Ο αόριστος: έγραψα, πήγα, είδα
Πώς μιλάμε για ένα γεγονός του παρελθόντος ως σύνολο: Χθες έγραψα ένα γράμμα.
Πότε τον χρησιμοποιούμε
Χρησιμοποιούμε τον αόριστο όταν παρουσιάζουμε ένα γεγονός του παρελθόντος ως σύνολο: Χθες αγόρασα ψωμί. Πέρσι έζησα τρεις μήνες στην Κρήτη. Η διάρκεια δεν αποκλείει τον αόριστο, όταν έχει σαφή όρια. Για επαναλαμβανόμενη συνήθεια ή για μια πράξη που βρισκόταν σε εξέλιξη χρησιμοποιούμε συνήθως παρατατικό: Κάθε μέρα αγόραζα ψωμί. Διάβαζα όταν τηλεφώνησες.
- Χθες αγόρασα ψωμί.Χθες αγόρασα ψωμί.
- Πέρσι έζησα τρεις μήνες στην Κρήτη.Πέρσι έζησα τρεις μήνες στην Κρήτη.
- Διάβαζα όταν τηλεφώνησες.Διάβαζα όταν τηλεφώνησες.
Ένας βασικός σχηματισμός: -σα και αύξηση
Πολλά ενεργητικά ρήματα σχηματίζουν τον αόριστο με το συνοπτικό θέμα και τις καταλήξεις -α, -ες, -ε, -αμε, -ατε, -αν: γράφ- → γραψ- → έγραψα. Στους μονολεκτικούς τύπους ο τόνος ανεβαίνει όσο επιτρέπεται. Όταν χρειάζεται για να στηριχτεί ο τόνος, εμφανίζεται η αύξηση έ-: έγραψα, έγραψες, έγραψε, έγραψαν· αλλά γράψαμε, γράψατε. Δεν σχηματίζονται όμως όλοι οι αόριστοι απλώς με ένα -σ-· αρκετά συχνά ρήματα έχουν διαφορετικό θέμα.
- Έγραψα ένα γράμμα.Έγραψα ένα γράμμα.
- Γράψαμε μαζί την άσκηση.Γράψαμε μαζί την άσκηση.
- Οι φίλοι μου έγραψαν χθες.Οι φίλοι μου έγραψαν χθες.
| πρόσωπο | γράφω → αόριστος |
|---|---|
| εγώ | έγραψα |
| εσύ | έγραψες |
| αυτός/αυτή | έγραψε |
| εμείς | γράψαμε |
| εσείς | γράψατε |
| αυτοί | έγραψαν |
Οι αλλαγές των συμφώνων
Σε πολλούς αορίστους με -σ-, το τελευταίο σύμφωνο του θέματος αλλάζει μαζί με το σ: π/β/φ + σ → ψ, κ/γ/χ + σ → ξ, ενώ συχνά ζ ή θ + σ → σ. Οι αντιστοιχίες βοηθούν να αναγνωρίσεις τύπους όπως έγραψα και άνοιξα, αλλά είναι ασφαλέστερο να μαθαίνεις μαζί ενεστώτα και αόριστο: γράφω — έγραψα.
- γράφω → έγραψαγράφω → έγραψα (φ + σ → ψ)
- ανοίγω → άνοιξαανοίγω → άνοιξα (γ + σ → ξ)
- αγοράζω → αγόρασααγοράζω → αγόρασα (ζ + σ → σ)
| ενεστώτας | αόριστος | αλλαγή |
|---|---|---|
| γράφω | έγραψα | φ + σ → ψ |
| ανοίγω | άνοιξα | γ + σ → ξ |
| διαβάζω | διάβασα | ζ → σ |
| αγοράζω | αγόρασα | ζ → σ |
| προσέχω | πρόσεξα | χ + σ → ξ |
Συχνοί ανώμαλοι αόριστοι
Αρκετά πολύ συχνά ρήματα έχουν διαφορετικό θέμα στον αόριστο. Μαθαίνονται καλύτερα ως ζευγάρια, π.χ. πηγαίνω — πήγα και βλέπω — είδα. Οι προσωπικές καταλήξεις παραμένουν αναγνωρίσιμες: είδα, είδες, είδε, είδαμε, είδατε, είδαν.
- πηγαίνω — πήγαπηγαίνω — πήγα
- βλέπω — είδαβλέπω — είδα
- τρώω — έφαγατρώω — έφαγα
| ενεστώτας | αόριστος |
|---|---|
| πηγαίνω | πήγα |
| λέω | είπα |
| τρώω | έφαγα |
| βλέπω | είδα |
| πίνω | ήπια |
| δίνω | έδωσα |
| παίρνω | πήρα |
| έρχομαι | ήρθα |
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό αόριστο.