Imiesłowy
Imiesłów czynny na -οντας / -ώντας, imiesłów bierny na -μένος z uzgodnieniem oraz książkowe imiesłowy greki pisanej (ο αναφερθείς).
Imiesłów na -οντας / -ώντας
Imiesłów na -οντας jest nieodmienny i często określa sposób, środek lub czynność równoczesną: «γράφοντας» („pisząc”). Wiele czasowników na -άω/-ώ tworzy formę z akcentowanym -ώντας: «μιλώντας», «ρωτώντας». Jego podmiot jest zwykle taki sam jak podmiot zdania głównego.
- Έμαθε ελληνικά ακούγοντας ελληνικά τραγούδια.Nauczył się greckiego, słuchając greckich piosenek.
- Μιλώντας με τη γιαγιά της, θυμήθηκε το χωριό.Rozmawiając z babcią, przypomniała sobie wioskę.
Imiesłów bierny na -μένος
Imiesłów na -μένος odmienia się jak przymiotnik i często wyraża wynik lub stan: «γραμμένος, -η, -ο». Występuje z «είμαι» i może określać rzeczownik: «ένα γράμμα γραμμένο στο χέρι» („list napisany odręcznie”). Zależnie od czasownika i kontekstu jego znaczenie może być bardziej bierne lub bardziej opisowe.
- Η πόρτα είναι κλειδωμένη.Drzwi są zamknięte na klucz.
- Είμαστε πολύ κουρασμένοι σήμερα.Jesteśmy dziś bardzo zmęczeni.
| ρήμα | μετοχή σε -μένος |
|---|---|
| γράφω | γραμμένος, -η, -ο |
| κλείνω | κλεισμένος, -η, -ο |
| κουράζω | κουρασμένος, -η, -ο |
| ανοίγω | ανοιγμένος, -η, -ο |
| χάνω | χαμένος, -η, -ο |
Imiesłowy książkowe w języku pisanym
W oficjalnym języku pisanym, zwłaszcza prawnym, urzędowym i prasowym, używa się form książkowych takich jak «ο αναφερθείς μάρτυρας» („wspomniany świadek”), «η ληφθείσα απόφαση» („podjęta decyzja”) i «το τρέχον έτος» („bieżący rok”). W codziennej rozmowie są rzadsze; tam często naturalniejsze jest zdanie względne.
- Ο αναφερθείς μάρτυρας δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο.Wspomniany świadek nie stawił się w sądzie.
- Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση έως την Παρασκευή.Zainteresowani mogą złożyć wniosek do piątku.
Wybór odpowiedniego stylu
W rozmowie i codziennych tekstach zdanie względne często brzmi naturalniej: «ο μάρτυρας που αναφέρθηκε» zamiast «ο αναφερθείς μάρτυρας». Imiesłowy książkowe pasują do tekstów oficjalnych, lecz mogą też pojawić się w mowie, jeśli wymaga tego sytuacja lub styl.
- Ο μάρτυρας που αναφέρθηκε δεν εμφανίστηκε στο δικαστήριο.Świadek, o którym była mowa, nie stawił się w sądzie.
- Η απόφαση που πάρθηκε χθες ανακοινώθηκε σήμερα το πρωί.Decyzję, którą podjęto wczoraj, ogłoszono dziś rano.
- Η ληφθείσα απόφαση κοινοποιήθηκε σε όλες τις υπηρεσίες.Podjętą decyzję przekazano wszystkim wydziałom.
Najczęstsze pytania
Jak tworzy się i stosuje imiesłów na -οντας?
Ta forma się nie odmienia i wyraża sposób lub równoczesność: «Έμαθε ελληνικά ακούγοντας ελληνικά τραγούδια» („Nauczył się greckiego, słuchając greckich piosenek”). Wiele czasowników ściągniętych na -ώ przyjmuje akcentowane -ώντας: «μιλώντας», «ρωτώντας».
Do czego służy imiesłów bierny na -μένος?
Często wyraża stan będący wynikiem czynności i uzgadnia się jak przymiotnik: «Η πόρτα είναι κλειδωμένη» („Drzwi są zamknięte na klucz”), «ένα γράμμα γραμμένο στο χέρι» („list napisany odręcznie”). Przykładowe formy to «γραμμένος, -η, -ο».
Czy pisać «ο αναφερθείς μάρτυρας», czy «ο μάρτυρας που αναφέρθηκε»?
To zależy od stylu. Książkowe imiesłowy, takie jak «ο αναφερθείς μάρτυρας» i «η ληφθείσα απόφαση», pasują do tekstów prasowych, prawnych i urzędowych. W innych sytuacjach zdanie względne często brzmi naturalniej: «ο μάρτυρας που αναφέρθηκε». W zwykłej rozmowie imiesłów książkowy może brzmieć pompatycznie.