Το ελληνικό αλφάβητο
Τα 24 γράμματα, τα ονόματά τους και οι βασικοί συνδυασμοί γραμμάτων της νεοελληνικής προφοράς.
Τα 24 γράμματα
Το ελληνικό αλφάβητο έχει 24 γράμματα, καθένα με κεφαλαία και πεζή μορφή. Επτά είναι φωνήεντα (α, ε, η, ι, ο, υ, ω) και δεκαεπτά σύμφωνα. Η στήλη IPA δείχνει τη βασική νεοελληνική προφορά· σε ορισμένα γράμματα ο ήχος αλλάζει λίγο ανάλογα με το γράμμα που ακολουθεί.
Ποια ομάδα μπορεί να γράψει τον ήχο [i];
Τα 24 γράμματα
Το ελληνικό αλφάβητο έχει 24 γράμματα, καθένα με κεφαλαία και πεζή μορφή. Επτά είναι φωνήεντα (α, ε, η, ι, ο, υ, ω) και δεκαεπτά σύμφωνα. Η στήλη IPA δείχνει τη βασική νεοελληνική προφορά· σε ορισμένα γράμματα ο ήχος αλλάζει λίγο ανάλογα με το γράμμα που ακολουθεί.
- Α α — ΑθήναΑ α — Αθήνα
- Δ δ — δάσκαλοςΔ δ — δάσκαλος
- Ω ω — ώραΩ ω — ώρα
| Κεφ. | πεζό | όνομα | IPA |
|---|---|---|---|
| Α | α | άλφα | [a] |
| Β | β | βήτα | [v] |
| Γ | γ | γάμα | [ɣ] / [ʝ] |
| Δ | δ | δέλτα | [ð] |
| Ε | ε | έψιλον | [e] |
| Ζ | ζ | ζήτα | [z] |
| Η | η | ήτα | [i] |
| Θ | θ | θήτα | [θ] |
| Ι | ι | γιώτα | [i] |
| Κ | κ | κάπα | [k] / [c] |
| Λ | λ | λάμδα | [l] |
| Μ | μ | μι | [m] |
| Ν | ν | νι | [n] |
| Ξ | ξ | ξι | [ks] |
| Ο | ο | όμικρον | [o] |
| Π | π | πι | [p] |
| Ρ | ρ | ρο | [r] |
| Σ | σ / ς | σίγμα | [s] |
| Τ | τ | ταυ | [t] |
| Υ | υ | ύψιλον | [i] |
| Φ | φ | φι | [f] |
| Χ | χ | χι | [x] / [ç] |
| Ψ | ψ | ψι | [ps] |
| Ω | ω | ωμέγα | [o] |
Πολλά γράμματα, ένας ήχος
Τα νέα ελληνικά γράφουν τον ήχο [i] με έξι τρόπους: η, ι, υ, ει, οι, υι. Επίσης το ο και το ω δίνουν και τα δύο [o]. Στην ανάγνωση δεν υπάρχει πρόβλημα· η ορθογραφία όμως θέλει μνήμη, γιατί κρατά την ιστορία της λέξης.
- η μητέραη μητέρα
- το παιδίτο παιδί
Δίψηφα φωνήεντα
Κάποια ζεύγη φωνηέντων δίνουν έναν μόνο ήχο. Τα αυ και ευ προφέρονται [af]/[ef] πριν από άφωνο σύμφωνο (θ, κ, ξ, π, σ, τ, φ, χ, ψ) και [av]/[ev] πριν από φωνήεν ή ηχηρό σύμφωνο.
- αυτός [aftós]αυτός — το αυ ακούγεται [af] πριν από τ
- αύριο [ávrio]αύριο — το αυ ακούγεται [av] πριν από ρ
- ευχαριστώ [efharistó]ευχαριστώ — το ευ ακούγεται [ef] πριν από χ
- Ευρώπη [Evrópi]Ευρώπη — το ευ ακούγεται [ev] πριν από ρ
| δίψηφο | IPA | παράδειγμα |
|---|---|---|
| αι | [e] | και, παιδί |
| ει | [i] | είναι, εκεί |
| οι | [i] | οικογένεια |
| υι | [i] | υιοθεσία |
| ου | [u] | ούζο, μουσική |
| αυ | [af] / [av] | αυτός / αύριο |
| ευ | [ef] / [ev] | ευχαριστώ / Ευρώπη |
Δίψηφα σύμφωνα
Τα ελληνικά δεν έχουν ξεχωριστό γράμμα για τους ήχους [b], [d], [g] και τους γράφουν με συνδυασμούς δύο γραμμάτων: μπ, ντ, γκ. Στην αρχή μιας λέξης ακούγονται συνήθως [b], [d], [g], ενώ μέσα στη λέξη μπορεί να ακούγεται και ένα έρρινο στοιχείο.
- μπαμπάς [babás]μπαμπάς — το μπ ακούγεται [b]
- ντομάτα [domáta]ντομάτα — το ντ ακούγεται [d]
- γκαρσόνι [garsóni]γκαρσόνι — το γκ ακούγεται [g]
| δίψηφο | IPA | παράδειγμα |
|---|---|---|
| μπ | [b] / [mb] | μπύρα, λάμπα |
| ντ | [d] / [nd] | ντομάτα, πάντα |
| γκ / γγ | [g] / [ŋg] | γκολ, αγγλικά |
| τσ | [ts] | τσάι, κορίτσι |
| τζ | [dz] | τζατζίκι |
Τα τέσσερα δύσκολα: γ, δ, θ, χ
Οι ήχοι των γ, δ, θ και χ δεν υπάρχουν σε όλες τις γλώσσες και χρειάζονται εξάσκηση. Πρόσεξε επίσης ότι το β προφέρεται [v], όχι [b], και το δ προφέρεται [ð], όχι [d].
- γάλα [ˈɣala]το γάλα
- δέκα [ˈðeka]δέκα
- θέατρο [ˈθeatro]το θέατρο
- χέρι [ˈçeri]το χέρι
Το τελικό σίγμα (ς)
Ένα μόνο γράμμα αλλάζει σχήμα ανάλογα με τη θέση του: το σίγμα γράφεται σ παντού, εκτός από το τέλος της λέξης όπου γίνεται ς. Ο ήχος δεν αλλάζει.
- ο κόσμοςο κόσμος
- Σωκράτηςο Σωκράτης
Ο τόνος και τα διαλυτικά
Οι περισσότερες λέξεις με δύο ή περισσότερες συλλαβές γράφονται με τόνο στο φωνήεν της συλλαβής που τονίζεται: μητέρα, νερό. Υπάρχουν λίγες ειδικές περιπτώσεις, όπως ορισμένες άτονες μικρές λέξεις. Τα διαλυτικά δείχνουν ότι δύο γειτονικά φωνήεντα προφέρονται χωριστά: παϊδάκια.
- πότε / ποτέπότε / ποτέ
- παϊδάκιατα παϊδάκια
Η ελληνική στίξη
Δύο σημεία ξαφνιάζουν όσους μαθαίνουν ελληνικά: το «;» είναι το ερωτηματικό, ενώ η άνω τελεία «·» χωρίζει μέρη μιας περιόδου που συνδέονται στενότερα απ’ ό,τι αν χωρίζονταν με τελεία.
- Τι κάνεις;Τι κάνεις;
- Ήρθε ο Νίκος· η Μαρία έμεινε σπίτι.Ήρθε ο Νίκος· η Μαρία έμεινε σπίτι.
- Έφυγε ο Νίκος; Ναι, έφυγε.Έφυγε ο Νίκος; Ναι, έφυγε.
Οι πρώτες σου λέξεις
Μόλις μάθεις τα γράμματα και τους βασικούς συνδυασμούς τους, μπορείς να αρχίσεις να αποκωδικοποιείς πολλές λέξεις. Αρκετές διεθνείς λέξεις έχουν ελληνική προέλευση και θα σου φανούν γνώριμες, αν και η νεοελληνική προφορά τους μπορεί να διαφέρει. Δοκίμασε να τις διαβάσεις δυνατά.
- μουσικήη μουσική
- θέατροτο θέατρο
- ταξίτο ταξί
- φωτογραφίαη φωτογραφία
- πρόβληματο πρόβλημα