I participi
Il gerundio attivo in -οντας / -ώντας, il participio passivo in -μένος con concordanza e i participi dotti del greco scritto (ο αναφερθείς).
Il gerundio in -οντας / -ώντας
Invariabile, esprime modo o simultaneità: γράφοντας (scrivendo). I verbi contratti in -ώ prendono -ώντας accentato: μιλώντας, ρωτώντας.
- Έμαθε ελληνικά ακούγοντας ελληνικά τραγούδια.Ha imparato il greco ascoltando canzoni greche.
- Μιλώντας με τη γιαγιά της, θυμήθηκε το χωριό.Parlando con la nonna, si ricordò del paese.
Il participio passivo in -μένος
Esprime uno stato risultante e concorda come un aggettivo: γραμμένος, -η, -ο. Compare con είμαι e in funzione attributiva: ένα γράμμα γραμμένο στο χέρι.
- Η πόρτα είναι κλειδωμένη.La porta è chiusa a chiave.
- Είμαστε πολύ κουρασμένοι σήμερα.Oggi siamo molto stanchi.
| ρήμα | μετοχή σε -μένος |
|---|---|
| γράφω | γραμμένος, -η, -ο |
| κλείνω | κλεισμένος, -η, -ο |
| κουράζω | κουρασμένος, -η, -ο |
| ανοίγω | ανοιγμένος, -η, -ο |
| χάνω | χαμένος, -η, -ο |
I participi dotti nello scritto
Il greco scritto formale (stampa, diritto, amministrazione) conserva participi ereditati dalla katharevousa: ο αναφερθείς μάρτυρας (il testimone summenzionato), η ληφθείσα απόφαση, το τρέχον έτος. Si leggono spesso, si dicono di rado.
- Ο αναφερθείς μάρτυρας δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο.Il testimone summenzionato non si è presentato in tribunale.
- Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση έως την Παρασκευή.Gli interessati possono presentare domanda entro venerdì.
Scegliere il registro giusto
Nel parlato e nella scrittura quotidiana, preferite una relativa: ο μάρτυρας που αναφέρθηκε invece di ο αναφερθείς μάρτυρας. Riservate i participi dotti ai testi formali: in conversazione suonano artificiosi.
- Ο μάρτυρας που αναφέρθηκε δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο.Il testimone di cui si è parlato non si è presentato in tribunale.
- Η απόφαση που πάρθηκε χθες ανακοινώθηκε σήμερα το πρωί.La decisione presa ieri è stata annunciata stamattina.
- Η ληφθείσα απόφαση κοινοποιήθηκε σε όλες τις υπηρεσίες.La decisione adottata è stata comunicata a tutti gli uffici.
Domande frequenti
Come si forma e si usa il gerundio in -οντας?
È invariabile ed esprime modo o simultaneità: «Έμαθε ελληνικά ακούγοντας ελληνικά τραγούδια» (ha imparato il greco ascoltando canzoni greche). I verbi in -ώ fanno -ώντας accentato: «μιλώντας», «ρωτώντας».
A che cosa serve il participio passivo in -μένος?
Esprime uno stato risultante e concorda come un aggettivo: «Η πόρτα είναι κλειδωμένη» (la porta è chiusa a chiave), «ένα γράμμα γραμμένο στο χέρι». Forme: γραμμένος, -η, -ο.
Si scrive ο αναφερθείς μάρτυρας o ο μάρτυρας που αναφέρθηκε?
Dipende dal registro. I participi dotti («ο αναφερθείς μάρτυρας», «η ληφθείσα απόφαση») appartengono alla stampa, al diritto e all’amministrazione; altrove è meglio la relativa: «ο μάρτυρας που αναφέρθηκε». Nel parlato il participio dotto suona ampolloso.