Σύγκριση και υπερθετικός: πιο ωραίος, ωραιότερος, ο καλύτερος
Πώς σχηματίζουμε συγκριτικό και υπερθετικό σε επίθετα και επιρρήματα, με περιφραστικούς και μονολεκτικούς τύπους.
Επίθετα: δύο συγκριτικοί, ένα νόημα
Ο συγκριτικός σχηματίζεται είτε περιφραστικά με «πιο + επίθετο» είτε μονολεκτικά, όταν υπάρχει καθιερωμένος τύπος: «πιο ωραίος»/«ωραιότερος», «πιο γρήγορος»/«γρηγορότερος», αλλά «μεγαλύτερος» (όχι συνήθως «μεγαλίτερος»). Ο δεύτερος όρος μπαίνει με «από»: «Είναι ωραιότερος από τον άλλο». Απόφυγε τον διπλό συγκριτικό «πιο ωραιότερος».
- Ο αδερφός μου είναι μεγαλύτερος από εμένα.Ο αδερφός μου είναι μεγαλύτερος από εμένα.
- Αυτός ο δρόμος είναι πιο γρήγορος.Αυτός ο δρόμος είναι πιο γρήγορος.
- Είναι ωραιότερος από τον άλλο.Είναι ωραιότερος από τον άλλο.
| θετικός | συγκριτικός | σχετικός υπερθετικός | απόλυτος υπερθετικός |
|---|---|---|---|
| ωραίος | ωραιότερος / πιο ωραίος | ο ωραιότερος | ωραιότατος / πολύ ωραίος |
| μεγάλος | μεγαλύτερος | ο μεγαλύτερος | μέγιστος |
| καλός | καλύτερος | ο καλύτερος | άριστος |
| κακός | χειρότερος | ο χειρότερος | κάκιστος |
| πολύς | περισσότερος | ο περισσότερος | πλείστος |
Οι δύο υπερθετικοί
Ο σχετικός υπερθετικός συγκρίνει ένα μέλος με μια ομάδα και παίρνει άρθρο: «Είναι ο καλύτερος μαθητής της τάξης». Ο απόλυτος υπερθετικός δηλώνει πολύ μεγάλο βαθμό χωρίς να συγκρίνει ρητά: «ωραιότατος» ή «ευτυχέστατος». Οι τύποι σε -ότατος είναι συχνά πιο επίσημοι· στον καθημερινό λόγο λέμε συχνά «πολύ ωραίος».
- Είναι ο καλύτερος μαθητής της τάξης.Είναι ο καλύτερος μαθητής της τάξης.
- Είναι η πιο ακριβή περιοχή της πόλης.Είναι η πιο ακριβή περιοχή της πόλης.
- Ήταν μια ωραιότατη βραδιά.Ήταν μια ωραιότατη βραδιά.
- Πέρασα μια πολύ ωραία μέρα.Πέρασα μια πολύ ωραία μέρα.
Τα επιρρήματα ακολουθούν — με μια έκπληξη
Τα επιρρήματα σχηματίζουν συγκριτικό με «πιο» ή με καθιερωμένο μονολεκτικό τύπο: «πιο γρήγορα»/«γρηγορότερα», «πιο εύκολα»/«ευκολότερα», «πιο συχνά»/«συχνότερα». Για τον απόλυτο υπερθετικό χρησιμοποιούμε συχνά «πολύ/πάρα πολύ»· ορισμένοι λόγιοι τύποι τελειώνουν σε -ότατα, όπως «ταχύτατα». Οι ανώμαλοι τύποι είναι «καλά → καλύτερα», «άσχημα → χειρότερα», «πολύ → περισσότερο», «λίγο → λιγότερο».
- Τώρα γράφω πιο γρήγορα από πριν.Τώρα γράφω πιο γρήγορα από πριν.
- Τα καταφέραμε ευκολότερα απ’ ό,τι νομίζαμε.Τα καταφέραμε ευκολότερα απ’ ό,τι νομίζαμε.
- Τον βλέπω συχνότερα τώρα.Τον βλέπω συχνότερα τώρα.
- Σήμερα νιώθω καλύτερα.Σήμερα νιώθω καλύτερα.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Λέμε «πιο ωραίος» ή «ωραιότερος»;
Και τα δύο είναι σωστά και λένε το ίδιο: «πιο» + επίθετο (πάντα ασφαλές) ή ο τύπος σε -τερος (πιο φροντισμένος) — «πιο μεγάλος = μεγαλύτερος». Ο δεύτερος όρος μπαίνει με «από»: «Είναι ωραιότερος από τον άλλο». Απαγορεύεται όμως το «πιο ωραιότερος».
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον σχετικό και στον απόλυτο υπερθετικό;
Ο σχετικός συγκρίνει μέσα σε μια ομάδα και παίρνει άρθρο: «Είναι ο καλύτερος μαθητής της τάξης». Ο απόλυτος σημαίνει «πάρα πολύ», χωρίς να συγκρίνει κανέναν: «ωραιότατος» = «πολύ ωραίος», «Ήταν μια ωραιότατη βραδιά». Στον προφορικό λόγο προτιμάμε το «πολύ».
Πώς σχηματίζεται ο συγκριτικός ενός επιρρήματος στα ελληνικά;
Όπως και στα επίθετα, δύο δρόμοι: «πιο γρήγορα = γρηγορότερα», «πιο εύκολα = ευκολότερα», «πιο συχνά = συχνότερα». Τα ανώμαλα κρατούν τους δικούς τους τύπους: «καλά → καλύτερα», «άσχημα → χειρότερα», «πολύ → περισσότερο», «λίγο → λιγότερο».