Naamvallen gebruiken: accusatief en genitief
Op B1 leerde je de naamvallen vormen. Op C1 kies je welke je gebruikt — en daar loopt grammaticaal correct soms uiteen met natuurlijk taalgebruik.
Wat doet de accusatief?
Naast het lijdend voorwerp drukt de accusatief onder meer duur, maat, prijs en richting uit: «Έμεινα τρεις μέρες» (‘Ik bleef drie dagen’), «Πάω στην Αθήνα» (‘Ik ga naar Athene’). Hij komt vaak voor in het Nieuwgrieks, maar is niet de juiste naamval in elke situatie of na elk voorzetsel; het voorzetsel en de uitdrukking bepalen de keuze.
- Έμεινα τρεις μέρες στη Θεσσαλονίκη.Ik bleef drie dagen in Thessaloniki.
- Θα έρθω το Σάββατο το απόγευμα.Ik kom zaterdagmiddag.
- Το εισιτήριο κοστίζει δώδεκα ευρώ.Het kaartje kost twaalf euro.
- Πάμε βόλτα στην παλιά πόλη;Zullen we een wandeling maken door de oude stad?
| λειτουργία | παράδειγμα | σχόλιο |
|---|---|---|
| αντικείμενο | Είδα τον Γιώργο. | η βασική χρήση |
| διάρκεια | Έμεινα τρεις μέρες. | χωρίς πρόθεση |
| χρονικό σημείο | Θα έρθω το Σάββατο. | χωρίς πρόθεση |
| μέτρο / τιμή | Κοστίζει δέκα ευρώ. | ποσό |
| κατεύθυνση | Πάω στην Αθήνα. | σε + αιτιατική |
| επιρρηματική | Πάμε βόλτα / περίπατο. | παγιωμένο |
Wat doet de genitief?
De genitief drukt bezit, een deel van een geheel, een eigenschap en bepaalde tijdsverbanden uit («του χρόνου»). Als zwak persoonlijk voornaamwoord kan hij ook de ontvanger aanduiden: «Του έδωσα το βιβλίο» (‘Ik gaf hem het boek’). Bij een volledig zelfstandig naamwoord is «σε» met de accusatief doorgaans natuurlijker: «Έδωσα το βιβλίο στον Νίκο».
- Δεν βρίσκω τα κλειδιά του αυτοκινήτου.Ik kan de autosleutels niet vinden.
- Ήπιαμε ένα ποτήρι κρασιού πριν από το φαγητό.We dronken voor de maaltijd een glas wijn.
- Του έδωσα το βιβλίο χθες το βράδυ.Ik gaf hem het boek gisteravond.
- Πρόκειται για άνθρωπο μεγάλης αξίας.Het gaat om iemand van grote waarde.
| λειτουργία | παράδειγμα | σχόλιο |
|---|---|---|
| κτήση | το βιβλίο του Νίκου | η πιο συχνή |
| διαιρετική | ένα ποτήρι κρασιού | μέρος συνόλου |
| ιδιότητα | άνθρωπος μεγάλης αξίας | λόγιο ύφος |
| χρόνος | του χρόνου, της Δευτέρας | παγιωμένο |
| έμμεσο αντικείμενο | Του έδωσα το βιβλίο. | δίπτωτα ρήματα |
| μετά από επίθετο | άξιος λόγου, γεμάτος χαράς | συγκεκριμένα επίθετα |
Genitief of «σε»?
Gebruik de genitief bij een zwak persoonlijk voornaamwoord: «Του μίλησα», «Της έδωσα το βιβλίο». Bij een volledig voornaamwoord of zelfstandig naamwoord is «σε» met de accusatief gebruikelijk: «Μίλησα σε αυτόν», «Έδωσα το βιβλίο στον Νίκο». Sommige vaste of formelere uitdrukkingen behouden de genitief na het werkwoord. Voor een zelfstandig naamwoord duidt de genitief doorgaans bezit aan: «το βιβλίο του Νίκου» (‘Nikos’ boek’).
Hetzelfde onderwerp op andere niveaus
Veelgestelde vragen
Wat kan de accusatief behalve een lijdend voorwerp uitdrukken?
Onder meer duur, maat, prijs, richting en tijdsbepalingen: «Έμεινα τρεις μέρες στη Θεσσαλονίκη» (‘Ik bleef drie dagen in Thessaloniki’), «Το εισιτήριο κοστίζει δώδεκα ευρώ» (‘Het kaartje kost twaalf euro’) en «Θα έρθω το Σάββατο το απόγευμα» (‘Ik kom zaterdagmiddag’). De accusatief komt in het Nieuwgrieks heel vaak voor.
Waarvoor wordt de genitief in het Nieuwgrieks gebruikt?
De genitief kan bezit, een deel van een geheel, een eigenschap of een tijdsverband uitdrukken, zoals in «του χρόνου». Ook het zwakke persoonlijke voornaamwoord voor een ontvanger staat in de genitief: «Του έδωσα το βιβλίο χθες το βράδυ» (‘Ik gaf hem het boek gisteravond’). Bij een volledig zelfstandig naamwoord is «σε» met de accusatief meestal natuurlijker.
Genitief of «σε» voor het meewerkend voorwerp?
Gebruik bij een zwak persoonlijk voornaamwoord de genitief: «Του μίλησα» (‘Ik sprak met hem’). Bij een volledig voornaamwoord of zelfstandig naamwoord is «σε» met de accusatief gebruikelijk: «Μίλησα σε αυτόν» (met nadruk) en «Έδωσα το βιβλίο στον Νίκο» (‘Ik gaf het boek aan Nikos’). «Το βιβλίο του Νίκου» betekent doorgaans ‘Nikos’ boek’, niet dat Nikos het boek ontvangt.