Versteende uitdrukkingen uit het Oudgrieks
εν ριπή οφθαλμού, άρον άρον, το μη χείρον βέλτιστον: Oudgrieks dat voortleeft in de moderne taal — herken het eerst en gebruik het dan zelf.
Uitdrukkingen die je vaak hoort
Je kunt deze uitdrukkingen zowel in het nieuws als in gesprekken horen. Binnenin bewaren ze oude grammatica, zoals datiefvormen of oude werkwoordsvormen. Je hoeft die niet zelf te vormen: leer de uitdrukkingen als geheel.
- Η κατάσταση άλλαξε εν ριπή οφθαλμού.De situatie veranderde in een oogwenk.
- Έφυγαν άρον άρον, χωρίς καν να χαιρετήσουν.Ze vertrokken hals over kop, zonder zelfs maar gedag te zeggen.
- Παίζει πιάνο εξ απαλών ονύχων.Ze speelt al vanaf haar vroegste jeugd piano.
- Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται επί ξυρού ακμής.De onderhandelingen balanceren op het scherp van de snede.
| έκφραση | σημασία |
|---|---|
| εν ριπή οφθαλμού | σε μια στιγμή |
| άρον άρον | πολύ βιαστικά |
| εξ απαλών ονύχων | από πολύ μικρή ηλικία |
| επί ξυρού ακμής | σε κρίσιμο σημείο |
| το μη χείρον βέλτιστον | διαλέγουμε το λιγότερο κακό |
| ο μη γένοιτο | μακάρι να μη συμβεί |
| συν τοις άλλοις | επιπλέον |
| εκ των ων ουκ άνευ | απολύτως απαραίτητο |
Zo gebruik je ze op een natuurlijke manier
Gebruik deze uitdrukkingen in hun vaste vorm: verander niet zomaar de woordvolgorde, naamval of het lidwoord. Zet er ook niet te veel vlak na elkaar; de tekst kan dan onbedoeld plechtig of komisch worden. Sommige passen in gewone spreektaal, andere vooral in formele teksten.
- Συν τοις άλλοις, το κόστος αποδείχθηκε απαγορευτικό.Bovendien bleken de kosten onbetaalbaar.
- Δεν ήταν ιδανική λύση, αλλά το μη χείρον βέλτιστον.Het was geen ideale oplossing, maar wel de minst slechte.
- Η πείρα είναι εκ των ων ουκ άνευ για τη θέση αυτή.Ervaring is voor deze functie onmisbaar.
«τοις», «τω», «ω»: oude vormen herkennen
«Τοις» en «τω» zijn oude datiefvormen van het lidwoord: «τοις» in «τοις εκατό» (‘procent’), «τω» in «δόξα τω Θεώ» (‘God zij dank’). «Εν» is een voorzetsel dat met de datief werd gebruikt, zoals in «εν τω μεταξύ» (‘intussen’). Wie deze onderdelen herkent, begrijpt veel vaste uitdrukkingen makkelijker.
- Δόξα τω Θεώ, όλα πήγαν καλά.God zij dank is alles goed gegaan.
- Το ποσοστό ανεργίας έπεσε στο εννέα τοις εκατό.De werkloosheid daalde tot negen procent.
- Εν τω μεταξύ, κανείς δεν είχε καταλάβει τι συνέβαινε.Intussen had niemand begrepen wat er gebeurde.
Nu jij
Kies de juiste vorm.
Veelgestelde vragen
Wat betekent «εν ριπή οφθαλμού»?
Het betekent ‘in een oogwenk’: «Η κατάσταση άλλαξε εν ριπή οφθαλμού» (‘De situatie veranderde in een oogwenk’). De interne grammatica is oud; leer de hele uitdrukking als een vaste woordgroep.
Kan ik zulke oude uitdrukkingen in gewone gesprekken gebruiken?
Ja, als ze bij de situatie passen. Gebruik hun vaste vorm zonder zelf de woordvolgorde of verbuiging te veranderen. Sommige klinken ook in gesprekken heel natuurlijk, zoals «άρον άρον» (‘hals over kop’); andere passen eerder bij een formele of speelse toon, zoals «συν τοις άλλοις» (‘daarnaast’).
Wat betekenen «τοις», «τω» en «εν» in deze uitdrukkingen?
«Τοις» en «τω» zijn oude datiefvormen van het lidwoord: meervoud in «τοις εκατό» (‘procent’) en enkelvoud in «δόξα τω Θεώ» (‘God zij dank’). «Εν» is een oud voorzetsel dat met de datief werd gebruikt en ‘in’ betekende, zoals in «εν τω μεταξύ» (‘intussen’). Deze vormen herkennen helpt je zulke vaste uitdrukkingen te begrijpen.