Dagen van de week in het Grieks: maanden en datum

De dagen van de week in het Grieks zijn Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο en Κυριακή, van maandag tot zondag. Vier ervan zijn gewoon getallen, waardoor je ze makkelijk onthoudt zodra je de logica ziet. In de transcriptie geeft het accent de beklemtoonde lettergreep aan, d klinkt als de Engelse th in "this", th als de Engelse th in "think" en ch als in lachen.

Waarom is maandag "de tweede dag"?

De Griekse week volgt de oude christelijke en joodse telling, waarin de week op zondag begint. Κυριακή komt van κύριος, "heer": het is de dag van de Heer, de eerste dag van de week. Maandag is dus de tweede dag (δεύτερος = tweede), dinsdag de derde (τρίτος), woensdag de vierde (τέταρτος) en donderdag de vijfde (πέμπτος). Παρασκευή betekent "voorbereiding", de dag waarop men zich voorbereidde op de sabbat. Σάββατο komt van het Hebreeuwse woord sabbat, via het Oudgrieks.

Anders dan in het Nederlands, waar maandag de dag van de maan is en donderdag die van Donar, zitten er in de Griekse weekdagen geen planeten of goden. Een handig trucje: als je de rangtelwoorden van 2 tot 5 kent, ken je al vier dagen. Zie de gids over Griekse getallen.

"Op maandag", "elke maandag", "volgende maandag"

Alle dagen zijn vrouwelijk behalve Σάββατο, dat onzijdig is. Voor "op maandag" gebruikt het Grieks het lidwoord in de accusatief, zonder voorzetsel: τη Δευτέρα (ti deftéra), "op maandag". Het vrouwelijke lidwoord is την voor een klinker of voor κ, π, τ en een paar andere medeklinkers, en τη voor de rest.

De meervouden zijn regelmatig: Δευτέρες, Τρίτες, Τετάρτες, Πέμπτες, Παρασκευές, Σάββατα, Κυριακές. Anders dan in het Nederlands schrijf je dagen en maanden in het Grieks met een hoofdletter. De notitie dagen, tijden en vrije tijd oefent deze uitdrukkingen samen met de dagdelen.

Vandaag, morgen, gisteren en de week

Εβδομάδα komt van επτά, "zeven": een groep van zeven dagen. Het weekend, Σαββατοκύριακο, is gewoon zaterdag en zondag aan elkaar geplakt. Naar de dag vragen: Τι μέρα είναι σήμερα; (Welke dag is het vandaag?) Σήμερα είναι Τετάρτη. (Vandaag is het woensdag.) Op maandagochtend wensen Grieken elkaar καλή εβδομάδα, een fijne week, en op vrijdag καλό Σαββατοκύριακο, een fijn weekend.

De maanden in het Grieks

Elke maand heeft twee namen: een officiële, die je ziet op schrift, op kalenders en in het nieuws, en een kortere alledaagse naam, die in de spreektaal heel gewoon is. Alle maanden zijn mannelijk.

De officiële namen komen uit het Latijn, net als de Nederlandse. De alledaagse namen zijn oudere volksvormen: Γενάρης voor januari en Φλεβάρης voor februari klinken behoorlijk anders, de rest is gewoon korter. "In mei" is τον Μάιο of τον Μάη (accusatief, met lidwoord): θα πάμε στην Κρήτη τον Ιούλιο (we gaan in juli naar Kreta). "Deze maand" is αυτόν τον μήνα, "volgende maand" τον επόμενο μήνα. Op de eerste dag van elke maand zeggen Grieken καλό μήνα!, "een fijne maand!".

Hoe zeg je de datum in het Grieks?

In een datum staat de maand in de genitief, "van mei": στις 5 Μαΐου (stis pénde maíu), op 5 mei. Het lidwoord is τις, vrouwelijk meervoud, omdat het woord ημέρες (dagen) erbij gedacht wordt. Hier zijn de genitieven van de officiële namen:

In de spreektaal hoor je ook de volksnamen met του: στις 15 του Αυγούστου, στις 5 του Μάη. Een paar aandachtspunten:

• De eerste van de maand gebruikt het rangtelwoord: την πρώτη Μαΐου. Vanaf de 2e gebruik je gewone getallen: στις δύο Μαΐου.
• Getallen die met het geslacht veranderen nemen de vrouwelijke vorm: στις τρεις Μαρτίου, στις τέσσερις Ιουλίου, στις είκοσι μία Ιουνίου.
• Geschreven data gaan dag, maand, jaar, net als bij ons: 5/5/2026 is 5 mei. Jaartallen zeg je als gewone getallen met το: το 2026 (to dío chiliádes íkosi éxi), "in 2026".
• Naar de datum vragen: Πόσες του μηνός έχουμε σήμερα; (De hoeveelste is het vandaag?) Έχουμε δώδεκα. (Het is de twaalfde.)

Data, breuken en rangtelwoorden komen aan bod in getallen II, en de genitief zelf in de genitief.

De vier seizoenen in het Grieks

Η εποχή (i epochí) betekent "seizoen" en ook "tijdperk". Άνοιξη is verwant aan ανοίγω, "openen": het seizoen waarin alles opengaat. Praat over het weer in elk seizoen met de woordenschat weer en seizoenen.

Dagen en data in de Griekse cultuur

• Τρίτη και δεκατρείς, dinsdag de 13e, is in Griekenland de ongeluksdag, niet vrijdag de 13e. Constantinopel viel op een dinsdag, in 1453.
• Καθαρά Δευτέρα, "Schone Maandag", luidt de vastentijd in met vliegers en picknicks; Μεγάλη Παρασκευή is Goede Vrijdag.
• Δεκαπενταύγουστος, 15 augustus, is de grote zomerfeestdag, wanneer half het land op een eiland zit.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de dagen van de week in het Grieks?

Δευτέρα (maandag), Τρίτη (dinsdag), Τετάρτη (woensdag), Πέμπτη (donderdag), Παρασκευή (vrijdag), Σάββατο (zaterdag) en Κυριακή (zondag).

Waarom betekent Δευτέρα "tweede"?

Omdat de traditionele Griekse week op zondag, Κυριακή, begint. Maandag is de tweede dag, dinsdag de derde, en zo verder tot donderdag, de vijfde.

Zeg ik Ιανουάριος of Γενάρης?

Allebei zijn correct. Ιανουάριος gebruik je op schrift en in formele taal, Γενάρης in alledaagse gesprekken. Leer eerst de officiële namen en leer daarna de korte herkennen.

Hoe schrijf je de datum in het Grieks?

Dag, dan maand in de genitief, dan jaar: Τρίτη, 5 Μαΐου 2026. In cijfers: 5/5/2026.

Dagen, maanden en tijden leer je stap voor stap, met audio, in onze gratis cursus Grieks A1. Je kunt hier beginnen.