Dank je wel is in het Grieks ευχαριστώ (efcharistó), met de klemtoon op de laatste lettergreep. Het is het woord dat je op reis in Griekenland het vaakst zult gebruiken, en Grieken merken het altijd op als een bezoeker het zegt. In de transcriptie hieronder geeft het accent de beklemtoonde lettergreep aan, ch klinkt als in lachen, d als de Engelse th in "this" en th als de Engelse th in "think".
| Grieks | Uitspraak | Betekenis |
|---|---|---|
| Ευχαριστώ. | efcharistó. | Dank je, dank u. |
| Ευχαριστώ πολύ. | efcharistó polí. | Dank je wel, heel erg bedankt. |
| Ευχαριστώ πάρα πολύ. | efcharistó pára polí. | Ontzettend bedankt. |
| Σ' ευχαριστώ. | s'efcharistó. | Dank je (tegen iemand die je tutoyeert). |
| Σας ευχαριστώ. | sas efcharistó. | Dank u (beleefd, of tegen een groep). |
| Ευχαριστούμε. | efcharistúme. | Wij danken je, bedankt namens ons. |
| Ευχαριστώ για όλα. | efcharistó yia óla. | Bedankt voor alles. |
| Ευχαριστώ για τη βοήθεια. | efcharistó yia ti voíthia. | Bedankt voor de hulp. |
| Να 'σαι καλά! | na 'se kalá! | Dank je, lief van je (letterlijk "het ga je goed") |
| Μερσί. | mersí. | Merci (informeel, uit het Frans) |
Ευχαριστώ is een werkwoord: letterlijk betekent het "ik dank". Daarom kun je er een voornaamwoord voor zetten: σ' ευχαριστώ ("ik dank jou") is de korte vorm van σε ευχαριστώ; de klinker valt weg in de spreektaal en ook op schrift. Waarvoor je bedankt, zeg je met για + accusatief: ευχαριστώ για τον καφέ (bedankt voor de koffie), ευχαριστώ για την πρόσκληση (bedankt voor de uitnodiging). De notitie over wegvallende klanken legt vormen als σ' ευχαριστώ en σ' αγαπώ uit.
Να 'σαι καλά is het hartelijkste bedankje van allemaal. Grieken zeggen het tegen een vriend die geholpen heeft, tegen een ober die iets extra's brengt, of tegen de buren. Tegen iemand die je met u aanspreekt, of tegen meerdere mensen, wordt het να 'στε καλά (na 'ste kalá).
Hoe spreek je ευχαριστώ uit?
- ευ klinkt hier als ef, omdat er een χ op volgt. Voor een klinker of een stemhebbende medeklinker klinkt het als ev, zoals in Ευρώπη (Evrópi).
- χ is de keelklank uit lachen of de Nederlandse g, geen k. Je ziet het vaak geschreven als "efharisto".
- De klemtoon ligt aan het eind: ef-cha-ri-STO. Als je de eerste lettergreep benadrukt, begrijpt men je nog wel, maar het klinkt buitenlands.
Het kleine accentteken (ώ) geeft altijd de beklemtoonde lettergreep aan. Zie het klemtoonteken en lettergrepen en de gids over het Griekse alfabet als de letters nog nieuw zijn.
Graag gedaan in het Grieks: zo reageer je op een bedankje
| Grieks | Uitspraak | Betekenis |
|---|---|---|
| Παρακαλώ. | parakaló. | Graag gedaan. (het standaardantwoord) |
| Τίποτα. | típota. | Geen dank. Niets te danken. |
| Να 'σαι καλά. / Να 'στε καλά. | na 'se kalá. / na 'ste kalá. | Graag gedaan (je / u) |
| Κανένα πρόβλημα. | kanéna próvlima. | Geen probleem. |
| Με χαρά. | me chará. | Met plezier. |
| Εγώ ευχαριστώ. | egó efcharistó. | Ik moet jou bedanken. |
In een winkel antwoordt de caissière op je ευχαριστώ vaak met παρακαλώ of met να 'στε καλά, καλή συνέχεια ("het ga u goed, nog een fijne dag"). Tussen vrienden is τίποτα! of να 'σαι καλά! natuurlijker dan παρακαλώ.
Alsjeblieft in het Grieks: παρακαλώ en σε παρακαλώ
Hetzelfde woord, παρακαλώ (parakaló, "ik verzoek, ik vraag"), betekent ook alsjeblieft. Zet het aan het eind of het begin van een verzoek: Ένα νερό, παρακαλώ. (Een water, alstublieft.) Παρακαλώ, πού είναι η τουαλέτα; (Pardon, waar is het toilet?) Het heeft nog meer betekenissen: "alsjeblieft" als je iets aangeeft, "gaat u voor" als je iemand laat passeren, en met een stijgende toon "kan ik u helpen?" in een winkel of "hallo?" aan de telefoon. De gids over begroetingen behandelt dit dagelijkse gebruik.
- Σε παρακαλώ / σας παρακαλώ (se parakaló / sas parakaló) = alsjeblieft / alstublieft, met meer nadruk, "ik vraag het je": σε παρακαλώ, έλα νωρίς (kom alsjeblieft vroeg).
- Αν έχεις την καλοσύνη / αν έχετε την καλοσύνη (an échis tin kalosíni / an échete tin kalosíni) = als je zo vriendelijk wilt zijn / als u zo vriendelijk wilt zijn. Beleefd en wat formeel.
- Αν μπορείτε (an boríte) = als u kunt; αν είναι δυνατόν (an íne dinatón) = indien mogelijk.
Sorry en pardon in het Grieks
| Grieks | Uitspraak | Wanneer gebruik je het |
|---|---|---|
| Συγγνώμη. | signómi. | Sorry. Ook "pardon" om iemands aandacht te trekken of om erlangs te kunnen. |
| Με συγχωρείς. / Με συγχωρείτε. | me sinchorís. / me sinchoríte. | Neem me niet kwalijk, vergeef me (je / u) |
| Λυπάμαι. | lipáme. | Het spijt me (spijt of medeleven, niet als je tegen iemand aanbotst) |
| Λυπάμαι πολύ. | lipáme polí. | Het spijt me heel erg. |
| Συγγνώμη για την καθυστέρηση. | signómi yia tin kathistérisi. | Sorry dat ik laat ben. |
| Δεν πειράζει. | den pirázi. | Geeft niet. Geen probleem. (antwoord op sorry) |
De γγ in συγγνώμη spreek je uit als ng, maar in gewone spraak klinkt het bijna als signómi. Gebruik λυπάμαι als iets je spijt: λυπάμαι, δεν έχουμε άλλο (het spijt me, we hebben niets meer), of λυπάμαι πολύ als iemand je slecht nieuws vertelt. Voor een klein ongelukje, zoals op iemands voet stappen, zeg je συγγνώμη.
Nee dank je en ja graag
- Όχι, ευχαριστώ. (óchi, efcharistó.) = Nee, dank je.
- Ναι, παρακαλώ. (ne, parakaló.) = Ja, graag. Onthoud dat ναι ja betekent, ook al klinkt het als "nee".
- Φτάνει, ευχαριστώ. (ftáni, efcharistó.) = Zo is het genoeg, dank je (als iemand je bord steeds weer opschept).
- Είμαι εντάξει, ευχαριστώ. (íme endáxi, efcharistó.) = Het gaat goed, dank je.
- Μόνο κοιτάζω, ευχαριστώ. (móno kitázo, efcharistó.) = Ik kijk alleen even, dank je (in een winkel).
Griekse gastheren dringen vaak aan. Eén keer nee zeggen is gewone beleefdheid, dus reken op een tweede aanbod: Σίγουρα; Πάρε λίγο ακόμα! (Zeker weten? Neem nog een beetje!).
Beleefde verzoeken in een café of winkel
De nuttigste beleefde vorm is θα ήθελα (tha íthela), "ik zou graag willen". Hij is gemaakt van θα en de verleden tijd van θέλω, en klinkt zachter dan θέλω (ik wil).
| Grieks | Uitspraak | Betekenis |
|---|---|---|
| Θα ήθελα έναν καφέ, παρακαλώ. | tha íthela énan kafé, parakaló. | Ik zou graag een koffie willen, alstublieft. |
| Μπορώ να έχω ένα νερό; | boró na écho éna neró? | Mag ik een water? |
| Μου φέρνετε τον κατάλογο; | mu férnete ton katálogo? | Kunt u mij de menukaart brengen? |
| Τον λογαριασμό, παρακαλώ. | ton logariasmó, parakaló. | De rekening, alstublieft. |
| Μπορώ να πληρώσω με κάρτα; | boró na pliróso me kárta? | Kan ik met de kaart betalen? |
| Θα μπορούσατε να με βοηθήσετε; | tha borúsate na me voithísete? | Zou u mij kunnen helpen? |
| Πόσο κάνει αυτό; | póso káni aftó? | Hoeveel kost dit? |
Een typisch gesprekje in een café: de ober zegt Παρακαλώ; (Wat mag het zijn?). Jij antwoordt Θα ήθελα έναν φρέντο εσπρέσο, παρακαλώ. Als hij komt: Ευχαριστώ πολύ! De ober: Να 'στε καλά. Let op: een vraag in het Grieks eindigt met ;, wat eruitziet als onze puntkomma. Voor meer zinnen zoals deze, zie de Griekse zinnen voor op reis en de woordenschat eten en drinken.
Je of u: het patroon σου / σας
Net als bij begroetingen heeft elke beleefdheidsformule een informele versie voor iemand die je kent, en een beleefde versie voor onbekenden, ouderen en groepen. De beleefde vorm gebruikt het meervoud.
| Informeel (εσύ) | Beleefd of meervoud (εσείς) | Betekenis |
|---|---|---|
| σ' ευχαριστώ | σας ευχαριστώ | dank je / dank u |
| σε παρακαλώ | σας παρακαλώ | alsjeblieft / alstublieft, ik smeek je |
| με συγχωρείς | με συγχωρείτε | pardon, neem me niet kwalijk |
| να 'σαι καλά | να 'στε καλά | het ga je goed, dank je |
| αν έχεις την καλοσύνη | αν έχετε την καλοσύνη | als je / u zo vriendelijk wilt zijn |
De kleine woordjes σε en σας zijn voornaamwoorden als lijdend voorwerp ("jou", "u/jullie") en staan voor het werkwoord. Ze worden uitgelegd in mij, jou, hem: με, σε, τον. Voor een vollediger beeld van Griekse beleefdheid, ook van wanneer Grieken "alsjeblieft" weglaten zonder onbeleefd te zijn, lees je beleefdheid in de praktijk.
Veelgestelde vragen
Hoe zeg je dank je wel in het Grieks?
Ευχαριστώ (efcharistó). Heel erg bedankt is ευχαριστώ πολύ, en tegen een vriend kun je ook να 'σαι καλά zeggen.
Hoe zeg je graag gedaan in het Grieks?
Παρακαλώ (parakaló). Lossere antwoorden zijn τίποτα (niets te danken) en να 'σαι καλά.
Betekent παρακαλώ alsjeblieft of graag gedaan?
Allebei, en meer. Het betekent alsjeblieft bij een verzoek, graag gedaan na een bedankje, alsjeblieft als je iets aangeeft, en "kan ik u helpen?" in een winkel.
Wat is het verschil tussen συγγνώμη en λυπάμαι?
Συγγνώμη is een verontschuldiging of een "pardon". Λυπάμαι betekent "het spijt me" in de zin van spijt of medeleven, bijvoorbeeld als iemand slecht nieuws heeft.
Leer deze woorden met audio samen met de Griekse begroetingen en de 100 eerste Griekse woorden. Beleefdheidsformules komen aan bod in de eerste eenheden van onze gratis cursus Grieks A1.