Απλά/απλώς, άμεσα/αμέσως: επιρρήματα με διαφορετική σημασία
Μερικά ζεύγη σε -α και -ως έχουν διαφορετική σημασία· η κατάληξη βοηθά, αλλά δεν αρκεί πάντα για να προβλέψουμε το νόημα.
Τα ζεύγη που αλλάζουν σημασία
Ορισμένα ζεύγη διαφέρουν ουσιαστικά στη σημασία: «Μίλησε απλά» σημαίνει με απλό τρόπο, ενώ «Απλώς ήθελα να βοηθήσω» σημαίνει μόνο/τίποτε άλλο. Δεν ισχύει όμως για κάθε επίρρημα ένας γενικός κανόνας «-α = συγκεκριμένο, -ως = αφηρημένο», γι’ αυτό μαθαίνουμε τα συχνά ζεύγη μέσα σε φράσεις.
- Μίλησε απλά, για να τον καταλάβουν όλοι.Μίλησε απλά, για να τον καταλάβουν όλοι.
- Απλώς ήθελα να βοηθήσω.Απλώς ήθελα να βοηθήσω.
| -α (συγκεκριμένο) | σημασία | -ως (αφηρημένο) | σημασία |
|---|---|---|---|
| απλά | με απλό τρόπο | απλώς | μόνο, τίποτε άλλο |
| ακριβά | σε υψηλή τιμή | ακριβώς | με ακρίβεια, precisely |
| άμεσα | χωρίς μεσολαβητή | αμέσως | χωρίς καθυστέρηση |
| ευχάριστα | με ευχαρίστηση | ευχαρίστως | δέχομαι πρόθυμα |
| τέλεια | άψογα | τελείως | εντελώς, 100% |
Σχολιαστικά επιρρήματα
Ορισμένα επιρρήματα σχολιάζουν ολόκληρη την πρόταση αντί να προσδιορίζουν μόνο το ρήμα: «ενδεχομένως», «προφανώς», «δυστυχώς», «ουσιαστικά», «πρακτικά». Μπορούν να μπουν στην αρχή ή μέσα στην πρόταση· όταν λειτουργούν ως παρενθετικά σχόλια, συχνά χωρίζονται με κόμματα. Δηλώνουν πιθανότητα, βεβαιότητα, αξιολόγηση ή τον τρόπο με τον οποίο ο γράφων παρουσιάζει την πληροφορία.
Το ίδιο θέμα σε άλλα επίπεδα
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στο «απλά» και στο «απλώς»;
Το «απλά» κρατά τη συγκεκριμένη σημασία «με απλό τρόπο»: «Μίλησε απλά, για να τον καταλάβουν όλοι». Το «απλώς» σημαίνει «μόνο»: «Απλώς ήθελα να βοηθήσω».
Γιατί κάποια ελληνικά επιρρήματα έχουν δύο τύπους;
Επειδή η κατάληξη ξεχωρίζει δύο σημασίες, όχι δύο ύφη: ο τύπος σε -α μένει συγκεκριμένος, ενώ ο τύπος σε -ως παίρνει αφηρημένη ή σχολιαστική σημασία. Η σύγχυσή τους είναι από τα πιο εμφανή λάθη στον γραπτό λόγο.
Τι είναι τα σχολιαστικά επιρρήματα όπως το «προφανώς»;
Δεν προσδιορίζουν πια το ρήμα αλλά ολόκληρη την πρόταση: «ενδεχομένως», «προφανώς», «δυστυχώς», «ουσιαστικά». Μπαίνουν στην αρχή, ανάμεσα σε κόμματα, και δηλώνουν τον βαθμό δέσμευσης του γράφοντος.