शब्द बनाना: उपसर्ग और समास
ξαναγράφω, ανεβοκατεβαίνω, ασπρόμαυρος: तीन शब्द-मशीनें — उपसर्ग, -ο- जोड़, और बहु-शब्द समास।

काम करने वाले उपसर्ग
उपसर्ग अर्थ बदलता है, रूप नहीं: ξανα- (फिर), παρα- (अति), αντι- (विरुद्ध), προ- (पूर्व), α- (बिना), ευ-/δυσ- (अच्छा/बुरा)।
- Ξαναδιάβασα το γράμμα τρεις φορές.मैंने चिट्ठी तीन बार दोबारा पढ़ी।
- Μην υπερβάλλεις, δεν ήταν τόσο άσχημα.बढ़ा-चढ़ाकर मत बोलो, इतना बुरा नहीं था।
- Με πήρε τηλέφωνο ένας άγνωστος αριθμός.एक अनजान नंबर से मुझे फ़ोन आया।
- Κανείς δεν πρόβλεψε αυτή την κρίση.किसी ने इस संकट का पूर्वानुमान नहीं लगाया था।
| πρόθημα | σημασία | παράδειγμα |
|---|---|---|
| ξανα- | πάλι | ξαναγράφω |
| παρα- | υπερβολικά | παρατρώω |
| αντι- | ενάντια | αντιδρώ |
| προ- | πριν | προβλέπω |
| α- / αν- | χωρίς | άγνωστος, ανώμαλος |
| ευ- / δυσ- | καλά / δύσκολα | ευτυχής, δύσκολος |
-ο- जोड़
दो पूर्ण शब्द -ο- से जुड़ते हैं: ασπρόμαυρος, γλυκόξινος, ψαρόσουπα। पहला अपना अंत खोता है, बलाघात दाईं ओर खिसकता है।
- Έβγαλα μια ασπρόμαυρη φωτογραφία.मैंने एक श्वेत-श्याम तस्वीर खींची।
- Μου αρέσει η ψαρόσουπα της γιαγιάς.मुझे दादी की मछली वाली सूप बहुत पसंद है।
- Το ασανσέρ ανεβοκατεβαίνει όλη μέρα.लिफ़्ट दिन भर ऊपर-नीचे होती रहती है।
- Λόγω θαλασσοταραχής το πλοίο δεν έφυγε.समुद्र में तेज़ लहरों के कारण जहाज़ नहीं चला।
बहु-शब्द समास
दो शब्द स्वतंत्र रहकर एक ही वस्तु का नाम: παιδικός σταθμός, λαϊκή αγορά, κινητό τηλέφωνο। दोनों रूप बदलते हैं।
- Αφήνω το παιδί στον παιδικό σταθμό κάθε πρωί.मैं हर सुबह बच्चे को शिशु-गृह छोड़ता हूँ।
- Η δασκάλα του παιδικού σταθμού είναι υπέροχη.शिशु-गृह की शिक्षिका बहुत अच्छी हैं।
- Κάθε Σάββατο ψωνίζω φρούτα στη λαϊκή αγορά.हर शनिवार मैं मोहल्ले के बाज़ार से फल खरीदता हूँ।
- Ξέχασα το κινητό μου τηλέφωνο στο αυτοκίνητο.मैं अपना मोबाइल फ़ोन कार में भूल गया।
अब आपकी बारी
सही रूप चुनें।
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
यूनानी में सबसे उपयोगी उपसर्ग कौन-से हैं?
उपसर्ग अर्थ बदलता है पर धातु-रूप को नहीं छूता: «ξανα-» (फिर से: «ξαναδιαβάζω»), «παρα-» (हद से ज़्यादा: «παρατρώω»), «ανα-» («αναθεωρώ»), «υπερ-» («υπερβάλλω»), «αντι-» (विरुद्ध: «αντιδρώ»), «προ-» (पहले: «προβλέπω»), «α-/αν-» (बिना: «άγνωστος»)।
यूनानी में समास शब्द कैसे बनता है?
दो पूरे शब्द «-ο-» से जुड़ते हैं: «ασπρόμαυρος» (सफ़ेद + काला), «γλυκόξινος», «ανεβοκατεβαίνω», «νυχτοπούλι», «ψαρόσουπα», «μικρόσωμος»। पहला अपना अंत छोड़ देता है और स्वराघात अक्सर दाहिनी ओर खिसक जाता है: «θάλασσα» + «ταραχή» → «θαλασσοταραχή»।
«παιδικός σταθμός» जैसा बहु-शब्द समास क्या है?
दो शब्द जो अपनी स्वतंत्रता बनाए रखते हैं पर एक ही चीज़ का नाम देते हैं: «παιδικός σταθμός» (शिशु-गृह), «λαϊκή αγορά» (मोहल्ले का बाज़ार), «ψυχρός πόλεμος», «γαλάζιο αίμα», «κινητό τηλέφωνο»। दोनों भाग रूप बदलते हैं: «η δασκάλα του παιδικού σταθμού»।