Zaimki osobowe
Formy mocne i słabe (εμένα / με, μου), położenie krótkich zaimków przed czasownikiem (μου το έδωσε) i po trybie rozkazującym (δώσε μού το).
Formy akcentowane i nieakcentowane
Zaimki osobowe mają formy akcentowane, takie jak «εμένα» i «εσένα», oraz nieakcentowane, takie jak «με», «σε», «μου» i «σου». Formy akcentowane występują po przyimku («για εσένα», «με εμένα») lub wyrażają kontrast i nacisk. Podkreślone dopełnienie często powtarza się zaimkiem nieakcentowanym: «Εμένα δεν με ρώτησε κανείς». Forma nieakcentowana ściśle wiąże się z czasownikiem i zwykle występuje bez nacisku.
- Εμένα δεν με ρώτησε κανείς.Mnie nikt nie zapytał.
- Αυτό το δώρο είναι για εσένα.Ten prezent jest dla ciebie.
| πρόσωπο | δυνατός (αιτιατική) | αδύνατος (αιτιατική) | αδύνατος (γενική) |
|---|---|---|---|
| εγώ | εμένα | με | μου |
| εσύ | εσένα | σε | σου |
| αυτός | αυτόν | τον | του |
| αυτή | αυτήν | την | της |
| αυτό | αυτό | το | του |
| εμείς | εμάς | μας | μας |
| εσείς | εσάς | σας | σας |
| αυτοί/ές/ά | αυτούς/ές/ά | τους/τις/τα | τους |
Przed czasownikiem
W trybie oznajmującym i łączącym formy nieakcentowane stoją przed odmienionym czasownikiem: «με είδε», «θα με δει», «να με δει», «δεν με είδε». Przy dwóch zaimkach forma pośrednia w dopełniaczu poprzedza formę bezpośrednią w bierniku: «Μου το έδωσε», «Θα σου τη στείλω». «θα», «να», «ας» i przeczenie stoją przed całą grupą zaimków.
- Μου το έδωσε χθες.Dał mi to wczoraj.
- Σου το είπα ήδη.Już ci to powiedziałem.
Po trybie rozkazującym
Po twierdzącym trybie rozkazującym i imiesłowie na «-οντας/-ώντας» formy nieakcentowane stoją za czasownikiem: «Δώσε μου το βιβλίο», «Βλέποντάς τον, χαμογέλασα». Przy dwóch zaimkach możliwe są «δώσε μού το» i «δώσ’ το μου». Zakaz nie używa trybu rozkazującego; zaimki wracają przed czasownik: «Μην το δώσεις», nie «μην δώσ’ το».
- Πάρε με τηλέφωνο απόψε.Zadzwoń do mnie dziś wieczorem.
- Δώσ’ το μου, σε παρακαλώ.Daj mi to, proszę.
Podkreślenie i tożsamość: «ο ίδιος», «μόνος μου»
«ο ίδιος» podkreśla, że chodzi właśnie o tę osobę lub rzecz: «Ήρθε ο ίδιος ο διευθυντής». «το ίδιο» może znaczyć „to samo”: «Σκέφτηκα το ίδιο». «μόνος» z zaimkiem dzierżawczym oznacza „bez towarzystwa” lub „bez pomocy”: «Πήγα μόνος μου», «Το έφτιαξα μόνη μου». «ίδιος» i «μόνος» uzgadniają się w rodzaju, liczbie i przypadku.
- Ήρθε ο ίδιος ο διευθυντής.Dyrektor przyszedł osobiście.
- Σκέφτηκα ακριβώς το ίδιο.Pomyślałem dokładnie to samo.
- Το έφτιαξα μόνη μου.Naprawiłam to sama.
Najczęstsze pytania
Gdzie w zdaniu greckim stoją nieakcentowane zaimki?
Bezpośrednio przed odmienionym czasownikiem: «Μου το έδωσε χθες» (Dał mi to wczoraj). Przy dwóch zaimkach dopełniacz poprzedza biernik. Po trybie rozkazującym stoją za czasownikiem: «Δώσε μου το βιβλίο», «Πάρε με τηλέφωνο απόψε».
Kiedy używa się «εμένα» zamiast «με»?
Dla podkreślenia lub kontrastu, a także zawsze po przyimku: «Εμένα δεν με ρώτησε κανείς» (Mnie nikt nie zapytał), «Αυτό το δώρο είναι για εσένα» (Ten prezent jest dla ciebie). W codziennej mowie forma nieakcentowana jest częstsza.
Co znaczą «ο ίδιος» i «μόνος μου»?
«ο ίδιος» podkreśla tożsamość: «Ήρθε ο ίδιος ο διευθυντής» (Przyszedł sam dyrektor); «το ίδιο» znaczy „to samo”. «μόνος» z zaimkiem dzierżawczym podkreśla, że nikt nie pomógł: «Το έφτιαξα μόνη μου» (Zrobiłam to sama). Obie formy uzgadniają się w rodzaju i liczbie.