De veroveringen van Alexander de Grote (kaart)

Macedonië was een koninkrijk in het noorden van Griekenland. Daar werd Alexander in 356 v.Chr. geboren. Zijn vader, koning Filippus II, had Macedonië sterk gemaakt en een machtig leger opgebouwd. Toen Alexander ongeveer dertien was, haalde Filippus de beroemde filosoof Aristoteles als zijn leraar. De schrijver Plutarchus vertelt dat ze samen studeerden in Mieza, op een rustige plek die aan de nimfen gewijd was. Als jongen temde Alexander ook een moeilijk paard, Boukephalas, dat hem later in veel veldslagen droeg.

In 336 v.Chr. werd Filippus vermoord. Alexander werd koning, de βασιλιάς van Macedonië, op pas twintigjarige leeftijd. Twee jaar later, in 334 v.Chr., stak hij met zijn στρατός, zijn leger, over van Europa naar Azië. Zijn doel was het enorme Perzische Rijk, dat werd geregeerd door koning Darius III. Dat was het begin van zijn grote κατάκτηση, zijn verovering.

Pak een χάρτης, een kaart, van de Middellandse Zee en het Midden-Oosten, en volg het leger van Alexander stap voor stap. Vandaag loopt zijn route door veel verschillende landen.

• 334 v.Chr., de rivier de Granikos (nu het noordwesten van Turkije): zijn eerste grote νίκη, een overwinning, op de Perzen.
• 333 v.Chr., Issos (Zuid-Turkije): hij verslaat Darius III, die van het slagveld vlucht, eerst in zijn strijdwagen en daarna te paard.
• 332 v.Chr., Tyrus (Libanon): de stad op een eiland houdt maandenlang stand, maar valt uiteindelijk.
• 331 v.Chr., Egypte: Alexander sticht Alexandrië aan zee.
• 331 v.Chr., Gaugamela (Noord-Irak): hij verslaat Darius opnieuw, en het Perzische Rijk valt in zijn handen.
• 326 v.Chr., de rivier de Hydaspes (nu Pakistan): hij verslaat koning Poros, die hem aan de overkant opwacht met zijn oorlogsolifanten, de ελέφαντες.

Daarna, bij de rivier de Beas in India, weigerden zijn vermoeide soldaten verder te gaan. Ze waren al acht jaar onderweg, ver van huis. Dus moest Alexander terugkeren.

Alexander vocht niet alleen. Hij stichtte ook nieuwe steden, en veel ervan gaf hij zijn eigen naam. De bekendste is Alexandrië in Egypte, de Αλεξάνδρεια, gesticht in 331 v.Chr. aan de kust. Plutarchus vertelt er een grappig verhaal over. De bouwers hadden geen krijt om het plan van de stad op de grond te tekenen, dus gebruikten ze gerstemeel. Toen kwamen er enorme zwermen vogels die alles opaten! Alexander maakte zich zorgen, maar zijn zieners zeiden dat de stad ooit mensen uit alle landen zou voeden.

In zekere zin hadden ze gelijk. Alexandrië werd een van de grootste steden van de oude wereld. Het is nog steeds een grote stad in Egypte, en in het Grieks heeft het nog altijd dezelfde naam.

Andere steden lagen veel verder naar het oosten, zoals Alexandria Eschate, dat wil zeggen „het verste Alexandrië”, in Centraal-Azië. Alexander stichtte zelfs een stad ter nagedachtenis aan zijn paard Boukephalas, dat na de slag bij de Hydaspes stierf. Plutarchus zegt dat hij een andere stad naar zijn hond Peritas noemde.

In 323 v.Chr. werd Alexander ziek in Babylon, in het huidige Irak. Hij had ongeveer tien dagen hoge koorts en stierf daarna. Hij was pas 32 jaar oud, en niemand weet zeker waaraan hij overleed. Zijn rijk, zijn αυτοκρατορία, liep van Griekenland tot India, maar er was geen erfgenaam die het kon regeren.

Daarom vochten zijn generaals jarenlang tegen elkaar, en uiteindelijk verdeelden ze het rijk in verschillende koninkrijken. Ptolemaeus kreeg Egypte, en zijn familie regeerde daar tot 30 v.Chr. Seleukos bouwde een groot koninkrijk in Azië op.

In Macedonië trouwde een machtige man, Kassander, met Thessalonike. Zij was een dochter van Filippus II, dus de halfzus van Alexander. Rond 315 v.Chr. stichtte Kassander een nieuwe stad aan zee en noemde die naar zijn vrouw. Die stad is Thessaloniki, nu de op één na grootste stad van Griekenland.