Θα πάω, να φύγω, ας αρχίσουμε: τα βασικά μόρια
Δες πώς τα «θα, να, ας, μη(ν)» αλλάζουν τη λειτουργία του ρήματος: μέλλον, επιθυμία, προτροπή ή άρνηση.
Θα: μέλλον και πιθανότητα
Το «θα» μαζί με ρήμα μπορεί να αναφέρεται στο μέλλον: Θα έρθω αύριο. Θα δουλεύουμε όλο το πρωί. Μπορεί επίσης να εκφράζει εκτίμηση ή πιθανότητα: Χτυπάει το κουδούνι· θα είναι ο Νίκος. Το ρήμα μετά το «θα» κλίνεται κανονικά: θα πάω, θα πας, θα πάει.
- Θα έρθω αύριο.Θα έρθω αύριο.
- Θα δουλεύουμε όλο το πρωί.Θα δουλεύουμε όλο το πρωί.
- Θα είναι ο Νίκος.Θα είναι ο Νίκος.
Να: μετά από θέλω, μπορώ, πρέπει
Μετά από πολλά ρήματα και εκφράσεις χρησιμοποιούμε «να + κλιτό ρήμα»: Θέλω να φάω. Μπορείς να έρθεις; Πρέπει να φύγω. Το δεύτερο ρήμα αλλάζει ανάλογα με το πρόσωπο: Θέλω να φύγω εγώ. Θέλω να φύγεις εσύ. Τα νέα ελληνικά δεν χρησιμοποιούν παραγωγικό απαρέμφατο σε αυτές τις δομές, όπως κάνουν πολλές άλλες γλώσσες.
- Θέλω να φάω.Θέλω να φάω.
- Μπορείς να έρθεις;Μπορείς να έρθεις;
- Πρέπει να φύγω.Πρέπει να φύγω.
Ας και μη(ν): προτροπή και άρνηση
Με το «ας» προτείνουμε ή παραχωρούμε κάτι: Ας πάμε! Ας αρχίσουμε. Ας είναι. Με το «μη(ν)» αρνούμαστε μια εντολή ή μια πρόταση με «να»: Μην αργήσεις! Να μην το ξεχάσεις. Το «μη» μπορεί να σταθεί και μόνο του ως προειδοποίηση: Μη!
- Ας πάμε!Ας πάμε!
- Ας αρχίσουμε.Ας αρχίσουμε.
- Μην αργείς!Μην αργείς!
- Μη μιλάς δυνατά!Μη μιλάς δυνατά!
Η σειρά με τις αντωνυμίες
Όταν υπάρχει αδύνατος τύπος αντωνυμίας, η βασική σειρά είναι: μόριο + αντωνυμία + ρήμα. Θα σου πω. Να με περιμένεις! Ας το δοκιμάσουμε. Μην το ξεχάσεις! Αν συνδυάζονται «να» και «μην», λέμε: να μην το ξεχάσεις.
- Θα σου πω.Θα σου πω.
- Να με περιμένεις!Να με περιμένεις!
- Ας το δοκιμάσουμε.Ας το δοκιμάσουμε.
- Μην το ξεχάσεις!Μην το ξεχάσεις!
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί τα νέα ελληνικά δεν έχουν απαρέμφατο;
Το έχασε και τη δουλειά την κάνει το «να»: εκεί που άλλες γλώσσες βάζουν απαρέμφατο, τα ελληνικά βάζουν «να» και ρήμα σε πρόσωπο. «Θέλω να φάω», «Μπορείς να έρθεις;», «Πρέπει να φύγω».
Τι κάνει το «θα» στα ελληνικά;
Δηλώνει τον μέλλοντα αλλά και την πιθανότητα: «Θα έρθω αύριο», «Θα είναι ο Νίκος». Στο επίπεδο Α1, το «θα» με ενεστώτα δίνει έναν απολύτως χρήσιμο μέλλοντα.
Με ποια σειρά μπαίνουν το «θα», η αντωνυμία και το ρήμα;
Πρώτα το μόριο, μετά η αδύνατη αντωνυμία, μετά το ρήμα: «Θα σου πω», «Να με περιμένεις!», «Μην το ξεχάσεις!».