Επίσημο, φιλικό και ακαδημαϊκό κείμενο: email, επιστολή, έκθεση
Πώς προσαρμόζουμε προσφώνηση, αποφώνηση, δομή και λεξιλόγιο στο είδος και στον αποδέκτη του κειμένου.
Προσφωνήσεις και αποφωνήσεις
Η προσφώνηση και η αποφώνηση πρέπει συνήθως να ταιριάζουν με τον βαθμό επισημότητας και τη σχέση με τον αποδέκτη: ένα μήνυμα που αρχίζει με «Αξιότιμε κύριε» δεν κλείνει φυσικά με «Φιλάκια». Σε ορισμένα είδη, όμως, η αλλαγή ύφους μπορεί να είναι σκόπιμη.
- Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε, σας γράφω σχετικά με την πλατεία της γειτονιάς μας.Αξιότιμε κύριε Δήμαρχε, σας γράφω σχετικά με την πλατεία της γειτονιάς μας.
- Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων. Με εκτίμηση, Ελένη ΠαπαδοπούλουΣας ευχαριστώ εκ των προτέρων. Με εκτίμηση, Ελένη Παπαδοπούλου
- Αγαπητή Μαρία, ελπίζω να είσαι καλά — έχω καιρό να σου γράψω.Αγαπητή Μαρία, ελπίζω να είσαι καλά — έχω καιρό να σου γράψω.
- Φιλάκια πολλά και τα λέμε το Σαββατοκύριακο!Φιλάκια πολλά και τα λέμε το Σαββατοκύριακο!
| ύφος | προσφώνηση | αποφώνηση |
|---|---|---|
| επίσημο | Αξιότιμε κύριε / Αξιότιμη κυρία | Με εκτίμηση |
| ημιεπίσημο | Αγαπητέ κύριε Νίκο | Με φιλικούς χαιρετισμούς |
| φιλικό | Αγαπητή Μαρία / Γεια σου Μαρία | Φιλικά / Με αγάπη |
| πολύ οικείο | Μαράκι μου! | Φιλάκια / Τα λέμε |
Η δομή της έκθεσης
Μια συνηθισμένη δομή έκθεσης είναι εισαγωγή (θέμα και θέση), δύο ή τρεις παράγραφοι ανάπτυξης (κάθε μία με σαφή ιδέα, τεκμηρίωση και συνδέσεις) και επίλογος (σύνθεση ή συμπέρασμα). Η ακριβής δομή εξαρτάται από την εκφώνηση· αξιολογούνται κυρίως η συνοχή, η σαφήνεια και η ανάπτυξη των ιδεών, όχι τα μεγάλα λόγια.
- Τα τελευταία χρόνια το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής βρίσκεται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου.Τα τελευταία χρόνια το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής βρίσκεται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου.
- Καταρχάς, η εξοικονόμηση ενέργειας δεν αποτελεί πλέον επιλογή αλλά αναγκαιότητα.Καταρχάς, η εξοικονόμηση ενέργειας δεν αποτελεί πλέον επιλογή αλλά αναγκαιότητα.
- Συνοψίζοντας, η λύση δεν βρίσκεται μόνο στην τεχνολογία αλλά και στη νοοτροπία μας.Συνοψίζοντας, η λύση δεν βρίσκεται μόνο στην τεχνολογία αλλά και στη νοοτροπία μας.
Σημάδια προφορικού και γραπτού λόγου
Στον προσεγμένο γραπτό λόγο επιλέγουμε λεξιλόγιο ανάλογα με το νόημα και το ύφος: «λοιπόν» μπορεί να γίνει «επομένως» όταν δηλώνει συμπέρασμα, ενώ «καθώς και» χρησιμοποιείται όταν θέλουμε πιο επίσημη σύνδεση. Δεν αντικαθιστούμε μηχανικά το «και» ή το «πράγμα που», γιατί μπορεί να αλλάξει το νόημα. Ένα επίσημο email συχνά ανοίγει με πλαίσιο: «Σας γράφω σχετικά με…».
- Σας γράφω σχετικά με την αγγελία που δημοσιεύσατε στην ιστοσελίδα σας.Σας γράφω σχετικά με την αγγελία που δημοσιεύσατε στην ιστοσελίδα σας.
- Επομένως, η πρόταση δεν μπορεί να γίνει δεκτή στην παρούσα μορφή της.Επομένως, η πρόταση δεν μπορεί να γίνει δεκτή στην παρούσα μορφή της.
- Λοιπόν, τι λέτε; Πάμε ή το αφήνουμε για την άλλη βδομάδα;Λοιπόν, τι λέτε; Πάμε ή το αφήνουμε για την άλλη βδομάδα;
Σειρά σου
Διάλεξε τον σωστό τύπο.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς ανοίγει και πώς κλείνει μια επίσημη επιστολή στα ελληνικά;
Ανοίγει με «Αξιότιμε κύριε…» και κλείνει με «Με εκτίμηση». Η επιλογή δεσμεύει όλο το κείμενο: δεν ανοίγεις με «Αξιότιμε» και κλείνεις με «Φιλάκια» — αυτή η ανάμειξη υφών είναι το πιο εμφανές λάθος.
Ποια δομή απαιτεί μια έκθεση στο επίπεδο Γ1;
Πρόλογος (αφόρμηση και θέση), δύο ή τρεις παράγραφοι κυρίως μέρους με ένα επιχείρημα η καθεμία, που ανοίγουν με συνδετική λέξη, και επίλογος (σύνθεση και διεύρυνση). Οι εξεταστές μετρούν συνδέσμους και πρόοδο, όχι δύσκολες λέξεις.
Ποιες προφορικές λέξεις αντικαθιστούμε στον φροντισμένο γραπτό λόγο;
Αντικαθιστούμε το «λοιπόν» με «επομένως», το «και» με «καθώς και», το «πράγμα που» με «γεγονός που», το «πολύ ωραία» με «ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα». Ένα επίσημο μήνυμα ανοίγει με πρόταση πλαισίωσης: «Σας γράφω σχετικά με…».