Voorzetsels in geschreven taal
λόγω, μέσω, βάσει, κατόπιν, εξαιτίας: voorzetsels met de genitief die vaak voorkomen in kranten en officiële teksten.
Uitdrukkingen met de genitief
Deze uitdrukkingen vatten vaak een oorzaak, middel, grondslag of tijdsverhouding samen: «λόγω βροχής» komt ongeveer overeen met «επειδή βρέχει» (‘omdat het regent’), en «μέσω διαδικτύου» met ‘via internet’. Ze zijn niet altijd volledig synoniem met een alledaagse omschrijving: let op naamval en stijl.
- Η συνάντηση αναβλήθηκε λόγω καιρού.De bijeenkomst is vanwege het weer uitgesteld.
- Η αίτηση υποβάλλεται αποκλειστικά μέσω διαδικτύου.De aanvraag wordt uitsluitend online ingediend.
- Η απόφαση ελήφθη βάσει του νέου κανονισμού.Het besluit is genomen op basis van de nieuwe verordening.
- Επισκέψεις μόνο κατόπιν συνεννόησης.Bezoek alleen na voorafgaande afspraak.
| πρόθεση | σημασία | παράδειγμα |
|---|---|---|
| λόγω | à cause de | λόγω καιρού |
| εξαιτίας | par la faute de | εξαιτίας του αποκλεισμού |
| μέσω | via, par le biais de | μέσω διαδικτύου |
| βάσει | sur la base de | βάσει νόμου |
| κατόπιν | à la suite de | κατόπιν συνεννόησης |
| περί | au sujet de, environ | περί τα μεσάνυχτα |
| υπέρ / κατά | pour / contre | υπέρ της πρότασης |
| ελλείψει | faute de | ελλείψει χρόνου |
Nuttige betekenisverschillen
«Λόγω» presenteert een oorzaak meestal neutraal; «εξαιτίας» kan, afhankelijk van de context, ook kritiek suggereren, maar kan evengoed gewoon een oorzaak aangeven. «Μέσω» komt veel voor in bestuurlijke en digitale contexten, zoals «μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου» (‘per e-mail’) en «μέσω εφαρμογής» (‘via een app’). «Κατόπιν» staat ook in vaste uitdrukkingen zoals «κατόπιν εορτής» (‘achteraf, wanneer het te laat is’).
- Το μάθημα ματαιώθηκε λόγω απεργίας.De les is afgelast vanwege een staking.
- Εξαιτίας της αμέλειάς του χάθηκε ολόκληρη η προθεσμία.Door zijn nalatigheid is de hele termijn verstreken.
- Θα σας ενημερώσουμε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.We zullen u per e-mail op de hoogte brengen.
- Ήρθαν να βοηθήσουν, αλλά κατόπιν εορτής.Ze kwamen helpen, maar pas toen het al te laat was.
«Προς» met de accusatief
«Προς» duidt richting, geadresseerde of verhouding aan: «προς τον Βορρά» (‘naar het noorden’), «επιστολή προς τον δήμαρχο» (‘brief aan de burgemeester’) en «ένα προς ένα» (‘één op één’). Het komt ook voor in «βήμα προς βήμα» (‘stap voor stap’) en «λέξη προς λέξη» (‘woord voor woord’) en is niet uitsluitend formeel.
- Το πλοίο κατευθύνεται προς τον Βορρά.Het schip vaart naar het noorden.
- Απέστειλε επιστολή προς τον δήμαρχο.Hij stuurde een brief aan de burgemeester.
- Θα σας εξηγήσω τη διαδικασία βήμα προς βήμα.Ik zal u de procedure stap voor stap uitleggen.
Nu jij
Kies de juiste vorm.
Veelgestelde vragen
Wat betekent «λόγω» en welke naamval volgt erop?
«Λόγω» met de genitief betekent ‘vanwege’. De korte uitdrukking «λόγω βροχής» (‘vanwege regen’) kan een bijzin als «επειδή βρέχει» (‘omdat het regent’) vervangen. Bijvoorbeeld: «Η συνάντηση αναβλήθηκε λόγω καιρού» (‘De bijeenkomst is vanwege het weer uitgesteld’).
Wat is het nuanceverschil tussen «λόγω» en «εξαιτίας»?
«Λόγω» presenteert de oorzaak doorgaans neutraal. «Εξαιτίας» kan, afhankelijk van de context, sterker op een onaangename oorzaak of schuld wijzen, maar kan ook eenvoudig ‘vanwege’ betekenen: «Εξαιτίας της αμέλειάς του χάθηκε ολόκληρη η προθεσμία» (‘Door zijn nalatigheid is de hele termijn verstreken’).
Wat drukt het voorzetsel «προς» uit?
«Προς» drukt richting, geadresseerde of verhouding uit en staat met de accusatief: «Το πλοίο κατευθύνεται προς τον Βορρά» (‘Het schip vaart naar het noorden’), «επιστολή προς τον δήμαρχο» (‘een brief aan de burgemeester’), en vaste uitdrukkingen zoals «βήμα προς βήμα» (‘stap voor stap’) en «λέξη προς λέξη» (‘woord voor woord’).