Πρέπει, μπορεί, ίσως, θα: υποχρέωση και πιθανότητα

πρέπει να — υποχρέωση και συμπέρασμα

Το «πρέπει» είναι συνήθως απρόσωπο και άκλιτο: «Πρέπει να φύγω», «Έπρεπε να φύγω». Με παρακείμενο μπορεί να δηλώνει ισχυρό συμπέρασμα: «Πρέπει να έχει φτάσει». Για υποχρέωση στο παρελθόν που δεν πραγματοποιήθηκε λέμε «Έπρεπε να είχες έρθει».

• Πρέπει να φύγω τώρα.Πρέπει να φύγω τώρα. (υποχρέωση)
• Έπρεπε να φύγω πιο νωρίς.Έπρεπε να φύγω πιο νωρίς. (υποχρέωση στο παρελθόν)
• Πρέπει να έχει φτάσει ήδη.Πρέπει να έχει φτάσει ήδη. (συμπέρασμα, όχι υποχρέωση)
• Έπρεπε να είχες έρθει.Έπρεπε να είχες έρθει. (υποχρέωση που δεν εκπληρώθηκε)

μπορώ ή μπορεί;

Το «μπορώ» κλίνεται και δηλώνει συνήθως ικανότητα ή δυνατότητα: «Μπορώ να κολυμπήσω». Το απρόσωπο «μπορεί» δηλώνει πιθανότητα: «Μπορεί να βρέξει». Το «μπορεί» μπορεί επίσης να είναι γ΄ ενικό του «μπορώ»: «Η Μαρία μπορεί να έρθει».

• Μπορώ να κολυμπήσω δύο χιλιόμετρα.Μπορώ… (κλιτό: ικανότητα)
• Μπορεί να βρέξει το απόγευμα.Μπορεί… (απρόσωπο: πιθανότητα)
• Μπορεί να έρθει, μπορεί και όχι.Μπορεί να έρθει, μπορεί και όχι.
• Η Μαρία μπορεί να έρθει μαζί μας.Η Μαρία μπορεί… (εδώ γ΄ ενικό του «μπορώ»: της επιτρέπεται)

Το θα της πιθανότητας

Το «θα» με παρελθοντικό τύπο μπορεί να δηλώνει συμπέρασμα ή υπόθεση, όχι μόνο μέλλον: «Θα έφυγε ήδη», «Θα ήταν κουρασμένος». Με «ίσως» και «μάλλον» η βεβαιότητα γίνεται μικρότερη: «Μάλλον θα αργήσει».

• Θα έφυγε ήδη.Θα έφυγε ήδη. (το «θα» εδώ δεν είναι μέλλοντας, είναι εικασία)
• Θα ήταν κουρασμένος.Θα ήταν κουρασμένος. (υπόθεση για το παρελθόν)
• Μάλλον θα αργήσει.Μάλλον θα αργήσει.
• Ίσως να μην άκουσε το τηλέφωνο.Ίσως… (η βεβαιότητα πέφτει κι άλλο)

Σειρά σου

Διάλεξε τον σωστό τύπο.