Pushtimet e Aleksandrit të Madh (harta)

Maqedonia ishte një mbretëri në veri të Greqisë. Atje lindi Aleksandri, në vitin 356 p.e.s. Babai i tij, mbreti Filipi II, e kishte bërë Maqedoninë të fortë dhe kishte ndërtuar një ushtri të fuqishme. Kur Aleksandri ishte rreth trembëdhjetë vjeç, Filipi ftoi filozofin e famshëm Aristotel që të bëhej mësuesi i tij. Shkrimtari Plutarku tregon se ata studionin bashkë në Mieza, në një vend të qetë kushtuar nimfave. Që fëmijë, Aleksandri zbuti edhe një kalë të vështirë të quajtur Bukefal, që më vonë e çoi në shumë beteja.

Në vitin 336 p.e.s. Filipi u vra. Aleksandri u bë mbret, βασιλιάς i Maqedonisë, vetëm njëzet vjeç. Dy vjet më vonë, në vitin 334 p.e.s., kaloi nga Evropa në Azi me στρατός, domethënë ushtrinë e tij. Qëllimi i tij ishte Perandoria e madhe Persiane, që e sundonte mbreti Dari III. Kështu nisi κατάκτηση e tij e madhe, pushtimi.

Merr një χάρτης, një hartë, të Mesdheut dhe të Lindjes së Mesme, dhe ndiq ushtrinë e Aleksandrit hap pas hapi. Sot rruga e tij kalon nëpër shumë vende të ndryshme.

• 334 p.e.s., lumi Granik (sot në veriperëndim të Turqisë): νίκη e tij e parë e madhe, fitorja, mbi persët.
• 333 p.e.s., Isos (jug i Turqisë): mund Darin III, i cili ikën nga beteja, fillimisht me karrocën e tij dhe pastaj me kalë.
• 332 p.e.s., Tiri (Liban): qyteti mbi një ishull reziston për muaj të tërë, por në fund bie.
• 331 p.e.s., Egjipti: Aleksandri themelon Aleksandrinë buzë detit.
• 331 p.e.s., Gaugamela (veri i Irakut): mund përsëri Darin, dhe Perandoria Persiane kalon në duart e tij.
• 326 p.e.s., lumi Hidasp (sot në Pakistan): mund mbretin Por, që e pret në bregun tjetër me elefantët e tij të luftës, ελέφαντες.

Pastaj, te lumi Beas në Indi, ushtarët e tij të lodhur nuk pranuan të shkonin më tej. Kishin tetë vjet që marshonin, larg shtëpisë. Prandaj Aleksandri u detyrua të kthehej.

Aleksandri nuk luftonte vetëm. Ai themelonte edhe qytete të reja dhe shumë prej tyre i quajti me emrin e vet. Më i famshmi është Aleksandria e Egjiptit, Αλεξάνδρεια, e themeluar në vitin 331 p.e.s. në bregdet. Plutarku tregon një histori qesharake për të. Ndërtuesit nuk kishin shkumës për të shënuar planin e qytetit në tokë, prandaj përdorën miell elbi. Pastaj erdhën tufa të mëdha zogjsh dhe e hëngrën të gjithë! Aleksandri u shqetësua, por fallxhorët i thanë se një ditë qyteti do të ushqente njerëz nga çdo vend.

Në një farë mënyre, kishin të drejtë. Aleksandria u bë një nga qytetet më të mëdha të botës antike. Edhe sot është një qytet i madh në Egjipt, dhe në greqisht ka ende të njëjtin emër.

Qytete të tjera ishin shumë më në lindje, si Aleksandria Eshate, domethënë “Aleksandria më e largët”, në Azinë Qendrore. Aleksandri themeloi madje një qytet në kujtim të kalit të tij Bukefal, që ngordhi pas betejës së Hidaspit. Plutarku thotë se një qytet tjetër e quajti me emrin e qenit të tij, Peritas.

Në vitin 323 p.e.s. Aleksandri u sëmur në Babiloni, në Irakun e sotëm. Pati temperaturë të lartë për rreth dhjetë ditë dhe pastaj vdiq. Ishte vetëm 32 vjeç, dhe askush nuk e di me siguri nga çfarë vdiq. Perandoria e tij, αυτοκρατορία, shtrihej nga Greqia deri në Indi, por nuk kishte trashëgimtar të aftë për ta sunduar.

Prandaj gjeneralët e tij luftuan me njëri-tjetrin për shumë vite, dhe në fund e ndanë perandorinë në disa mbretëri. Ptolemeu mori Egjiptin, dhe familja e tij mbretëroi atje deri në vitin 30 p.e.s. Seleuku krijoi një mbretëri të madhe në Azi.

Në Maqedoni, një burrë i fuqishëm i quajtur Kasandër u martua me Thesalonikën. Ajo ishte vajza e Filipit II, pra motra nga babai e Aleksandrit. Rreth vitit 315 p.e.s., Kasandri themeloi një qytet të ri buzë detit dhe i vuri emrin e gruas së tij. Ky qytet është Selaniku, sot qyteti i dytë më i madh i Greqisë.