Lične zamenice
Naglašeni i nenaglašeni oblici (εμένα / με, μου), položaj kratkih zamenica ispred glagola (μου το έδωσε) i posle imperativa (δώσε μού το).
Naglašeni i nenaglašeni oblici
Lične zamenice imaju naglašene oblike poput „εμένα” i „εσένα” i nenaglašene poput „με”, „σε”, „μου” i „σου”. Naglašeni oblik koristi se posle predloga („για εσένα”, „με εμένα”) ili za isticanje i suprotstavljanje. Naglašeni objekat često se ponavlja nenaglašenim oblikom: „Εμένα δεν με ρώτησε κανείς”. Nenaglašeni oblik stoji uz glagol i uobičajen je bez posebnog naglaska.
- Εμένα δεν με ρώτησε κανείς.Mene niko nije pitao.
- Αυτό το δώρο είναι για εσένα.Ovaj poklon je za tebe.
| πρόσωπο | δυνατός (αιτιατική) | αδύνατος (αιτιατική) | αδύνατος (γενική) |
|---|---|---|---|
| εγώ | εμένα | με | μου |
| εσύ | εσένα | σε | σου |
| αυτός | αυτόν | τον | του |
| αυτή | αυτήν | την | της |
| αυτό | αυτό | το | του |
| εμείς | εμάς | μας | μας |
| εσείς | εσάς | σας | σας |
| αυτοί/ές/ά | αυτούς/ές/ά | τους/τις/τα | τους |
Ispred glagola
U indikativu i konjunktivu nenaglašeni oblici stoje ispred promenljivog glagola: „με είδε”, „θα με δει”, „να με δει”, „δεν με είδε”. Sa dve zamenice posredni genitiv stoji ispred direktnog akuzativa: „Μου το έδωσε”, „Θα σου τη στείλω”. „θα”, „να”, „ας” i negacija stoje ispred cele grupe zamenica.
- Μου το έδωσε χθες.Dao mi je to juče.
- Σου το είπα ήδη.Već sam ti to rekao.
Posle imperativa
Posle potvrdnog imperativa i glagolskog priloga na „-οντας/-ώντας” nenaglašeni oblici stoje iza glagola: „Δώσε μου το βιβλίο”, „Βλέποντάς τον, χαμογέλασα”. Sa dve zamenice mogući su „δώσε μού το” i „δώσ’ το μου”. Odrična zapovest ne koristi imperativ; zamenice tada stoje ispred glagola: „Μην το δώσεις”, a ne „μην δώσ’ το”.
- Πάρε με τηλέφωνο απόψε.Pozovi me večeras.
- Δώσ’ το μου, σε παρακαλώ.Daj mi to, molim te.
Naglasak i identitet: „ο ίδιος”, „μόνος μου”
„ο ίδιος” naglašava da je reč upravo o toj osobi ili stvari: „Ήρθε ο ίδιος ο διευθυντής”. „το ίδιο” može značiti „isto”: „Σκέφτηκα το ίδιο”. „μόνος” s prisvojnom zamenicom znači „bez društva” ili „bez pomoći”: „Πήγα μόνος μου”, „Το έφτιαξα μόνη μου”. „ίδιος” i „μόνος” slažu se po rodu, broju i padežu.
- Ήρθε ο ίδιος ο διευθυντής.Direktor je došao lično.
- Σκέφτηκα ακριβώς το ίδιο.Pomislio sam potpuno isto.
- Το έφτιαξα μόνη μου.Sama sam to popravila.
Česta pitanja
Gde u grčkoj rečenici stoje nenaglašene zamenice?
Odmah ispred promenljivog glagola: „Μου το έδωσε χθες” (Dao mi je to juče). Kada su dve zamenice, genitiv stoji ispred akuzativa. Posle imperativa stoje iza glagola: „Δώσε μου το βιβλίο”, „Πάρε με τηλέφωνο απόψε”.
Kada se koristi „εμένα” umesto „με”?
Za naglašavanje ili suprotstavljanje, kao i uvek posle predloga: „Εμένα δεν με ρώτησε κανείς” (Mene niko nije pitao), „Αυτό το δώρο είναι για εσένα” (Ovaj poklon je za tebe). U svakodnevnom govoru nenaglašeni oblik je češći.
Šta znače „ο ίδιος” i „μόνος μου”?
„ο ίδιος” naglašava identitet: „Ήρθε ο ίδιος ο διευθυντής” (Došao je lično direktor); „το ίδιο” znači „isto”. „μόνος” s prisvojnom zamenicom ističe da niko nije pomogao: „Το έφτιαξα μόνη μου” (Sama sam to napravila). Oba oblika slažu se u rodu i broju.