Ιδιόμορφα επίθετα: διεθνής, βαθύς, πολύς
Κλίση και συμφωνία σε συχνά επίθετα που δεν ακολουθούν το απλό -ος/-η/-ο: διεθνής, βαθύς και πολύς.
-ής, -ής, -ές: ο διεθνής, το διεθνές
Αρσενικό και θηλυκό ίδια (-ής), ουδέτερο σε -ές: ο διεθνής οργανισμός, η διεθνής ομάδα, το διεθνές δίκαιο. Πληθυντικός: οι διεθνείς, τα διεθνή. Ίδια οικογένεια: συνεχής, ακριβής, ασφαλής, συνήθης, ευγενής.
- Το διεθνές δίκαιο προστατεύει τους πρόσφυγες.Το διεθνές δίκαιο προστατεύει τους πρόσφυγες.
- Η διεθνής ομάδα συνεδρίασε στη Γενεύη.Η διεθνής ομάδα συνεδρίασε στη Γενεύη.
- Χρειάζομαι το ακριβές ποσό.Χρειάζομαι το ακριβές ποσό.
- Ο θόρυβος ήταν συνεχής όλη τη νύχτα.Ο θόρυβος ήταν συνεχής όλη τη νύχτα.
| ενικός | πληθυντικός | |
|---|---|---|
| ο/η | διεθνής | διεθνείς |
| το | διεθνές | διεθνή |
| γενική | του διεθνούς / της διεθνούς | των διεθνών |
-ύς, -ιά, -ύ: βαθύς, βαθιά, βαθύ
Μερικά συχνά επίθετα σε -ύς σχηματίζουν το θηλυκό σε -ιά και το ουδέτερο σε -ύ: βαθύς–βαθιά–βαθύ, πλατύς–πλατιά–πλατύ, βαρύς–βαριά–βαρύ. Ο αρσενικός πληθυντικός του «βαθύς» είναι «βαθιοί» στην καθημερινή χρήση και «βαθείς» σε πιο λόγιο ύφος· λέμε όμως «τα βαθιά νερά». Στον καφέ ακούμε «έναν βαρύ γλυκό».
- Η θάλασσα εδώ είναι πολύ βαθιά.Η θάλασσα εδώ είναι πολύ βαθιά.
- Μη μπαίνεις στα βαθιά νερά.Μη μπαίνεις στα βαθιά νερά.
- Έναν βαρύ γλυκό, παρακαλώ.Έναν βαρύ γλυκό, παρακαλώ.
- Ο δρόμος είναι πλατύς και φωτεινός.Ο δρόμος είναι πλατύς και φωτεινός.
πολύς, πολλή, πολύ — το τρίο-παγίδα
«Πολύς καφές», «πολλή δουλειά», «πολύ νερό», αλλά «δουλεύω πολύ». Στον πληθυντικό λέμε «πολλοί», «πολλές», «πολλά». Πρόσεξε ότι το επίρρημα «πολύ» δεν παίρνει ούτε -ς ούτε δεύτερο λ.
- Πολύς κόσμος περίμενε έξω.Πολύς κόσμος περίμενε έξω.
- Έχω πολλή δουλειά σήμερα.Έχω πολλή δουλειά σήμερα.
- Δεν πίνω πολύ νερό.Δεν πίνω πολύ νερό.
- Δουλεύω πολύ αυτόν τον καιρό.Δουλεύω πολύ αυτόν τον καιρό.
Λέξεις σε -άς και -άδικο: προφορικά ουσιαστικά
Πρόκειται κυρίως για οικεία, προφορικά ουσιαστικά: ο ψαράς, ο φαγάς, ο υπναράς. Πολλές λέξεις σε -άδικο δηλώνουν χώρο ή κατάστημα: το ψαράδικο, το κρεατάδικο, το ουζάδικο, το σουβλατζίδικο. Συχνά συνυπάρχουν με πιο ουδέτερες λέξεις σε -είο, όπως το κρεοπωλείο.
- Ο ψαράς γύρισε με άδεια δίχτυα.Ο ψαράς γύρισε με άδεια δίχτυα.
- Πήγαμε στο ψαράδικο της γωνίας.Πήγαμε στο ψαράδικο της γωνίας.
- Ο μικρός είναι υπναράς.Ο μικρός είναι υπναράς.
- Το βράδυ βρεθήκαμε σε ένα ουζάδικο.Το βράδυ βρεθήκαμε σε ένα ουζάδικο.
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Το ίδιο θέμα σε άλλα επίπεδα
Συχνές ερωτήσεις
Πώς κλίνεται ένα επίθετο όπως το «διεθνής»;
Το αρσενικό και το θηλυκό είναι ίδια σε -ής και το ουδέτερο τελειώνει σε -ές: «ο διεθνής οργανισμός», «η διεθνής ομάδα», «το διεθνές δίκαιο». Πληθυντικός: «οι διεθνείς», «τα διεθνή». Ίδια οικογένεια: «συνεχής», «ακριβής», «ασφαλής».
Γιατί γράφουμε «πολύς καφές» αλλά «πολλή δουλειά»;
Επειδή το «πολύς» έχει ένα λ στο αρσενικό και δύο στο θηλυκό: «πολύς καφές», «πολλή δουλειά», «πολύ νερό». Το επίρρημα «πολύ» δεν παίρνει ποτέ -ς ούτε δεύτερο λ: «Δουλεύω πολύ». Στον πληθυντικό διπλό λ παντού: «πολλοί», «πολλές», «πολλά».
Τι σημαίνει η κατάληξη -άδικο στα ελληνικά;
Δηλώνει τον ΤΟΠΟ: «το ψαράδικο», «το κρεατάδικο», «το ουζάδικο», «το σουβλατζίδικο» — δίπλα στο πιο επίσημο -είο («το κρεοπωλείο»). Ανήκει στη λαϊκή οικογένεια των επαγγελμάτων: «ο ψαράς», «ο υπναράς».