίσης! |
| Χρόνια πολλά! | chrónia pollá! | Nog vele jaren (voor elke feestdag) | Χρόνια πολλά! / Επίσης! |
Ευτυχισμένο το νέο έτος is typisch voor kaarten en zakelijke e-mails; in een gesprek zeggen Grieken καλή χρονιά, vaak nog de hele eerste dagen van januari.
Kerst- en nieuwjaarsgebruiken in het kort
- Τα κάλαντα (ta kálanda): liedjes die kinderen van deur tot deur zingen op de ochtend van kerstavond, oudejaarsdag en de dag voor Driekoningen, vaak met een metalen triangel. Ze vragen Να τα πούμε; (na ta púme?, "zullen we ze zingen?") en krijgen een beetje geld of snoep.
- Η βασιλόπιτα (vasilópita): de nieuwjaarstaart, genoemd naar de heilige Basilius, wiens feestdag op 1 januari valt. Er zit een munt in verstopt, το φλουρί (to flurí). De taart wordt om middernacht of op nieuwjaarsdag aangesneden, en wie de munt vindt, heeft naar men zegt het hele jaar geluk.
- Typisch kerstgebak zijn μελομακάρονα (melomakárona, honingkoekjes) en κουραμπιέδες (kurabiédes, boterkoekjes bedekt met poedersuiker).
Gelukkige verjaardag en naamdagen
| Grieks | Uitspraak | Betekenis | Gebruikelijk antwoord |
|---|---|---|---|
| Χρόνια πολλά! | chrónia pollá! | Gefeliciteerd met je verjaardag / naamdag | Ευχαριστώ! |
| Να τα εκατοστήσεις! | na ta ekatostísis! | Moge je honderd worden! | Ευχαριστώ! |
| Χαρούμενα γενέθλια! | charúmena yenéthlia! | Fijne verjaardag! (vooral op kaarten en in berichtjes) | Ευχαριστώ! |
| Να χαίρεσαι το όνομά σου! | na chérese to ónomá su! | Geniet van je naam! (alleen bij naamdagen) | Ευχαριστώ! |
Veel Grieken vieren hun naamdag (ονομαστική γιορτή), het feest van de heilige naar wie ze genoemd zijn, even uitgebreid als hun verjaardag. Het Griekse verjaardagslied begint met Να ζήσεις, Μαρία, και χρόνια πολλά ("Lang leve Maria, en nog vele jaren"), met de naam van de jarige in het midden. Data en gebruiken worden uitgelegd in Griekse namen en hun betekenis.
Vrolijk Pasen in het Grieks
Pasen, το Πάσχα (to Páscha), is het grootste feest van het Griekse jaar. Het volgt de orthodoxe kalender en valt daardoor vaak op een andere zondag dan Pasen in West-Europa.
| Grieks | Uitspraak | Betekenis | Gebruikelijk antwoord |
|---|---|---|---|
| Καλό Πάσχα! | kaló Páscha! | Vrolijk Pasen! | Επίσης! / Καλό Πάσχα! |
| Καλή Ανάσταση! | kalí Anástasi! | Een goede Opstanding! (in de dagen vóór de middernachtmis) | Επίσης! |
| Χριστός ανέστη! | Christós anésti! | Christus is opgestaan! (vanaf middernacht op Stille Zaterdag) | Αληθώς ανέστη! (alithós anésti, "waarlijk opgestaan") |
| Χρόνια πολλά! | chrónia pollá! | Nog vele jaren | Χρόνια πολλά! |
Om middernacht tussen Stille Zaterdag en Paaszondag steken mensen in de kerk kaarsen aan en begroeten ze elkaar met Χριστός ανέστη. Die begroeting blijft daarna nog weken in gebruik. Op Paaszondag tikken families roodgeverfde eieren tegen elkaar en roosteren ze lam.
Proost in het Grieks
| Grieks | Uitspraak | Betekenis | Gebruikelijk antwoord |
|---|---|---|---|
| Γεια μας! | yia mas! | Proost! (letterlijk "onze gezondheid") | Γεια μας! |
| Στην υγειά μας! | stin iyiá mas! | Op onze gezondheid! | Στην υγειά μας! |
| Στην υγειά σου! / Στην υγειά σας! | stin iyiá su! / stin iyiá sas! | Op je gezondheid! / Op uw gezondheid! (informeel / formeel of meervoud) | Ευχαριστώ! / Γεια μας! |
| Καλή όρεξη! | kalí órexi! | Eet smakelijk! | Ευχαριστώ, επίσης! |
Grieken klinken met hun glazen en kijken elkaar in de ogen als ze γεια μας zeggen.
Succes, beterschap en gefeliciteerd
| Grieks | Uitspraak | Betekenis | Gebruikelijk antwoord |
|---|---|---|---|
| Καλή τύχη! | kalí tíchi! | Veel geluk! | Ευχαριστώ! |
| Καλή επιτυχία! | kalí epitichía! | Veel succes! (voor een examen of een project, letterlijk "goed succes") | Ευχαριστώ! |
| Περαστικά! | perastiká! | Beterschap! | Ευχαριστώ! |
| Γρήγορη ανάρρωση! | grígori anárrosi! | Spoedig herstel! | Ευχαριστώ! |
| Συγχαρητήρια! | sincharitíria! | Gefeliciteerd! | Ευχαριστώ! |
| Καλή αρχή! | kalí archí! | Een goede start! (nieuwe baan, nieuw schooljaar, nieuw project) | Ευχαριστώ! |
| Καλορίζικο! | kalorízico! | Moge het je geluk brengen! (nieuw huis, nieuwe auto of aankoop) | Ευχαριστώ! |
| Με γεια! | me yia! | Draag het in goede gezondheid! (nieuwe kleren, nieuw kapsel) | Ευχαριστώ! |
| Γείτσες! | yítses! | Gezondheid! (na een nies) | Ευχαριστώ! |
Bruiloften en baby's
| Grieks | Uitspraak | Betekenis | Gebruikelijk antwoord |
|---|---|---|---|
| Καλά στέφανα! | kalá stéfana! | Tegen een verloofd stel: "goede huwelijkskronen" | Ευχαριστούμε! |
| Να ζήσετε! | na zísete! | Tegen het bruidspaar: "moge je (lang en gelukkig) leven" | Ευχαριστούμε! |
| Να σας ζήσουν! | na sas zísun! | Tegen de ouders van het bruidspaar: "mogen ze voor jullie leven" | Ευχαριστούμε! / Και στα δικά σου! |
| Να σας ζήσει! | na sas zísi! | Tegen kersverse ouders, of bij een doop: "moge (het kind) voor jullie leven" | Ευχαριστούμε! / Και στα δικά σου! |
| Καλή λευτεριά! | kalí lefteriá! | Tegen een zwangere vrouw: "een vlotte bevalling" | Ευχαριστώ! |
Και στα δικά σου (ke sta diká su, "en op de jouwe") is het hartelijke antwoord aan een gast die nog niet getrouwd is of nog geen kinderen heeft: moge jouw eigen bruiloft of kind snel komen.
Condoleances in het Grieks
| Grieks | Uitspraak | Betekenis | Gebruikelijk antwoord |
|---|---|---|---|
| Συλλυπητήρια. | sililipitíria. | Gecondoleerd. | Ευχαριστώ. |
| Ζωή σε σας. | zoí se sas. | "Leven voor u", gezegd tegen de familie van de overledene | Ευχαριστώ. |
| Να ζήσετε να τον θυμάστε. / Να ζήσετε να τη θυμάστε. | na zísete na ton thimáste. / na zísete na ti thimáste. | "Moge u leven om hem / haar te gedenken" | Ευχαριστώ. |
Deze woorden zeg je zacht, vaak met een handdruk of een omhelzing. Een eenvoudig συλλυπητήρια is altijd gepast.
Alledaagse wensen die Grieken steeds gebruiken
| Grieks | Uitspraak | Betekenis | Gebruikelijk antwoord |
|---|---|---|---|
| Καλό ταξίδι! | kaló taxídi! | Goede reis! | Ευχαριστώ! |
| Καλή εβδομάδα! | kalí evdomáda! | Fijne week! (zondagavond en maandag) | Επίσης! |
| Καλό μήνα! | kaló mína! | Fijne maand! (de eerste dagen van de maand) | Επίσης! |
| Καλό σαββατοκύριακο! | kaló savvatokíriako! | Fijn weekend! | Επίσης! |
| Καλό απόγευμα! / Καλό βράδυ! | kaló apóyevma! / kaló vrádi! | Fijne middag / fijne avond! | Επίσης! |
| Καλή διασκέδαση! | kalí diaskédasi! | Veel plezier! | Ευχαριστώ! |
| Καλή δουλειά! | kalí duliá! | Fijne werkdag! | Ευχαριστώ! |
| Καλές διακοπές! / Καλό καλοκαίρι! | kalés diakopés! / kaló kalokéri! | Fijne vakantie! / Fijne zomer! | Επίσης! |
| Καλώς ήρθες! / Καλώς ήρθατε! | kalós írthes! / kalós írthate! | Welkom! (informeel / formeel of meervoud) | Καλώς σε βρήκα! / Καλώς σας βρήκα! |
Καλώς σε βρήκα (kalós se vríka, "fijn je in goede gezondheid te vinden") is het traditionele antwoord op een welkom. Voor hallo, dank je en tot ziens zelf, zie Griekse begroetingen en beleefdheidsformules.
Veelgestelde vragen
Hoe zeg je "vrolijk kerstfeest" in het Grieks?
Καλά Χριστούγεννα (kalá christúyenna). Je antwoordt met επίσης, "insgelijks".
Hoe zeg je "gefeliciteerd met je verjaardag" in het Grieks?
Χρόνια πολλά (chrónia pollá), "vele jaren". Nog hartelijker wordt het met να τα εκατοστήσεις, "moge je honderd worden".
Wat antwoord je op "Χριστός ανέστη"?
Αληθώς ανέστη (alithós anésti), "Hij is waarlijk opgestaan".
Wat betekent "Περαστικά"?
"Beterschap". Het komt van περνάω, "voorbijgaan": moge de ziekte snel voorbijgaan.
Hoe zeg je "proost" in het Grieks?
Γεια μας (yia mas) of στην υγειά μας (stin iyiá mas), "op onze gezondheid".
Deze wensen onthoud je makkelijker zodra je Grieks kunt lezen en uitspreken: begin aan onze gratis A1-cursus Grieks, met audio en directe correctie. Voor iets persoonlijkers lees je hoe je ik hou van jou zegt in het Grieks.