Umanjenice i uvećanice
καφεδάκι, σπιτάκι, καφεδάρα: nežnost, ironija i divljenje skriveni u sufiksu.
Sufiksi za umanjenice
«-άκι» (srednji rod, veoma produktivan): σπίτι → σπιτάκι, καφές → καφεδάκι. «-ούλα» i «-ίτσα» (ženski rod): μαμά → μανούλα, ώρα → ωρίτσα, Ελένη → Ελενίτσα. «-άκης» i «-ούλης» (muški rod, i kod imena): Γιώργος → Γιωργάκης. Izražavaju malu veličinu ili nežnost, često oboje.
- Μένουν σε ένα σπιτάκι έξω από το χωριό.Žive u kućici odmah izvan sela.
- Έλα, μανούλα μου, κάτσε λίγο.Hajde, draga mama, sedi malo.
- Ο Γιωργάκης πήγε για πρώτη φορά σχολείο.Mali Jorgos je prvi put pošao u školu.
Sufiksi za uvećavanje: «-άρα» i «-αράς»
«-άρα» ne izražava samo veličinu nego i divljenje: «ποδάρα» (kakvo stopalo!), «φωνάρα» (sjajan glas), «ταινιάρα» (odličan film), «καφεδάρα» (dobra, velika kafa). «-αράς» označava osobu s izraženom osobinom: «υπναράς» (spavalica), «δουλευταράς» (vredan radnik). «Γκρινιάρης» (gunđalo) ima slično razgovorno značenje, ali drugačiji sufiks.
- Τι φωνάρα έχει αυτό το κορίτσι!Kakav glas ima ta devojka!
- Είδαμε χθες μια ταινιάρα.Juče smo gledali odličan film.
- Ο Νίκος είναι μεγάλος υπναράς.Nikos je prava spavalica.
- Δουλεύει από το πρωί ως το βράδυ — σωστός δουλευταράς!Radi od jutra do mraka — pravi vredan radnik!
Pragmatička uloga reči «καφεδάκι»
«Πάμε για ένα καφεδάκι;» ne govori ništa o veličini šoljice. Deminutiv ublažava poziv i čini ga neobaveznijim, kao u «μισό λεπτάκι» i «ένα τηλεφωνηματάκι». Ironija može da preokrene smisao: «Ωραίο σπιτάκι!» pred vilom.
- Πάμε για ένα καφεδάκι;Hoćemo li na kafu?
- Μισό λεπτάκι, έρχομαι αμέσως!Samo trenutak, stižem!
- Ωραίο σπιτάκι!Baš lepu kućicu imaš! (ironično, o vili)
Sada ti
Izaberi tačan oblik.
Česta pitanja
Da li «ένα καφεδάκι» znači malu kafu?
Ne. Deminutiv ovde ne govori o veličini, već čini poziv prisnijim. «Πάμε για ένα καφεδάκι;» zvuči opuštenije nego «καφέ». Isto važi za «μισό λεπτάκι» (samo trenutak) i «ένα τηλεφωνηματάκι» (kratak poziv).
Šta izražava sufiks «-άρα»?
I divljenje i veličinu: «φωνάρα» (kakav glas!), «ταινιάρα» (sjajan film), «καφεδάρα» (dobra, velika kafa). Sufiks «-αράς» označava osobu s izraženom osobinom: «υπναράς» (spavalica), «δουλευταράς» (vredan radnik). Stil je izrazito razgovoran.
Može li deminutiv biti ironičan?
Da. «Ωραίο σπιτάκι!» izgovoreno pred vilom znači upravo suprotno od „mala kuća”. Prepoznavanje takvog ironičnog preokreta samo po sebi je veština nivoa C2.