Μετοχές σε -οντας, -μένος και λόγιοι τύποι
Τρεις χρήσιμες ομάδες: η άκλιτη μετοχή σε -οντας, η κλιτή μετοχή σε -μένος και οι λόγιοι τύποι που συναντάμε κυρίως σε επίσημα κείμενα.
Η μετοχή σε -οντας / -ώντας
Η μετοχή σε -οντας είναι άκλιτη και δηλώνει συχνά τρόπο, μέσο ή ταυτόχρονη πράξη: «γράφοντας». Πολλά ρήματα σε -άω/-ώ σχηματίζουν τονισμένο -ώντας: «μιλώντας», «ρωτώντας». Συνήθως το υποκείμενό της είναι το ίδιο με το υποκείμενο της κύριας πρότασης.
- Έμαθε ελληνικά ακούγοντας ελληνικά τραγούδια.τρόπος
- Μιλώντας με τη γιαγιά της, θυμήθηκε το χωριό.σύγχρονη πράξη
Η παθητική μετοχή σε -μένος
Η μετοχή σε -μένος κλίνεται σαν επίθετο και συχνά δηλώνει αποτέλεσμα ή κατάσταση: «γραμμένος, -η, -ο». Χρησιμοποιείται με το «είμαι» και ως προσδιορισμός: «ένα γράμμα γραμμένο στο χέρι». Ανάλογα με το ρήμα και το πλαίσιο μπορεί να έχει περισσότερο παθητική ή περισσότερο επιθετική σημασία.
- Η πόρτα είναι κλειδωμένη.κατάσταση ως αποτέλεσμα
- Είμαστε πολύ κουρασμένοι σήμερα.συμφωνία στον πληθυντικό
| ρήμα | μετοχή σε -μένος |
|---|---|
| γράφω | γραμμένος, -η, -ο |
| κλείνω | κλεισμένος, -η, -ο |
| κουράζω | κουρασμένος, -η, -ο |
| ανοίγω | ανοιγμένος, -η, -ο |
| χάνω | χαμένος, -η, -ο |
Λόγιες μετοχές του γραπτού λόγου
Ο επίσημος γραπτός λόγος —ιδίως ο νομικός, διοικητικός και δημοσιογραφικός— χρησιμοποιεί λόγιους τύπους όπως «ο αναφερθείς μάρτυρας», «η ληφθείσα απόφαση» και «το τρέχον έτος». Τους συναντάμε συχνότερα στη γραφή απ’ ό,τι στην καθημερινή συνομιλία, όπου συχνά προτιμάται μια αναφορική πρόταση.
- Ο αναφερθείς μάρτυρας δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο.λόγια μετοχή αορίστου
- Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση έως την Παρασκευή.μετοχή ως ουσιαστικό
Η επιλογή του κατάλληλου ύφους
Στον προφορικό και στον καθημερινό γραπτό λόγο είναι συχνά φυσικότερη η αναφορική πρόταση: «ο μάρτυρας που αναφέρθηκε» αντί «ο αναφερθείς μάρτυρας». Οι λόγιες μετοχές ταιριάζουν σε επίσημα κείμενα, αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν και προφορικά όταν το ύφος ή η περίσταση το απαιτεί.
- Ο μάρτυρας που αναφέρθηκε δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο.καθημερινή εκδοχή με αναφορική πρόταση
- Η απόφαση που πάρθηκε χθες ανακοινώθηκε σήμερα το πρωί.προφορικός λόγος: «που πάρθηκε» αντί «η ληφθείσα»
- Η ληφθείσα απόφαση κοινοποιήθηκε σε όλες τις υπηρεσίες.επίσημο έγγραφο: λόγια μετοχή