I verbi irregolari
I verbi il cui aoristo non si deduce dal presente: pochi, ma tra i più frequenti.
Il principio
Un verbo irregolare cambia radice tra presente e aoristo. Non c’è regola: si imparano a coppie.
- Πέρσι πήγα στην Κρήτη.L’anno scorso sono andato a Creta.
- Ήπια τον καφέ μου πολύ γρήγορα.Ho bevuto il caffè molto in fretta.
- Έφαγα ήδη· δεν πεινάω.Ho già mangiato; non ho fame.
| ενεστώτας | αόριστος | — |
|---|---|---|
| βλέπω | είδα | — |
| λέω | είπα | — |
| τρώω | έφαγα | — |
| πίνω | ήπια | — |
| πηγαίνω | πήγα | — |
| έρχομαι | ήρθα | — |
Quattro forme da tenere
In un verbo irregolare il presente non predice nulla. Tenete invece il quartetto: presente, aoristo attivo, aoristo passivo e participio passivo.
- Έδωσα την απάντηση αμέσως.Ho dato subito la risposta.
- Το γράμμα στάλθηκε χθες.La lettera è stata spedita ieri.
- Το δωμάτιο είναι ήδη παρμένο.La stanza è già presa.
| ενεστώτας | αόρ. ενεργ. | αόρ. παθ. | μετοχή παθ. |
|---|---|---|---|
| βλέπω | είδα | ειδώθηκα | ιδωμένος |
| λέω | είπα | ειπώθηκα | ειπωμένος |
| τρώω | έφαγα | φαγώθηκα | φαγωμένος |
| δίνω | έδωσα | δόθηκα | δοσμένος |
| παίρνω | πήρα | πάρθηκα | παρμένος |
| στέλνω | έστειλα | στάλθηκα | σταλμένος |
| βάζω | έβαλα | βάλθηκα | βαλμένος |
| μαθαίνω | έμαθα | μαθεύτηκα | μαθημένος |
Gruppo 1: il nucleo imprevedibile
Questi verbi cambiano radice completamente. Nessuna analogia vi salverà, e sono proprio quelli che userete di più.
- Δεν είπα τίποτα σε κανέναν.Non ho detto niente a nessuno.
- Βρήκα τα κλειδιά κάτω από το τραπέζι.Ho trovato le chiavi sotto il tavolo.
- Έβγαλα τα παπούτσια μου στην πόρτα.Mi sono tolto le scarpe sulla porta.
- Έβαλα το φαγητό στο ψυγείο.Ho messo il cibo in frigo.
| ενεστώτας | αόριστος | μετοχή παθ. |
|---|---|---|
| βλέπω | είδα | ιδωμένος |
| λέω | είπα | ειπωμένος |
| τρώω | έφαγα | φαγωμένος |
| πίνω | ήπια | πιωμένος |
| δίνω | έδωσα | δοσμένος |
| παίρνω | πήρα | παρμένος |
| βρίσκω | βρήκα | — |
| βάζω | έβαλα | βαλμένος |
| βγάζω | έβγαλα | βγαλμένος |
Gruppo 2: verbi in -αίνω
Qui c’è una regolarità nascosta: -αίνω perde la sillaba all’aoristo. Visto lo schema, tutto il gruppo diventa prevedibile.
- Μπήκα στην τάξη πέντε λεπτά αργά.Sono entrato in classe con cinque minuti di ritardo.
- Ανέβηκα με τα πόδια στον τέταρτο όροφο.Sono salito a piedi al quarto piano.
- Δεν κατάλαβα τίποτα από τη διάλεξη.Non ho capito niente della conferenza.
- Τι έπαθες;Che ti è successo?
| ενεστώτας | αόριστος | — |
|---|---|---|
| μπαίνω | μπήκα | — |
| βγαίνω | βγήκα | — |
| ανεβαίνω | ανέβηκα | — |
| κατεβαίνω | κατέβηκα | — |
| μαθαίνω | έμαθα | μαθημένος |
| καταλαβαίνω | κατάλαβα | — |
| παθαίνω | έπαθα | — |
| τυχαίνω | έτυχα | — |
Gruppo 3: movimento e stato
Non hanno passivo, per una ragione logica: nessuno può essere «partito» da qualcun altro. La colonna vuota è il senso del verbo.
- Έφυγαν νωρίς το πρωί.Sono partiti presto la mattina.
- Έμεινα σπίτι όλο το Σαββατοκύριακο.Sono rimasto a casa tutto il fine settimana.
- Έτρεξα για να προλάβω το λεωφορείο.Ho corso per prendere l’autobus.
- Τα φύλλα ήταν πεσμένα στον δρόμο.Le foglie erano cadute per la strada.
| ενεστώτας | αόριστος | — |
|---|---|---|
| πηγαίνω | πήγα | — |
| έρχομαι | ήρθα | — |
| φεύγω | έφυγα | — |
| μένω | έμεινα | — |
| πέφτω | έπεσα | πεσμένος |
| τρέχω | έτρεξα | — |
| ζω | έζησα | — |
Gruppo 4: forma passiva, senso attivo
I deponenti. Finiscono in -ομαι o -άμαι e non sono mai esistiti in -ω. La traduzione è del tutto attiva.
- Έγινε γιατρός στα τριάντα του.È diventato medico a trent’anni.
- Δεν θυμάμαι πού άφησα το τηλέφωνο.Non mi ricordo dove ho lasciato il telefono.
- Φοβήθηκα πολύ με τον θόρυβο.Il rumore mi ha fatto molta paura.
- Χρειάστηκα δύο ώρες για να το τελειώσω.Mi ci sono volute due ore per finirlo.
| ενεστώτας | αόριστος | σημασία |
|---|---|---|
| έρχομαι | ήρθα | κίνηση |
| γίνομαι | έγινα | μεταβολή |
| κάθομαι | κάθισα | στάση |
| θυμάμαι | θυμήθηκα | μνήμη |
| φοβάμαι | φοβήθηκα | φόβος |
| κοιμάμαι | κοιμήθηκα | ύπνος |
| χρειάζομαι | χρειάστηκα | ανάγκη |
| σκέφτομαι | σκέφτηκα | σκέψη |
Come impararli
Non cercate di memorizzare tutto insieme: l’elenco completo conta centinaia di voci, ma una ventina copre quasi tutto ciò che direte. Imparateli in una frase.
- Χθες είδα μια ταινία.Ieri ho visto un film.
- Αύριο θα δω άλλη.Domani ne vedrò un altro.
- Ήρθε χθες και θα έρθει πάλι την Παρασκευή.È venuto ieri e tornerà venerdì.