Participi
Aktivni particip na -οντας / -ώντας, pasivni na -μένος sa slaganjem i knjiški participi pisanog grčkog (ο αναφερθείς).
Particip na -οντας / -ώντας
Particip na -οντας je nepromenljiv i često označava način, sredstvo ili istovremenu radnju: «γράφοντας» („pišući”). Mnogi glagoli na -άω/-ώ grade oblik s naglašenim -ώντας: «μιλώντας», «ρωτώντας». Njegov subjekat je obično isti kao subjekat glavne rečenice.
- Έμαθε ελληνικά ακούγοντας ελληνικά τραγούδια.Naučio je grčki slušajući grčke pesme.
- Μιλώντας με τη γιαγιά της, θυμήθηκε το χωριό.Razgovarajući s bakom, setila se sela.
Pasivni particip na -μένος
Particip na -μένος menja se kao pridev i često označava rezultat ili stanje: «γραμμένος, -η, -ο». Koristi se uz «είμαι» i kao odredba imenice: «ένα γράμμα γραμμένο στο χέρι» („pismo napisano rukom”). U zavisnosti od glagola i konteksta može imati više pasivno ili više opisno značenje.
- Η πόρτα είναι κλειδωμένη.Vrata su zaključana.
- Είμαστε πολύ κουρασμένοι σήμερα.Danas smo veoma umorni.
| ρήμα | μετοχή σε -μένος |
|---|---|
| γράφω | γραμμένος, -η, -ο |
| κλείνω | κλεισμένος, -η, -ο |
| κουράζω | κουρασμένος, -η, -ο |
| ανοίγω | ανοιγμένος, -η, -ο |
| χάνω | χαμένος, -η, -ο |
Knjiški participi u pisanom jeziku
U formalnom pisanom jeziku, naročito pravnom, administrativnom i novinskom, koriste se knjiški oblici kao «ο αναφερθείς μάρτυρας» („pomenuti svedok”), «η ληφθείσα απόφαση» („doneta odluka”) i «το τρέχον έτος» („tekuća godina”). U svakodnevnom razgovoru ređi su; tu je odnosna rečenica često prirodnija.
- Ο αναφερθείς μάρτυρας δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο.Pomenuti svedok nije se pojavio na sudu.
- Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση έως την Παρασκευή.Zainteresovani mogu da podnesu prijavu do petka.
Izbor odgovarajućeg stila
U razgovoru i svakodnevnom pisanju odnosna rečenica često zvuči prirodnije: «ο μάρτυρας που αναφέρθηκε» umesto «ο αναφερθείς μάρτυρας». Knjiški participi odgovaraju formalnim tekstovima, ali se mogu koristiti i u govoru kada to zahtevaju situacija ili stil.
- Ο μάρτυρας που αναφέρθηκε δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο.Svedok koji je pomenut nije se pojavio na sudu.
- Η απόφαση που πάρθηκε χθες ανακοινώθηκε σήμερα το πρωί.Odluka koja je doneta juče objavljena je jutros.
- Η ληφθείσα απόφαση κοινοποιήθηκε σε όλες τις υπηρεσίες.Doneta odluka dostavljena je svim službama.
Česta pitanja
Kako se gradi i koristi particip na -οντας?
Ovaj oblik se ne menja i označava način ili istovremenost: «Έμαθε ελληνικά ακούγοντας ελληνικά τραγούδια» („Naučio je grčki slušajući grčke pesme”). Mnogi kontrahovani glagoli na -ώ dobijaju naglašeni nastavak -ώντας: «μιλώντας», «ρωτώντας».
Čemu služi pasivni particip na -μένος?
Često označava stanje koje je rezultat radnje i slaže se kao pridev: «Η πόρτα είναι κλειδωμένη» („Vrata su zaključana”), «ένα γράμμα γραμμένο στο χέρι» („pismo napisano rukom”). Primer oblika je «γραμμένος, -η, -ο».
Da li da napišem «ο αναφερθείς μάρτυρας» ili «ο μάρτυρας που αναφέρθηκε»?
To zavisi od stila. Knjiški participi, kao «ο αναφερθείς μάρτυρας» i «η ληφθείσα απόφαση», odgovaraju novinskim, pravnim i administrativnim tekstovima. Drugde je odnosna rečenica često prirodnija: «ο μάρτυρας που αναφέρθηκε». U običnom razgovoru knjiški particip može zvučati pompezno.