Πρέπει, μπορεί, ίσως, θα: υποχρέωση και πιθανότητα
Πώς εκφράζουμε υποχρέωση, ικανότητα, πιθανότητα και συμπέρασμα: πρέπει να φύγει, μπορεί να βρέξει, θα έφυγε.
πρέπει να — υποχρέωση και συμπέρασμα
Το «πρέπει» είναι συνήθως απρόσωπο και άκλιτο: «Πρέπει να φύγω», «Έπρεπε να φύγω». Με παρακείμενο μπορεί να δηλώνει ισχυρό συμπέρασμα: «Πρέπει να έχει φτάσει». Για υποχρέωση στο παρελθόν που δεν πραγματοποιήθηκε λέμε «Έπρεπε να είχες έρθει».
- Πρέπει να φύγω τώρα.Πρέπει να φύγω τώρα. (υποχρέωση)
- Έπρεπε να φύγω πιο νωρίς.Έπρεπε να φύγω πιο νωρίς. (υποχρέωση στο παρελθόν)
- Πρέπει να έχει φτάσει ήδη.Πρέπει να έχει φτάσει ήδη. (συμπέρασμα, όχι υποχρέωση)
- Έπρεπε να είχες έρθει.Έπρεπε να είχες έρθει. (υποχρέωση που δεν εκπληρώθηκε)
μπορώ ή μπορεί;
Το «μπορώ» κλίνεται και δηλώνει συνήθως ικανότητα ή δυνατότητα: «Μπορώ να κολυμπήσω». Το απρόσωπο «μπορεί» δηλώνει πιθανότητα: «Μπορεί να βρέξει». Το «μπορεί» μπορεί επίσης να είναι γ΄ ενικό του «μπορώ»: «Η Μαρία μπορεί να έρθει».
- Μπορώ να κολυμπήσω δύο χιλιόμετρα.Μπορώ… (κλιτό: ικανότητα)
- Μπορεί να βρέξει το απόγευμα.Μπορεί… (απρόσωπο: πιθανότητα)
- Μπορεί να έρθει, μπορεί και όχι.Μπορεί να έρθει, μπορεί και όχι.
- Η Μαρία μπορεί να έρθει μαζί μας.Η Μαρία μπορεί… (εδώ γ΄ ενικό του «μπορώ»: της επιτρέπεται)
Το θα της πιθανότητας
Το «θα» με παρελθοντικό τύπο μπορεί να δηλώνει συμπέρασμα ή υπόθεση, όχι μόνο μέλλον: «Θα έφυγε ήδη», «Θα ήταν κουρασμένος». Με «ίσως» και «μάλλον» η βεβαιότητα γίνεται μικρότερη: «Μάλλον θα αργήσει».
- Θα έφυγε ήδη.Θα έφυγε ήδη. (το «θα» εδώ δεν είναι μέλλοντας, είναι εικασία)
- Θα ήταν κουρασμένος.Θα ήταν κουρασμένος. (υπόθεση για το παρελθόν)
- Μάλλον θα αργήσει.Μάλλον θα αργήσει.
- Ίσως να μην άκουσε το τηλέφωνο.Ίσως… (η βεβαιότητα πέφτει κι άλλο)
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Το ίδιο θέμα σε άλλα επίπεδα
Συχνές ερωτήσεις
Πώς εκφράζουμε την υποχρέωση στα ελληνικά;
Με το «πρέπει να», απρόσωπο και αμετάβλητο: «Πρέπει να φύγω», «Έπρεπε να φύγω». Όταν ακολουθεί συντελεσμένος χρόνος, γίνεται συμπέρασμα: «Πρέπει να έχει φτάσει». Και για υποχρέωση που δεν τηρήθηκε: «Έπρεπε να είχες έρθει».
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «μπορώ» και στο «μπορεί»;
Κλιτό, το «μπορώ» δηλώνει ικανότητα ή άδεια: «Μπορώ να κολυμπήσω δύο χιλιόμετρα». Παγωμένο στο τρίτο πρόσωπο, το «μπορεί» δηλώνει πιθανότητα: «Μπορεί να βρέξει το απόγευμα». Σύγκρινε: «Μπορεί να έρθει» / «Μπορεί να έρχεται».
Τι σημαίνει το «θα» με παρελθοντικό χρόνο στα ελληνικά;
Δεν είναι μέλλοντας: είναι συμπέρασμα. «Θα έφυγε ήδη», «Θα ήταν κουρασμένος». Το διαβαθμίζουμε με το «ίσως» και το «μάλλον»: «Μάλλον θα αργήσει».