Έκθλιψη και αποκοπή: σ’ αγαπώ, θα ’ρθω

Η έκθλιψη: σε + αγαπώ → σ’ αγαπώ

Έκθλιψη λέγεται η αποβολή του τελικού φωνήεντος μιας λέξης μπροστά από το αρχικό φωνήεν της επόμενης. Στη θέση του γράφουμε απόστροφο: σε αγαπώ → σ’ αγαπώ, από όλα → απ’ όλα, το άλλο → τ’ άλλο. Δεν γίνεται υποχρεωτικά σε κάθε συνάντηση φωνηέντων και οι πλήρεις τύποι παραμένουν σωστοί. Οι συντομευμένοι τύποι είναι συχνότεροι στον οικείο λόγο, στη λογοτεχνία και στους διαλόγους. Το απ’ το πρωί είναι καθιερωμένη προφορική σύντμηση, παρότι η δεύτερη λέξη αρχίζει από σύμφωνο.

• Σ’ αγαπώ και δεν το κρύβω από κανέναν.σε αγαπώ → σ’ αγαπώ
• Δουλεύω απ’ το πρωί χωρίς διάλειμμα.από το πρωί → απ’ το πρωί
• Δεν μ’ αρέσει αυτό το χρώμα· δώσε μου τ’ άλλο.μου αρέσει → μ’ αρέσει, το άλλο → τ’ άλλο

θα ’ρθω, φέρ’ το: αφαίρεση και αποκοπή

Αφαίρεση λέγεται η αποβολή φθόγγου από την αρχή της δεύτερης λέξης: θα έρθω → θα ’ρθω, μου είπε → μου ’πε, μου έδωσε → μου ’δωσε. Αποκοπή λέγεται η αποβολή από το τέλος μιας λέξης, όπως σε ορισμένες προστακτικές πριν από αδύνατη αντωνυμία: φέρε το → φέρ’ το, κόψε το → κόψ’ το. Οι πλήρεις μορφές είναι πάντοτε ασφαλείς στον ουδέτερο γραπτό λόγο· οι σύντομες αποδίδουν συχνά φυσική προφορική ομιλία.

• Θα ’ρθω κι εγώ στο πάρτι το βράδυ.θα έρθω → θα ’ρθω (αφαίρεση)
• Μου ’πε ότι θα αργήσει λίγο.μου είπε → μου ’πε (αφαίρεση)
• Φέρ’ το εδώ, σε παρακαλώ!φέρε το → φέρ’ το (αποκοπή)

[τομπατέρα]: η συμπροφορά

Στη συνεχή ομιλία, το τελικό ν πριν από κ, π ή τ μπορεί να επηρεάσει την προφορά του επόμενου συμφώνου: τον καφέ ακούγεται περίπου [τον-γκαφέ], τον πατέρα [τομ-μπατέρα] και την Τρίτη [την-ντρίτη]. Η ακριβής προφορά ποικίλλει ανάλογα με τον ομιλητή και τον ρυθμό. Η ορθογραφία δεν αλλάζει: γράφουμε πάντοτε τον καφέ, τον πατέρα, την Τρίτη.

• Ήπια τον καφέ μου όρθιος, βιαστικά.προφορά: [τον-γκαφέ]
• Είδα τον πατέρα σου στην αγορά.προφορά: [τομ-μπατέρα]
• Θα σε δω την Τρίτη το απόγευμα.προφορά: [την-ντρίτη]

Σειρά σου

Διάλεξε τον σωστό τύπο.