Σύνθετες λέξεις

Το συνδετικό φωνήεν -ο-

Το α΄ συνθετικό χάνει την κατάληξη, το -ο- ενώνει: νυχτοπούλι, ψαρόβαρκα, κρασοπότηρο. Ο τόνος συχνά ανεβαίνει: θαλασσοταραχή.

• Ένα νυχτοπούλι φώναζε όλη τη νύχτα.νύχτα + πουλί → νυχτοπούλι: το α΄ συνθετικό χάνει την κατάληξή του.
• Βγήκαμε στο πέλαγος με μια μικρή ψαρόβαρκα.ψάρι + βάρκα → ψαρόβαρκα: το -ο- ενώνει τα δύο συνθετικά.
• Η θαλασσοταραχή κράτησε δύο μέρες.θάλασσα + ταραχή → θαλασσοταραχή: ο τόνος μετακινείται στο β΄ συνθετικό.

Τα σχήματα σημασίας

Παρατακτικά: γλυκόξινος, ανεβοκατεβαίνω. Προσδιοριστικά: ψαρόσουπα. Ρήμα + αντικείμενο: χασομέρης. Κτητικά: καλόκαρδος, ανοιχτοχέρης.

• Η σαλάτα ήταν γλυκόξινη.Παρατακτικό σύνθετο: γλυκός + ξινός, και τα δύο μαζί.
• Μας έφτιαξε μια νόστιμη ψαρόσουπα.Προσδιοριστικό σύνθετο: σούπα από ψάρι — το α΄ συνθετικό προσδιορίζει το β΄.
• Είναι χασομέρης· δεν τελειώνει ποτέ τίποτα.Ρήμα + αντικείμενο: χάνω + μέρα → χασομέρης.
• Είναι καλόκαρδος άνθρωπος.Κτητικό σύνθετο: αυτός που έχει καλή καρδιά.

Εκφραστικά προθήματα: θεο-, κατα-, ολο-

Ο προφορικός λόγος εντείνει με σύνθεση: θεότρελος, κατάμαυρος, ολοκαίνουργιος, πεντακάθαρος, βαθυγάλαζος. Στο Γ2 τα καταλαβαίνεις ΚΑΙ ξέρεις ότι είναι οικεία.

• Είναι θεότρελος, αλλά τον αγαπάμε.θεο- ως επιτατικό πρόθημα: εντελώς τρελός — οικείο ύφος.
• Φόρεσε ένα κατάμαυρο παλτό.κατα- ως επιτατικό: εντελώς μαύρο.
• Μας έδειξε το ολοκαίνουργιο αυτοκίνητό του.ολο- ως επιτατικό: εντελώς καινούργιο.
• Η κουζίνα έλαμπε, πεντακάθαρη.πεντα- ως επιτατικό: απόλυτα καθαρή.

Σειρά σου

Διάλεξε τον σωστό τύπο.