Ο Νίκος βλέπει τον Γιάννη: ονομαστική και αιτιατική
Ξεχώρισε ποιος κάνει την πράξη και ποιον ή τι επηρεάζει, παρατηρώντας το άρθρο και την κατάληξη του ουσιαστικού.
Τι κάνουν οι πτώσεις
Η ονομαστική χρησιμοποιείται συνήθως για το υποκείμενο: ποιος ή τι κάνει την πράξη. Η αιτιατική χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για το άμεσο αντικείμενο: ποιον ή τι βλέπουμε, θέλουμε ή αγοράζουμε. Στην πρόταση « Ο Νίκος βλέπει τον Γιάννη », τα άρθρα και οι καταλήξεις δείχνουν ποιος βλέπει ποιον. Η σειρά των λέξεων είναι πιο ευέλικτη από ό,τι σε αρκετές γλώσσες, αλλά η αλλαγή της μπορεί να μεταφέρει την έμφαση.
Συμπλήρωσε: Βλέπω ___ φίλο.
Τι κάνουν οι πτώσεις
Η ονομαστική χρησιμοποιείται συνήθως για το υποκείμενο: ποιος ή τι κάνει την πράξη. Η αιτιατική χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για το άμεσο αντικείμενο: ποιον ή τι βλέπουμε, θέλουμε ή αγοράζουμε. Στην πρόταση «Ο Νίκος βλέπει τον Γιάννη», τα άρθρα και οι καταλήξεις δείχνουν ποιος βλέπει ποιον. Η σειρά των λέξεων είναι πιο ευέλικτη από ό,τι σε αρκετές γλώσσες, αλλά η αλλαγή της μπορεί να μεταφέρει την έμφαση.
- Ο σκύλος βλέπει τη γάτα.Ο σκύλος βλέπει τη γάτα.
- Ο Νίκος βλέπει τον Γιάννη.Ο Νίκος βλέπει τον Γιάννη.
- Η Μαρία θέλει έναν καφέ.Η Μαρία θέλει έναν καφέ.
Συχνό μοτίβο: ο φίλος → τον φίλο
Πολλά αρσενικά ουσιαστικά τελειώνουν σε -ς στην ονομαστική και χάνουν αυτό το -ς στην αιτιατική: ο φίλος → τον φίλο, ο μαθητής → τον μαθητή, ο πατέρας → τον πατέρα. Δεν καλύπτει αυτό το μοτίβο κάθε αρσενικό όνομα, ιδιαίτερα ορισμένα άκλιτα ξένα ονόματα. Πολλά συχνά θηλυκά σε -α ή -η κρατούν την ίδια κατάληξη και αλλάζει το άρθρο: η μητέρα → τη μητέρα. Στα ουδέτερα, η ονομαστική και η αιτιατική έχουν πάντοτε τον ίδιο τύπο μέσα στον ίδιο αριθμό: το βιβλίο → το βιβλίο, τα βιβλία → τα βιβλία.
- Βλέπω τον φίλο μου.Βλέπω τον φίλο μου.
- Περιμένω τον πατέρα μου.Περιμένω τον πατέρα μου.
- Ξέρω τη μητέρα σου.Ξέρω τη μητέρα σου.
- Διαβάζω το βιβλίο.Διαβάζω το βιβλίο.
| γένος | ονομαστική | αιτιατική |
|---|---|---|
| αρσενικό | ο φίλος | τον φίλο |
| αρσενικό | ο μαθητής | τον μαθητή |
| θηλυκό | η μητέρα | τη μητέρα |
| ουδέτερο | το βιβλίο | το βιβλίο |
Το τελικό -ν
Το θηλυκό άρθρο «την» κρατά το τελικό -ν πριν από φωνήεν και πριν από κ, π, τ, ξ, ψ και τους συνδυασμούς μπ, ντ, γκ, τσ, τζ: την Άννα, την πόλη, αλλά τη θάλασσα. Στον προσεγμένο γραπτό λόγο, το αρσενικό «τον» διατηρεί πάντοτε το -ν, ώστε να ξεχωρίζει και από το ουδέτερο «το»: τον φίλο, τον μαθητή.
- Βλέπω την Άννα.Βλέπω την Άννα.
- Ακούω τη μουσική.Ακούω τη μουσική.
Μετά τα με, σε, για, από
Η αιτιατική δεν δηλώνει μόνο το αντικείμενο. Οι συχνές προθέσεις «με, σε, για, από, χωρίς» συντάσσονται με αιτιατική: με τη Μαρία, για τον Νίκο, από το σπίτι. Το «σε» ενώνεται υποχρεωτικά με το οριστικό άρθρο: σε + τον → στον, σε + την → στην, σε + το → στο.
- Πάω στο σχολείο.Πάω στο σχολείο.
- Ένα δώρο για τον Νίκο.Ένα δώρο για τον Νίκο.
Σειρά σου
Βάλε το όνομα στην αιτιατική.